Το Σπήλαιο του Αγίου Ανδρέα Ερημίτη στην Αιτωλοακαρνανία, σε υψόμετρο 1500 μ.!

Ο σπηλαιώδης ναός του Αγίου Ανδρέα Ερημίτη[1] βρίσκεται πάνω από την τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών, στα βορειοανατολικά των Ακαρνανικών ορέων, στην θέση Καλάνα ή Κανάλα[2] (σε υψόμετρο 1.520 μ.[3]) και σε απόσταση περίπου 4 χλμ. βορείως του χωριού Χαλκιόπουλοι(*) στον Βάλτο Αιτωλοακαρνανίας. Εδώ μόνασε ο ονομαστός ασκητής της περιοχής, μετέπειτα όσιος Ανδρέας ο Ερημίτης, κατά το α΄ μισό του 13ου αιώνα, στα χρόνια του Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ του Κομνηνού.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ, ΕΔΩ.

Το σπήλαιο έχει μικρές διαστάσεις στο πρώτο τμήμα του και βάθος περίπου 200 μ. Περί τα 12 μ. από την είσοδο σχηματίζεται κτιστή κόγχη, που λειτουργεί ως ιερό, μπροστά από την οποία υπάρχει νεότερο κτιστό τέμπλο. Στην κόγχη σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση σημαντική τοιχογραφία, χρονολογημένη στον 14^ο αιώνα, η οποία απεικονίζει την Παναγία Πλατυτέρα[4] και, κάτω από αυτήν, ζώνη με 4 συλλειτουργούντες ιεράρχες, θέμα λειτουργικό που συνηθίζεται κατά την περίοδο αυτή. Τα τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά και η ποιότητα της εκτέλεσης παραπέμπουν σε ζωγράφο που προέρχεται από σημαντικό καλλιτεχνικό κέντρο της εποχής.

• Το σπήλαιο δεν αποτελεί οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο.

ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, Λ. Κορμαζοπούλου, αρχαιολόγος. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.1.2013.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(*) Το χωριό Παλιό Χαλκιόπουλο ή Χαλκιόπουλοι είναι ορεινό χωριό της Αιτωλοακαρνανίας, στον 38^ο παράλληλο [38.976821912316204, 21.391821151784665] σε υψόμετρο 850 μ. σε ένα τοπίο γεμάτο έλατα, βελανιδιές, αριές, πλατάνια και πουρνάρια. Στην είσοδο του χωριού, επάνω από τον συνοικισμό Φορτοπός, υπάρχει η «Σπηλιά του Κατσαντώνη», όπου, κατά την παράδοση, κρύφτηκε ο γνωστός σαρακατσάνος κλέφτης.[5]

Στο κέντρο του χωριού, η βρύση «Καμάρα», ο κεντρικός πετρόκτιστος ΙΝ Αγίου Ιωάννου Προδρόμου (εορτάζει 24 Ιουνίου, όπου εικόνα και λείψανο του αγίου Ανδρέου του Ερημίτη) και το εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου (αναστηλώθηκε και εορτάζει στις 2 Μαΐου), και πολλά άλλα ξωκκλήσια.

Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1836, ως έδρα του τότε δήμου Φυτείας και μετέπειτα το 1920 του δήμου Ιδομένης.

• Εάν φτάσετε έως εδώ, επισκεφτείτε και το Καταφύγιο Άγριας Ζωής Κανάλα [39.004369730775, 21.34402418726503].

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».

[1] Το σπήλαιο απέχει 4 χλμ. βόρεια του χωριού με σχετικά βατό χωματόδρομο και άλλα 2 χλμ. με βατό οδοιπορικό μονοπάτι, στον 38^ο παράλληλο [38.99234° N, 21.38274° E]. Στην αρχή του μονοπατιού προς το σπήλαιο, σε υψόμετρο 1.160 μ. είναι οι Αγραπιδούλες, ένα παρατηρητήριο με εντυπωσιακή θέα προς την λίμνη των Κρεμαστών – τα λεγόμενα «ελληνικά φιόρδ» (παρακάτω φωτ.).

Ολόκληρο το μονοπάτι – εάν ξεκινήσετε από το χωριό για το σπήλαιο – είναι 7,25 χλμ. (και έχει κόκκινη σήμανση).

Λίγο πριν το Πυροφυλάκιο ξεκινούν μονοπάτια προς την κορυφογραμμή ή προς το σπήλαιο-ασκηταριό του άγιου Ανδρέα.

Γενικώς η πεζοπορική διαδρομή και η φύση είναι επιβλητική, κατάφυτη με πανύψηλα έλατα. Είναι μια από τις πιο όμορφες διαδρομές στην Αιτωλοακαρνανία! – ΔΕΙΤΕ την ΕΔΩ.

Στο σπήλαιο ευρίσκεται ο τάφος και μικροναός του Αγίου Ανδρέα του Ερημίτη, ο οποίος εγεννήθη το 1209 στο Μονοδένδρι Ιωαννίνων – εορτάζει 15 Ιουνίου. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης «Ταματα και αμαθηματα», ΕΔΩ. Καταγραφή των τοιχογραφιών έχει κάνει ο αρχαιολόγος Αθ. Παλιούρας.

[2] Γενικώς η περιοχή έχει πολλά σπήλαια και βάραθρα (ένα από αυτά στην παραπάνω φωτ.). Στην βόρεια πλευρά της Καλάνας, σε υψόμετρο περίπου 1.230 μ. ευρίσκεται σπήλαιο «Όμορφη Σπηλιά». Εξερευνήθηκε από τον καθηγητή σπηλαιολόγο Ι. Πετρόχειλο και την σύζυγό του Ά. Πετροχείλου. Αναφέρουν: «Το σπήλαιο έχει τουριστικό ενδιαφέρον, ένεκα της περιέργου και πρωτοτύπου διακόσμησής του εκ σπηλαιογάλακτος».

Η περιοχή του όρους Καλάνα (βορειοδυτικά του χωριού), έχει χαρακτηριστεί βιότοπος CORINE, όπου διαβιούν κάποια ζευγάρια από σπάνια όρνεα (λ.χ. Gyps fulvus) και στο δίκτυο Natura 2000, λόγω πλούσιας βιοποικιλότητας.

[3] Νεώτερες έρευνες λένε 1.262 μ.

[4] στον τύπο της Βλαχέρνας / Βλαχερνίτισσας.

[5] Ο φοβερός και τρομερός ήρωας Κατσαντώνης (1775 – 1809) ήταν τότε κυνηγημένος από τους οθωμανους (μάλλον το 1806), μετά την μάχη στην περιοχή Ληστής (κοντά στο Μπαμπαλιό), όπου πολέμησε εναντίον 300 τζοχανταραίων του δερβέναγα Μπεκίρ Τζογαδούρου.

σπηλαιο αγιου Ανδρεα Ερημιτη αιτωλοακαρνανια, υψομετρο 1500 μετρα σπηλαια Αιτωλοακαρνανιας αγιος Ανδρεας Ερημιτης σπηλαιωδης ναος σπηλαιοναος τεχνητη λιμνη Κρεμαστων, ακαρνανικα ορη Καλανα Καναλα χωριο Χαλκιοπουλοι Βαλτος ακαρνανια μοναχος ασκητης οσιος 13ος αιωνας μχ Δεσποτη Ηπειρου Μιχαηλ Β Κομνηνος ηπειρος κτιστη κογχη, ιερο κτιστο τεμπλο τοιχογραφια 14^ος εικονα Παναγια Πλατυτερα ζωνη συλλειτουργουντες ιεραρχες, λειτουργικο τεχνοτροπια χαρακτηριστικα ποιοτητα εκτελεση ζωγραφος ζωγραφικη καλλιτεχνικο κεντρο αρχαιολογια Παλιο Χαλκιοπουλο ορεινο 38^ος παραλληλος ελατο δρυς βελανιδια αρια πλατανι πουρναρι συνοικισμο Φορτοπος, Σπηλια Κατσαντωνη παραδοση, σαρακατσανος κλεφτης σαρακατσανοι βρυση Καμαρα πετροκτιστος ΙΝ ιερος ναος Αγιου Ιωαννου Προδρομου Ιωαννης Προδρομος εορτη γιορτη πανηγυρι εορτες γιορτες πανηγυρια 24 Ιουνιου, ιουνιος λειψανο εκκλησακι αγιου Αθανασιου Αθανασιςος αναστηλωση 2 Μαιου μαιος εξωκκλησια ξωκκλησια ξωκκλησι εξωκκλησι οικισμος 19ος 1836, εδρα δημος Φυτειας Φυτεια 20ος 1920 Ιδομενης Ιδομενη Καταφυγιο αγριας Ζωης Καναλα βατος χωματοδρομος οδοιπορικο μονοπατι, μονοπατια αγραπιδουλες, παρατηρητηριο ελληνικα φιορδ σημανση Πυροφυλακιο κορυφογραμμη ασκηταριο πεζοπορικη διαδρομη πεζοπορικες διαδρομες φυση ελατα μικροναος 1209 Μονοδενδρι Ιωαννινων Ιωαννινα 15 Ιουνιου ιουνιος τοιχογραφιες αρχαιολογος Παλιουρας βαραθρο ομορφη Σπηλια εξερευνηση καθηγητης σπηλαιολογος Πετροχειλος ζευγος Πετροχειλου τουρισμος διακοσμηση σπηλαιογαλα βιοτοπος CORINE, σπανια ορνεο ορνεα Gyps fulvus δικτυο Natura 2000, βιοποικιλοτητα Βλαχερνα Βλαχερνιτισσα ηρωας ηρως Κατσαντωνης 1775 – 1809 οθωμανοι 19ος 1806 μαχης Ληστης Μπαμπαλιο πολεμος τζοχανταραοι δερβεναγας Μπεκιρ Τζογαδουρου δερβεν αγας Μπεκιρ Τζογαδορος