Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΕΚΑΚΗ
Η Λημνία Γη, ένα παρασκεύασμα από ένα συγκεκριμένο χώμα[1] της γης της ληίας ηφαιστείας νήσου Λήμνου, που παρασκευαζόταν ειδικώς από την αρχαιότητα (από το 1000 π.Χ.), καταξιώθηκε ως ένα σπουδαίο φάρμακο ανά τους αιώνες! Ήταν το πρώτο παγκοσμίως γνήσιο φαρμακευτικό προϊόν με σήμα κατατεθέν! Κι όμως, σήμερα, είναι άγνωστο στους πολλούς και αναξιοποίητο από τους Λημνιούς…
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΛΗΜΝΟΥ, ΕΔΩ.
Έγραψαν για την Λημνία Γη από τον Γαληνό, έως και τον αραβικό επιστημονικό-ιατρικό κόσμο… Η Λημνία Γη (που περιέχει καολίνη, ενώσεις αργιλίου, μαγνήσιο, άσβεστο, οξείδια σιδήρου, άλατα αλουμινίου, θείον, κ.ά.!), δρούσε ως:
- αντιόξινο (για τις γαστρίτιδες και τα έλκη στομάχου, σε στομαχικές διαταραχές εν γένει, στην δυσπεψία),
- αντιδιαρροϊκό, σε δηλητηριάσεις από τροφές (δυσεντερία),
- σε σιδηροπενικές αναιμίες,
- προφυλακτικό της εγκυμοσύνης,
- σε χρόνια απώλεια αίματος, κλπ.
Η Λημνία Γη απετέλεσε το αρχικό, πρόδρομο πρωτότυπο φάρμακο, στο οποίο εβασίσθηκαν τα νεώτερα της κατηγορίας του, ισοδύναμα του αυτού γένους (Genetic Equivalents). Στην θέση της κυκλοφορούν σήμερα τα φάρμακα Aludrox, Maalox, Simeco, Γάλα Μαγνησίας, κλπ., τα όποια κυκλοφορούν με την ίδια χημική σύνθεση! «Εν πολλοίς αποτελούν πιστά αντίγραφα του πρωτοτύπου φαρμάκου της Λημνίας Γης, χωρίς μάλιστα όχι μόνον να αποδίδονται, αλλά ούτε και να αναγνωρίζονται σ’ αυτήν και τα κατά νόμον πνευματικά δικαιώματα», λέει ο Λημνιός ιατρός κ. Σπ. Παξιμαδάς.
Ακόμη σε εξωτερική χρήση προσέφερε:
- κερατολυτική ενέργεια,
- αντισηπτική και στυπτική δράση, στις περιπτώσεις αντισηψίας από μολύνσεις, ιδίως στις πληγές και στα εξωτερικά έλκη ή σε δήγματα φιδιών,
- στην δερματίτιδα,
- στην πρόληψη αιμορραγίας,
- στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, κ.ά.
Είχε χορηγηθεί με μεγάλη επιτυχία και στην φοβερή επιδημία της πανώλους στην Ευρώπη τον 14ον αι. και μετά, αλλά και στην ελονοσία. Είχε χρησιμοποιηθεί ακόμη και στην βαφή ρούχων, και στην ζωγραφική στους αρχαίους χρόνους! Και όχι μόνον αυτά: Μπορεί «να αποτελέσει την βάση ή τον οδηγό για την δημιουργία νέων φαρμάκων», λέει ο κ. Παξιμαδάς.
Αναζητώντας, κατά καιρούς, σε παλαιές χαλκογραφίες θέματα σχετικά με την αγαπημένη του πατρίδα, κυρίως ξένων περιηγητών, ο κ. Παξιμαδάς, επαρατήρησε ότι σχεδόν όλοι στα κείμενά τους ανέφεραν ένα αξιόλογο και πολύ γνωστό για την εποχή τους φάρμακο, την «Λημνία Γη». Αυτή υπήρξε η πρώτη γνωριμία του με το θέμα. Οι εντυπωσιακές περιγραφές τους και η δημιουργική περιέργεια γύρω από μία θεραπευτική ουσία, γνωστή από τους αρχαιοτάτους χρόνους, αλλά μάλλον σήμερον στους περισσοτέρους άγνωστος, του έδωσαν «το ωραίον ταξίδιον» για ερεύνηση του αντικειμένου…
Εξ ίσου σοβαρός λόγος, υπήρξε και η συν τω χρόνω διαπίστωσις, όπως λέει ο ίδιος, ότι ενώ από σπουδαίους συγγραφείς και επιστήμονες της αρχαιότητος μνημονεύεται η Λημνία Γη, με τις αναφορές αυτές να φθάνουν έως και τον προηγούμενο αιώνα, όμως πιθανώς δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη, αυτοτελής και προσιτή στον αναγνώστη μελέτη γι’ αυτό το προϊόν! Συναντά κανείς βεβαίως διαχρονικώς σε επιστημονικά βιβλία περί Λήμνου ή άλλα κείμενα, ενίοτε και σε ακαδημαϊκά συγγράμματα ή και σε ελληνικά και ξενόγλωσσα λεξικά και εγκυκλοπαίδειες συνοπτικές αναφορές στην Λημνία Γη, αλλά αποσπασματικώς και μόνον υπό μορφήν απλής πληροφορήσεως.
Αλλά και η απουσία – φευ! – της ζωντανής παραδόσεως ήταν στα σοβαρά ερεθίσματα για τον κ. Παξιμαδά, για την έναρξη συγγραφής ενός σχετικού βιβλίου, μαζί πάντα και με την εύλογο ευαισθησία την όποια έχει ο καθείς για την γενέτειρά του. «Διότι προκαλεί ανησυχία το γεγονός, ότι στην αρχή της νέας χιλιετίας, με την οριστική προ πολλού εγκατάλειψη της εκμεταλλεύσεως της Λημνίας Γης, έχουν περιορισθεί στο ελάχιστον και οι γραπτές μαρτυρίες, αφού οι προφορικές, ζωντανές αφηγήσεις πλέον περί Λημνίας Γης, εξέλιπαν», λέει ο ίδιος.
Δεδομένου ότι ο αέναος χρόνος αποτελεί σχεδόν πάντοτε αρνητικό στοιχείο στην θύμηση σημαντικών και αξιόλογων θεμάτων, όπως η Λημνία Γη, ο Λημνιός ιατρός έκαμε προσπάθεια σχεδόν επί εικοσαετία συστηματικής συγκεντρώσεως ό,τι σχετικού με το θέμα…
Οι αντιξοότητες κατά την διάρκεια της συγγραφής της εργασίας ήσαν πολλές, με κυριωτέρα την δυσκολία συλλογής υλικού. «Το αίσθημα χαράς και ικανοποιήσεως που δοκίμαζα κάθε φορά, μετά από την συστηματική, επίπονο συγκέντρωση νέου στοιχείου, ήτο συγκλονιστικό», λέει ο συγγραφεύς. «Η κάθε νέα “ανακάλυψις” παλαιών κειμένων με σχετικές αναφορές στην Λημνία Γη αποτελούσε και το έναυσμα για την συνέχιση της περαιτέρω προσπαθείας. Ασφαλώς θα υπάρχουν και άλλες αξιόλογες αναφορές, πέραν όσων μνημονεύονται, σχετικές με την Λημνία Γη. Η τύχη, ίσως, δεν βοήθησε να εντοπισθούν, ή, δυστυχώς, δεν έφθασαν μέχρι των ημερών μας. Έγινε αξιολόγησις, σταχυολόγησις και, όπου έπρεπε, κριτική των αρχαίων κειμένων», γράφει. «Η πλήρης και εμπεριστατωμένη παρουσίαση της ιστορίας της Λημνίας Γης είναι δύσκολος και ίσως επικίνδυνος, αφού μακροτάτη πορεία ζωής διαρκείας 3.000 χρονων, καταβάλλεται προσπάθεια να αναπτυχθεί σε μερικές δεκάδες σελίδες ενός βιβλίου. Στόχος και φιλοδοξία του γράφοντος δεν είναι βεβαίως ή συγγραφή αρχαιολογικής μελέτης ή φιλολογικής πραγματείας, έργο άλλωστε των ειδικών, αλλά η απόπειρα προσεγγίσεως του θέματος μέσω των ιστορικών δεδομένων και η απόδειξις με τεκμηριωμένα στοιχεία».
Ο ιατρός κ. Σπ. Παξιμαδάς εκφράζει ευχαριστίες στον Ν. Πολίτη, καθηγητή Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, «για την ενθάρρυνση και την πολύτιμη και ουσιαστική βοήθεια στην συλλογή του σχετικού υλικού», και στον ομότιμο καθηγητή Ιστορίας της Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Σπ. Μαρκέτο, για την διδακτορική διατριβή που του ανέθεσε το 1982 με θέμα… «Θεραπευτικές ιδιότητες της Λημνίας γης, μία ιατροϊστορική προσέγγιση»!
«Η προσπάθειά μου αυτή, προέρχεται από καθήκον, ή μάλλον από στοιχειώδη υποχρέωση προς την πατρώα γη, ως ελάχιστη συμβολή στην υπόθεση της διαφυλάξεως και διατηρήσεως λημνιακών αξιών, όπως η Λημνία Γη, οι οποίες με τον καιρό λησμονούνται», λέει ο ιατρός.
Όλο αυτό το «ταξείδι» συγκεντρώθηκε σε έναν καλαίσθητο τόμο (310 σελ.), που ήδη είναι στην β΄ έκδοσή του, με τίτλο «Λημνία Γη, το πρώτο παγκοσμίως πρότυπο φαρμακευτικό προϊόν». Είναι γραμμένος σε ορθά ελληνικά (δηλ. στην πολυτονική γραφή). Κατεβλήθη προσπάθεια αποφυγής ξενισμών! Είναι διανθισμένο με εικόνες με λημνιακά θέματα (χάρτες εποχής, λεπτομέρειες τοποθεσιών, ασχολίες κατοίκων, κ.ά.), που προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέως. Αναζητήστε τον, λοιπόν!
Είναι λυπηρόν, ακόμη και σήμερα οι αποφοιτούντες των Ιατρικών Σχολών των ελληνικών (τουλάχιστον) Πανεπιστημίων να μην έχουν διδαχθεί τίποτε για την Λημνία Γη!
Πόσο θλίβομαι που σήμερα η Λήμνος και οι Λημνιοί ελάχιστα γνωρίζουν γι’ αυτό το χάρισμα της φύσεως του νησιού τους! Που δεν το τιμούν με εορτές, τραγούδια και χορούς! Που δεν το «λανσάρουν», έστω τουριστικώς, στους επισκέπτες τους! Που δεν συνεχίζουν την παράδοση εξορύξεώς της, έστω και ως «τουριστική ατραξιόν»! Θαρρείτε πως άλλες χώρες στον πλανήτη εάν είχαν ένα τέτοιο «brand name», θα το άφηναν ανεκμετάλλευτο; Αλλά, γενικώς, μου φαίνεται πως στην Λήμνο λείπει η αγάπη αναδείξεως της μοναδικότητος του ιστορικού τόπου τους… Και το ψάρι βρωμάει πάντα απ’ το κεφάλι…
ΠΗΓΗ: άρθρο του Γ. Λεκάκη στην εφημ. “Κυριακάτικη Kontra News”, 28.8.2016. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 29.8.20126.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Από το όρος Μόσυχλον ή Μόσυχλος βουνό (ανενεργό ηφαίστειο), στην Λήμνο. στην κορυφή του οποίου προσγειώθηκε ο θεός Ήφαιστος, όταν ο Ζευς τον εκσφενδόνισε από τον Όλυμπο στον ουρανό. Από το ηφαίστειο αυτό γινόταν η εξαγωγή της θεραπευτικής λημνίας γης – σήμερα λένε στον λόφο Δεσπότης ( αντί να το πουν λόφος Ηφαίστου!!!), ανάμεσα στα χωριά Κότσινος, Ρεπανίδι και Βάρος της κεντρικής Λήμνου, στον 39ο παράλληλο, 5 χλμ. ΝΔ. της αρχαίας Ηφαιστείας και 8 χλμ. ΝΔ. του ιερού Καβειρίου.
