Ακέφαλα πήλινα ειδώλια 8.000 χρόνων βρέθηκαν στο Δορύλαιον! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Το Kanlıtaş Höyük είναι ένας νεολιθικός λόφος [στον 39^ο παράλληλο (39.697376951276404, 30.083106767684715)] που βρίσκεται 1,2 χλμ. ΝΑ. του χωριού Aşağıkuzfındık, και 30 χλμ. ΝΔ. της αρχαίας ελληνικής πόλεως Δορύλαιον της Φρυγίας– νυν Εσκισεχίρ. Η περιοχή είναι γνωστή ως “Kanlıtaş Mevkii”. Ο οικισμός ευρίσκεται στην βόρεια πλαγιά ενός βραχώδους υψώματος, στην μέση της κοιλάδας.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για το ΔΟΡΥΛΑΙΟ, ΕΔΩ.

Ο λόφος έχει διάμετρο 30 μ. και ύψος 4-7 μ. (παρακάτω φωτ.).

Η έρευνα στον τύμβο, που εντοπίστηκε από το Αρχαιολογικό Μουσείο του Εσκισεχίρ, διεξήχθη από τον καθηγητή δρ. T. Efe (Πανεπιστήμιο Bilecik) το 1989.[1]

Στις επιφανειακές έρευνες που διεξήχθησαν σε ακτίνα 6 χλμ. γύρω από τον τύμβο, εντοπίστηκαν:

• δύο τύμβοι επί δυο κωνοειδών λόφων (παραπάνω φωτ.), Εποχής Χαλκού,
• ένα εργαστήριο πελεκημένης πέτρας και
• τρεις νεκροπόλεις!

Με βάση τα επιφανειακά ευρήματα, ο οικισμός κατοικείτο συνεχώς κατά την Πρώιμη, την Μέση και την Ύστερη Εποχή Χαλκού, την Πρώιμη, την Μέση και την Ύστερη Χαλκολιθική Εποχή.

Στις επιφανειακές συλλογές του δρ. Efe, ανακαλύφθηκαν:

• θραύσματα κεραμικής[2]. Μεταξύ αυτών, τα διακοσμημένα θραύσματα κεραμικής (παρουσιάζουν μεγαλύτερη ποικιλία από αυτά που βρέθηκαν στο Orman Fidanlığı). Επίσης και θραύσματα κεραμικής με σκούρα όψη και γυαλισμένα αγγεία.
• λίθινα εργαλεία (επεξεργασμένες φολίδες και λεπίδες, ξύστρες και άξεστα φυλλίδια από πυριτόλιθο. Η αφθονία των γουδιά από βασαλτη, που βρέθηκαν, υποδηλώνει ότι η καλλιέργεια σιτηρών ασκείτο εντατικά στον οικισμό. Άλλα εργαλεία λείανσης από βασάλτη περιλαμβάνουν ένα τρίποδος τριπτήρας, πέτρες λείανσης, μαρμάρινους δακτυλίους και πέτρες θραύσης.

Με βάση αυτά τα ευρήματα, υποστηρίζεται ότι ο οικισμός είναι ένας από τους σημαντικότερους οικισμούς του «Πολιτισμού του Θυμβρίου – Porsuk» των ΜακεδονοΘρακών Φρυγών, ο οποίος ανακαλύφθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το Kanlıtaş θεωρείται ένας από τους «σημαντικούς διατηρημένους οικισμούς» του «Πολιτισμού Porsuk» (A. Umut Türkcan).

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Η αγνωστη Μικρά Ασία». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.9.1991.

ΤΩΡΑ, ευρέθησαν και 4 ακέφαλα πήλινα «κυκλαδικά» ειδώλια 8.000 χρόνων στο Kanlitaş Höyük. Τα αντικείμενα είναι κατασκευασμένα σύμφωνα με την πολιτιστική παράδοση της περιοχής του Θύμβριου [3] ποταμού – νυν Porsuk. Ανακαλύφθηκαν σε χαμηλότερα στρώματα επιχώσεων σε ορθογώνια κτηρια στον χώρο. Τα κεφάλια μπορεί να έσπασαν από τα ειδώλια, όταν αυτά τα κτήρια έκλεισαν τελετουργικως.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για ΑΚΕΦΑΛΑ, ΕΔΩ.

Τα τέσσερα γλυπτά από ψημένο πηλό απεικονίζουν γυναίκες. Το μεγαλύτερο έχει μήκος σχεδόν 12-13 εκατ. (παραπάνω φωτ.) ενώ τα άλλα τρία έχουν μήκος λίγο πάνω από 5-6 εκατ. Παρόμοιες μορφές έχουν βρεθεί σε άλλους νεολιθικούς οικισμούς στην Ανατολία (Catalhoyuk), αλλά αυτές που βρέθηκαν στο Kanlitaş Höyük έχουν διαφορετικό σχήμα, στο οποίο τονίζεται η περιοχή των γοφών. Αυτό το σχήμα έχει βρεθεί επίσης στα Βαλκάνια (πολιτισμος Vinca), αλλά χρονολογείται σε μεταγενέστερη περίοδο, υποστηρίζοντας την ιδέα ότι η πολιτιστική παράδοση του Θυμβριου μπορεί να ταξείδεψε προς τα δυτικά.

Τα αποτελέσματα των ανασκαφών θα δημοσιευτούν τόσο ως επιστημονική μονογραφία, όσο και ως ξεχωριστό βιβλίο.

ΠΗΓΗ: «8,000-year-old figurines in Türkiye point to Neolithic ritual practices», Türkiye Today, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 10.6.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• 28η Συνάντηση Αποτελεσμάτων Αρχαιολογικής Έρευνας, 2010.
• Πανεπιστήμιο Anadolu.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Αργότερα, το 2008, ο αναπληρωτής καθηγητής A. Umut Türkcan και η ομάδα του από το Πανεπιστήμιο Eskişehir Anadolu διεξήγαγαν έρευνες στον οικισμό και αξιολόγησαν τα ευρήματα κεραμικής.

[2] Τα περισσότερα από τα θραύσματα κεραμικής που συλλέχθηκαν από την επιφάνεια είναι κεραμικά της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού και της Χαλκολιθικής Εποχής. Βρέθηκαν μόνον τρία θραύσματα που χρονολογούνται στην Μέση και Ύστερη Εποχή Χαλκού. Το 56,3% της συλλεγμένης κεραμικής προέρχεται από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού και το 42,4% από την Χαλκολιθική Εποχή. Η πιο άφθονη περίοδος εντός της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού είναι η Φάση Ι της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού. Για την Χαλκολιθική Εποχή, η πιο άφθονη περίοδος είναι η Πρώιμη και Μέση Χαλκολιθική Εποχή.

Οι μορφές της χαλκολιθικής κεραμικής περιλαμβάνουν αγγεία με λαιμό, κύπελλα, αγγεία με κλειστό στόμιο, αγγεία με λαιμό «κολλάρου», ρηχά ή βαθειά κύπελλα και πιθάρια.

Παρόμοια με αυτά που βρέθηκαν στον οικισμό Asmainler Düz της Κιουτάχειας και στο Orman Fidanlığı. Κατά τον A. Umut Türkcan, τα κεραμικά ευρήματα από τον οικισμό είναι πανομοιότυπα με τα κεραμικά από το Orman Fidanlığı, το Kes Kaya και το Asmainler.

[3] Κοντά στον ποταμό Θύμβριο, και ανάμεσα στο Δορύλαιον και την Πεσσινούντα, έκειτο το Μίδαιον / Μιδάειον, πόλις της Επικτήτου Φρυγίας, που ίδρυσε ο Μίδας. – ΔΕΙΤΕ την ομιλία του Γ. Λεκάκη: “Ο «χρυσός» μύθος του Μίδα, οι Μακεδονο-Θράκες Φρύγες, ο Γόρδιος, το Γόρδιον και ο γόρδιος δεσμός”, ΕΔΩ. Ο Θύμβρις / Θύμβριος ποταμός λατρευόταν από τους Φρύγες ως ποτάμια θεότητα (από επιγραφές από την βορειοανατολική Φρυγία). Στην Τρωάδα λατρευόταν και ο Απόλλων Θύμβριος κοντά στον ποταμό Θύμβριο και στο ιερόν της μικρής πόλης Θύμβρης / Θυβριου / Θυμβριου της Τροίας. Ήταν παραπόταμος του Σαγγάριου. ΠΗΓΗ: Τ. Λίβιος.

Με το όνομα θυμβριά / Τεμβριά υπάρχει κοινότητα της επαρχίας Λευκωσίας στην Κύπρο.

αρχαια ακαφαλα πηλινα ειδωλια 8.000 χρονια πριν χρονων Δορυλαιον Λεκακης Eskişehir‎‎ Eskiş ehir‎‎Eskisehir‎‎ Eski sehir αρχαιο ακεφαλο πηλινο ειδωλιο 6000 7η χιλιετια πΧ Δορυλαιο φρυγιας Kanlıtas Hoyuk κανλιτας νεολιθικος λοφος 39^ος παραλληλος χωριο Asagıkuzfındık, αρχαια ελληνικη πολις πολη Εσκισεχιρ Εσκι σεχιρ Kanlıtas Mevkii οικισμος βραχος κοιλαδα διαμετρος τυμβος, αρχαιολογικο Μουσειο τυμβοι Εποχη Χαλκου εργαστηριο πελεκημενη πετρα νεκροπολη ευρηματα, κατοικηση Πρωιμη, μεση υστερη Χαλκολιθικη θραυσμα κεραμικη διακοσμημση θραυσματα κεραμικης ορμαν φιντανλιγκι Orman Fidanlıgı κεραμικη σκουρα οψη γυαλισμενο αγγειο λιθινα εργαλεια επεξεργασια φολιδα λεπιδα ξυστρα αξεστο φυλλιδιο πυριτολιθος βασαλτης, καλλιεργεια σιτηρα εντατικη γεωργια λειανση τριποδος τριπτηρας πετρες λειανση μαρμαρινος δακτυλιος θραυση ευρηματα, Πολιτισμος πορσουκ Porsuk 1990 σημαντικος διατηρημενος οικισμοι Μικρα Ασια πηλος κυκλαδικα αντικειμενα κατασκευη πολιτιστικη παραδοση θυμβριος Τεμβριος επιχωση ορθογωνιο κτηριο αρχαιολογικος χωρος κεφαλι σπασμενο τελετουργια γλυπτο ψημενος πηλος απεικονιση γυναικα μορφη νεολιθικη Ανατολια Catalhoyuk σχημα, γοφος Βαλκανια βιντσα Vinca ανασκαφη αρχαιολογια αγγειο λαιμος κυπελλο αγγεια κλειστο στομιο, κολλαρο κολαρο ρηχο βαθυ πιθαρι κιουταχεια Kutahya / Asmainler Duz κεραμικα κες καγια Kes Kaya ασμαινλερ Θυμβριος, Πεσσινουντα, Πεσσινουντας Πεσσινους Μιδαιον / Μιδαειον, Μιδαιο Μιδαειο Επικτητος Φρυγια ιδρυση Μιδας ΜακεδονοΘρακες Φρυγες, Θυμβρις / Θυμβριος λατρεια αρχαιοι Φρυγες ποταμια θεοτητα ποταμιος θεος επιγραφη τρωας Τρωαδα θεος Απολλων απολλωνας Θυμβριος ιερον ιερο Θυμβρη Θυβριο Θυμβριο Θυβριον Θυμβριον Τροια παραποταμος Σαγγαριος Λιβιος θυμβρια Τεμβρια κοινοτητα επαρχια Λευκωσιας λευκωσια Κυπρος κυπρου γουδι