Ο υψηλότερος πύργος στην Εύβοια, έχει ύψος περίπου 23 μ.!

Ανάμεσα στους δεκάδες πύργους και μικρά οχυρά του Μεσαίωνα που υψώνονται διάσπαρτα σε όλην την Εύβοια, ο Πύργος του Κουτουμουλά[1] στην περιοχή των Κριεζών του Δήμου Κύμης-Αλιβερίου στην Εύβοια είναι ο υψηλότερος. Πρόκειται για έναν εντυπωσιακό πύργο της περιόδου της Φραγκοκρατίας, στα 900 μ. βόρεια του οικισμού Κουτουμουλά και δυτικά του Βέλους (ή Βελούσια ή Μπελούσι < Αμπελουσια), στην ευρύτερη περιοχή των Κριεζών, στον 38^ο παράλληλο [38.38825264584416, 24.110029265112136].

Είναι τετράγωνης κάτοψης, διαστάσεων 7 x 7 μ. Έχει ύψος περίπου 23 μ. Αναπτύσσεται σε τρεις ορόφους και επιστέφεται με επάλξεις.

Αποτελεί τμήμα της ευρύτερης οχύρωσης της ενδοχώρας της Εύβοιας, καθώς οι μεσαιωνικοί πύργοι που κατασκευάστηκαν μεταξύ 13ου – 15ου αιώνα έλεγχαν την αγροτική περιφέρεια του νησιού. Ο συγκεκριμένος δεσπόζει πάνω από τους οικισμούς Κουτουμουλά και Βέλος, οι οποίοι αναφέρονται ήδη σε οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα του 15^ου αιώνα μ.Χ. (1474) ως Katomula και Abelusia αντίστοιχα, με 34 σπίτια. Τότε ανήκε στον ναχιγιέ Κλαδιών, ο οποίος είχε έδρα το Αυλωνάρι.

Ο Πύργος χρησιμοποιήθηκε ως μόνιμη ή εποχική κατοικία του τοπικού φεουδάρχη, εξυπηρετώντας οικιστικές, διοικητικές και αμυντικές ανάγκες, χρήση που συνεχίστηκε και κατά την οθωμανική περίοδο (1470 – 1833).

Με το πέρασμα του χρόνου, το μνημείο περιήλθε σε κατάσταση αποδιοργάνωσης της τοιχοποιίας του και παρουσίαζε επιδεινούμενα στατικά προβλήματα, κυρίως λόγω της σεισμικής δραστηριότητας και της φθοράς των δομικών υλικών, γεγονός που κατέστησε αναγκαία τη λήψη άμεσων στερεωτικών μέτρων για την αποτροπή περαιτέρω φθοράς.

Το Υπουργείο Πολιτισμού ολοκλήρωσε τις εργασίες άμεσων στερεωτικών μέτρων προστασίας στον Πύργο του Κουτουμουλά, το 2026, διασώζοντας τον υψηλότερο σωζόμενο μεσαιωνικό πύργο του νησιού και διασφαλίζοντας την στατική του επάρκεια και την προστασία του για τις επόμενες γενιές.

Οι εργασίες, συνολικού προϋπολογισμού 72.500 ευρώ, που χρηματοδοτήθηκαν από τον τακτικό προϋπολογισμό και το ΠΔΕ του ΥΠΠΟ/ΕΦΑ Ευβοίας, πραγματοποιήθηκαν απολογιστικά και με αυτεπιστασία από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ευβοίας και περιέλαβαν:

• (α΄) εκπόνηση μελέτης άμεσων μέτρων προστασίας,
• (β΄) αντιμετώπιση της βλάστησης και της βιοφθοράς,
• (γ΄) συλλογή και διαλογή λίθων από την πέριξ περιοχή και τοποθέτησή τους στα τρυπόξυλα και στις δοκοθήκες σε εσοχή,
• (δ΄) σφράγιση των επιστέψεων της τοιχοποιίας με θυσιαζόμενο στεγανό κονίαμα, (ε΄) σφράγιση των ρηγματώσεων και συγκράτηση των ετοιμόρροπων λίθων με λιθοσυρραφές,
• (στ΄) τοποθέτηση ενισχυμένων ξύλινων πλαισίων ακαμψίας στα ανοίγματα του πύργου και
• (ζ΄) επικάλυψη της θολωτής οροφής με πτυχωτή λαμαρίνα επί καννάβου από μαλακή ξυλεία, με πρόβλεψη για τη λειτουργική απορροή των όμβριων υδάτων.

Σήμερα, μετά το πέρας των εργασιών, ο Πύργος δεσπόζει εκ νέου στο ευβοϊκό τοπίο, με τις επάλξεις του συμπληρωμένες και τα ανοίγματά του στερεωμένα, μεταφέροντας νοερά τον επισκέπτη σε άλλες ιστορικές εποχές.

ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.6.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Ο Κουτουμουλάς είναι χωριό του δήμου Κύμης-Αλιβερίου Εύβοιας, στον 38^ο παράλληλο [38.38042228488146, 24.11018801032007], 7 χλμ. ΝΑ. του Αλιβερίου. Στα τουριστικά αξιοθέατα του Κουτουμουλά, εκτός από τον προαναφερόμενο πύργο, είναι και ο ΙΝ Εισοδίων της Θεοτόκου (ή Μεσοσπορίτισσα, όπως την λεν εδώ), λίγο πιο χαμηλά στον λόφο. Το χωριό και ο πύργος είναι σε προνομιακή θέση κτισμένα: Σχεδόν ισαπέχουν από τον Νότιο Ευβοϊκό (5 χλμ.) και το Αιγαίο (9 χλμ.). – ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις” και “Πολεις της αρχαιας Ευβοιας”.

υψηλοτερος πυργος Ευβοια, υψος Κουτουμουλας χωριο δημος Κυμης Αλιβεριου Ευβοιας, 38^ος παραλληλος Αλιβερι κυμη τουριστικα αξιοθεατα πυργος Κουτουμουλα ιερος ναος ΙΝ Εισοδιων Θεοτοκου Μεσοσποριτισσα, λοφος