Του Γιώργου Λεκάκη
Η χρυσοκέρατη Κερυνίτις
Έλαφος – που ζούσε στην Κερύνεια Αχαΐας(*) – ήταν ο τρίτος άθλος του Ηρακλέους…
«Αυτή η καταδίωξη κράτησε έναν χρόνο!
Μα ήτανε ακούραστο και γρήγορο θηρίο!
Περνώντας μέσα από ελληνικά εδάφη όλοι τους είδαν:
Μπροστά πάει χρυσέλαφος, πίσω ο χρυσοθήρας!
Περνούν το Αρτεμίσιο, το Μαίναλο, την Θράκη,
και της Σκυθίας τα βουνά, τον Ίστρο, τα Υπερβόρεια…»
Έμμετρη απόδοση Γ. Λεκάκης
(υπό έκδοσιν από τις εκδόσεις Πελασγός).
Ευρήματα χρυσοκέρατων ελαφιών
θα πιστοποιούσαν του μύθου το άληθες.
Έχουμε;
Η παραπάνω φωτογραφία είναι από την
στιγμή ευρεσεως ενός «επιχρυσωμένου ελαφιού», κατά την ανασκαφή της Φιλιππούπολη; / Filippovka (στην
αρχαία σκυθική Σαρματία) στον τάφο / kurgan αρ.
1 στο Θησαυροφυλάκιο της «Αποθήκης αρ. 2» και στο δάπεδο του ταφικού θαλάμου
ευγενούς, του 4ου αιώνα π.Χ. Έκτοτε ευρέθησαν πολλά αρχαία ειδώλια
με χρυσοκέρατα ελάφια στην περιοχή.
Σε άλλον τάφο στον kurgan αρ. 1 – τάφος 1 ευρέθη ασημένιος καθρέφτης, επιχρυσωμένος
με ανάγλυφη διακόσμηση με Πήγασους, κορινθιακά[1]
κιονόκρανα, κλπ.
Στον τάφο / kurgan αρ. 4 – τάφος 4 ευρέθησαν χρυσές αγκράφες, κ.ά.
Οι ανασκαφές
πραγματοποιήθηκαν από το 1986 έως το 1990, από την αποστολή του Ινστιτούτου
Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών στην Ufa
(Bashkortostan), υπό την διεύθυνση του A. Ch. Pshenicnyuk. Ακολούθησαν αποστολές
της Ακαδημίας Επιστημών της Αγίας Πετρούπολης (με τους P. I. Rychkov, P. S.
Pallas και I. I. Lepekhin).
Σήμερα ευρίσκεται και
εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ufa[2], στην Ρωσία.
Η χρυσέλαφος ήταν το σύμβολο της χρυσοφόρου Σκυθίας. |
Το 2013, οι αρχαιολόγοι που έκαναν
ανασκαφές σε έναν τύμβο, στην Filippovka, στην περιοχή Orenburg των στεπών των
νότιων Ουραλίων(**) της Ρωσίας, ανακάλυψαν μια σπάνια ανέπαφη ταφή, που αποδίδεται
στους νομάδες Σκύθες, οι οποίοι ζούσαν στην περιοχή περίπου το 500 π.Χ. μέχρι
το 400 μ.Χ. Ο ταφικός χώρος έχει 29 ταφικούς τύμβους – γνωστούς στην τοπική και
στην επιστήμη ως κουργκάν. Σχεδόν όλοι έχουν ανασκαφεί εξονυχιστικά από
αρχαιολόγους από την δεκαετία του 1980. Αλλά είχαν λεηλατηθεί από την αρχαιοκαπήλους.
Όμως πριν τους Σκύθες «υπήρχε
παλαιότερα ένας μεγάλος οικισμός κάποιας εξαφανισμένης φυλής».[3]
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «12 άθλοι
του Ηρακλή». Γ. Λεκάκης «Ελληνική Μυθολογία». G. Brusa-Zappellini στο
«The Archaeologist», 6.6.2023. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.6.2023.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Αρκετά κορινθιακά κράνη (του 5ου αιώνα π.Χ.) είχαν
ανάγλυφη παράσταση με τον Ηρακλή να παλεύει με τον θεό Απόλλωνα, δίπλα στην
δεμένη Κερυνίτιδα έλαφο.
[2] Ufa, Ούφα, Өфө, Öfö, Уфа́, πόλη στο Bashkortostan στον 54ο παράλληλο [54°43′34″N 55°56′51″E] της Ρωσίας. Η πρώιμη
ιστορία της περιοχής της Ufa χρονολογείται από τους παλαιολιθικούς χρόνους. Επί
αρχαίου οικισμού, που ονομάζεται Ufa, στην κορυφή ενός λόφου κοντά στις εκβολές
του ποταμού Ufa. Εγίνοντο τελετουργίες και θυσίες στον θεό Ουρανό(**)(στην τοπική
καλείται Tengri και είναι ο θεός του Ουρανού), ο οποίος δεν είναι άλλος από τον
θεό Ουρανό(**), πατέρα του Κρόνου! Ονόμασαν δε αυτό το μέρος Upe ή Ufe επειδή, στις
αρχαίες τοπικές γλώσσες ονομαζόταν opo ή ope (< άπω ή υδρωνυμική ρίζα απ-,
αχ- > Απία, Αχαΐα(*), κλπ.), ένας ιερός τόπος τελετουργικής θυσίας. Η φυλή των
κατοίκων του οικισμού ονομάσθηκε επίσης Upey / Epәy, Επέοι > Ούπε, Ούφε και στη συνέχεια, ο ποταμός
κατά μήκος του οποίου άκμασαν και επέκτειναν τον οικισμό τους προς την πηγή του,
ονομάσθηκε επίσης Ούφα. – βλ. Karimov και ο Khabibov, Κρατικό Παιδαγωγικό
Πανεπιστήμιο του Bashkir, 2014.
[3] Βλ. Encyclopedic Dictionary of Brockhaus and Efron, Αγία Πετρούπολη, 1890-1907.