Του Γιώργου Λεκάκη
Στην παναρχαία μυκηναϊκή ελληνική γλώσσα βρίσκουμε την λέξη qirijato = αγορά (σκλάβων).
Με την τροπή του q σε π, προέκυψαν τα αρχαία ελληνικά ρήματα:
- πρίαμαι = αγοράζω κάτι σε μια ορισμένη τιμή, αγοράζω ακριβά, πληρώνω τα τέλη, τους φόρους πόλεως, μισθώνω δούλο ή την εργασία κάποιου, εξαγοράζω, δωροδοκώ, κλπ. Από αυτό το ρήμα ετυμολογείται και ο Πρίαμος (αιολ. Πέρραμος / Πέραμος[1] < Πέρjαμος Πρίjαμος). Και αυτή η λέξις απαντά επίσης και στην μυκηναϊκή ελληνική, στο ανθρωπωνύμιο pirijameja. Γνωστός Πρίαμος ο βασιλεὺς της Τροίας, «ὀνομασθεὶς οὕτω διότι διὰ λύτρων ἐξηγόρασε (ἐπρίατο) τὴν ἑαυτοῦ ἀδελφὴν Ἡσιόνην ἀπὸ τοῦ Ἡρακλέους». Μάλιστα ἀπρίατος (θηλ., ἀπριάτη) = αυτός που δεν αγοράστηκε ή δεν εξαγοράστηκε. Αλλά και
- προτίω = τιμώ περισσότερο, καθορίζω τιμή, προτιμώ, προκρίνω, απονέμω τιμή, εκτιμώ.[2]
Αμφοτερα σχετίζονται πρὸς τὴν ῥίζαν πρὸ ἢ περί.
Από αυτά τα αρχαιοελληνικά ρήματα προέκυψαν λέξεις σχετικές με την τιμή σε όλες τις γλώσσες του κόσμου:
- > λατ. pretium > ιταλ. prezzo, παλαιά γαλλική pris (= τιμή, αξία, μισθοί, ανταμοιβή) > γαλλ. prix = τιμή αξία, φήμη, έπαινος, ισπ. precio, αγγλ. prize / price, γερμ. Preis = βραβείο, τιμή, πορτ. preço, δανικά / νορβ. / σουηδ. pris, κλπ.
Ειδικώς στην αγγλική, η λέξη price εμφανίζεται περίπου το 1200 μ.Χ.! Η λέξη pris αρχικώς εσήμαινε «μη χρηματική αξία, αξία· έπαινος», αργότερα «ανταμοιβή, έπαθλο, ανταμοιβή», «ποσόν ή χρηματικό ποσόν, που ζητά ή λαμβάνει ένας πωλητής για αγαθά στην αγορά» (στα μέσα 13ου αιώνα μ.Χ). Και δημιουργήθηκε από την παλαιά γαλλική pris. Οι «αγγλικές» λέξεις praise, price, και prize / έπαινος, τιμή και βραβείο, αντιστοίχως, άρχισαν να αποκλίνουν από την παλαιά γαλλική, και με την έννοια του «επαίνου» να εμφανίζεται στις αρχές του 14ου αιώνα (μέση αγγλική). Το prize (με z) στα τέλη του 1500. Έχοντας απαλλαγεί από τις επί πλέον έννοιες της παλαιάς γαλλικής και της μέσης αγγλικής, η έννοια price επήρε και πάλι την αρχαία έννοια του λατινικού πρωτοτύπου. Με την έννοια να ορίζεις (ή να θέτεις) μια τιμή σε κάποιον («προσφέρεις αμοιβή για την σύλληψη») υπάρχει από το 1766…
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Λεξικο παραδοσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 3.2.2010.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Ομ. Οδ. 1.430. Πίνδαρος. frg. 151 H. h. Cer. 132. Ξεν. Αριστοφ. Ἀπολλόδ. 2.6,4. Επιγραφη IG 12.94.22.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Η αρχαία ελληνική ρίζα περ- [> πέραμα, περαία], έδωσε επίσης λέξεις σχετικές με το εμπορεύομαι, πουλώ, κλπ. δοσοληψία που γινόταν κυρίως στα περάματα / λιμάνια.
[2] ΠΗΓΗ: Αἰσχύλ. Ἀγ. 789, Εὐμ. 545. Σοφ. Ἀντ. 22.
αγγλικη λεξη price αρχαια ελληνικη Λεκακης αγγλικες λεξεις αρχαιες ελληνικες παναρχαια μυκηναικη ελληνικη γλωσσα λεξις qirijato αγορα σκλαβων σκλαβος τροπη γραμμα q π, ελληνικα ρηματα πριαμαι αγοραζω ακριβα πληρωνω τελη, φορος φοροι πολη, μισθωνω μισθωση δουλος εργασια εξαγοραζω, δωροδοκω ρημα ετυμολογια Πριαμος αιολικα αιολεις Περραμος / Περαμος Περjαμος Πριjαμος μυκηναικα ανθρωπωνυμιο ανθρωπωνυμια pirijameja βασιλευς βασιλιας Τροια ονομα ονομασια λυτρα εξαγορα αδελφη ησιονη ηρακλης προτιω τιμω καθοριζω προτιμω προτιμηση προκρινω, προκριση απονεμω απονομη εκτιμω εκτιμηση ριζα προ- περι- αρχαιοελληνικα γλωσσες λατινικα pretium > ιταλικα prezzo, παλαια γαλλικα pris αξια, μισθος, ανταμοιβη φημη, επαινος ισπανικα precio, αγγλικα prize / price, γερμανικα Preis = βραβειο, πορτογαλικα preço, δανικα νορβηγικα σουηδικα pris, λατινικη ιταλικη παλια γαλλικη ισπανικη αγγλικη γερμανικη πορτογαλικη δανικη νορβηγικη σουηδικη ιταλια γαλλια ισπανια αγγλια γερμανια πορτογαλια δανια νορβηγια σουηδια σκανδιναβικα σκανδιναβικη σκανδιναβια 1200 μΧ χρηματικη επαθλο, ποσον χρηματικο ποσο πωλητης πωληση αγαθα 13ος 14ος 16ος 1500 μεση εννοια αμοιβη συλληψη 18ος 1766 περαμα, περαια εμποριο εμπορευομαι, πουλω δοσοληψια λιμανι αισχυλος Σοφοκλης Ομηρου Οδυσσεια ομηρος Πινδαρος Ξενοφων Αριστοφανη απολλοδωρος Επιγραφες
