Το ακέφαλο αγαλμάτιο της θεάς Τύχης (MΘ 9192) βρέθηκε το 1983 σε πεταμένα μπάζα δίπλα στο Στρατόπεδο του Χορτιάτη Θεσσαλονίκης και παραδόθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία από τον κ. Χρ. Καραβάρη.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΚΕΦΑΛΩΝ, ΕΔΩ.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΤΥΧΗΣ, ΕΔΩ.
Το αγαλμάτιο είναι κατασκευασμένο από υπόλευκο μάρμαρο και διασώθηκε ελλιπές, καθώς απουσιάζουν τμήματα των χεριών, το κεφάλι και το άκρο του αριστερού ποδιού, ενώ αρκετές είναι οι φθορές και στην επιφάνειά του. Έχει ύψος μικρότερο από το φυσικό και στέκεται πάνω σε χαμηλή ελλειψοειδή βάση. Η θεά φορά χιτώνα, που συγκρατείται με ζώνη κάτω από το στήθος, πάνω από τον οποίο τυλίγεται γύρω από τον κορμό της ένα ιμάτιο. Στο αριστερό της χέρι κρατάει το κέρας της Αμάλθειας, το οποίο ξεχειλίζει από φρούτα και δημητριακά, και συμβολίζει την αφθονία που η καλή τύχη χαρίζει στους ανθρώπους. Στο δεξί της χέρι πρέπει να κρατούσε ένα πηδάλιο πλοίου, αν κρίνουμε από καλύτερα σωζόμενα αντίγραφα του ίδιου αγαλματικού τύπου. Με το πηδάλιο αυτό, η θεά καθορίζει την πορεία του ανθρώπινου βίου, πότε προς την καλοτυχία και πότε προς το αντίθετό της.
Η έννοια της Τύχης απέκτησε θεϊκή υπόσταση αρκετά νωρίς στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, καθώς ως θεά αναφέρεται στον Ομηρικό ύμνο στη Δήμητρα, στην Θεογονία του Ησιόδου, σε ορφικούς ύμνους, στον Αλκμάνα, στον Πίνδαρο, κ.ά. Σύμφωνα με τον Παυσανία ο Βούπαλος ήταν ο πρώτος που κατασκεύασε άγαλμα της Τύχης που κρατούσε στο ένα χέρι το κέρας της Αμάλθειας, κατά τον 6ο αιώνα π.Χ.
Το αγαλμάτιο του ΑΜΘ χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ., αλλά είναι ένα από τα πολλά αντίγραφα ενός αγάλματος Τύχης, το οποίο πρέπει να δημιουργήθηκε στην ελληνιστική εποχή. Η μεγάλη εξάπλωση της λατρείας της Τύχης μετά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου οφείλεται στις συχνές ανατροπές της ατομικής και συλλογικής τύχης, οι οποίες προκαλούνταν από τους συνεχείς πολέμους ανάμεσα στα βασίλεια των Διαδόχων. Αντίστοιχα γεγονότα κατέστησαν τη θεά ιδιαίτερα δημοφιλή και στους Ρωμαίους (που την αποκάλεσαν Fortuna) ώστε κάθε πόλη να έχει αγάλματα της θεάς τοποθετημένα στο κέντρο της πολιτικής κι εμπορικής ζωής της. Οι απεικονίσεις της λειτουργούσαν σαν υπενθύμιση (ή προειδοποίηση) προς τους πολίτες – αλλά και προς τους ηγέτες – για το φευγαλέο της ανθρώπινης καλοτυχίας και για την υπέρτερη σημασία της συλλογικής τύχης έναντι αυτής της ατομικής τύχης, στην απεραντοσύνης της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
Στην σημερινή ταραγμένη παγκόσμια σκηνή, η αξία της Τύχης αναδύεται ξανά από τα βάθη της Ιστορίας, για να μας θυμίσει τους τραγικούς περιορισμούς της ανθρώπινης φύσης μας…
- Μπορείτε να δείτε το αγαλμάτιο της Τύχης στη μόνιμη έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης “Στη Μακεδονία από τον 7ο αι. π.Χ. ως την ύστερη αρχαιότητα”.
ΠΗΓΗ: ΑΜΘ, ΕΚΘEΜA ΤΟΥ ΜΗΝA ΜAΪΟΥ 2026. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.5.2026.
ΘΕΑ ΤΥΧΗ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ, Στρατοπεδο Χορτιατη Θεσσαλονικης Χορτιατης Θεσσαλονικης ακεφαλο αρχαιο αγαλματιο θεα Τυχη αγαλματιδιο ΑMΘ 1983 πεταμενα μπαζα παραδοση Αρχαιολογικη Υπηρεσια Καραβαρης κατασκευη υπολευκο μαρμαρο ελλιπες, χερι κεφαλι ακρο αριστερο ποδι φθορα χαμηλη ελλειψοειδης βαση χιτωνας, χιτων ζωνη στηθος, κορμος ιματιο κερας αμαλθειας, αμαλθεια φρουτα δημητριακα συμβολο αφθονια καλη καλητυχη ανθρωποι δεξι πηδαλιο πλοιου, σωζομενο αντιγραφο αγαλματικος τυπος πλοιο πορεια ανθρωπινος βιος καλοτυχια εννοια Τυχης θεικη υποσταση αρχαιος ελληνικος κοσμος, ομηρικος υμνος Δημητρα, Θεογονια Ησιοδου, ορφικοι υμνοι αλκμανας, Πινδαρος ομηρος Ησιοδος ορφικος αλκμαν Παυσανιας γλυπτης Βουπαλος πρωτος καλλιτεχνης πρωτο αγαλμα 6ος αιωνας πΧ 2ος μΧ αντιγραφα ελληνιστικη εποχη εξαπλωση λατρεια εκστρατεια Μεγας Αλεξανδρος ανατροπη ατομικη συλλογικη πολεμος βασιλειο Διαδοχοι μακεδονια δημοφιλης Ρωμαιοι φορτουνα Fortuna πολη αγαλματα κεντρο πολιτικη εμπορικη ζωη απεικονιση υπενθυμιση προειδοποιηση πολιτες ηγετες φευγαλεο ανθρωπινη υπερτερη σημασια ρωμαικη αυτοκρατορια ιστορια εκθεση αρχαιολογικο Μουσειο Θεσσαλονικης
