- «…από την ευρωπαϊκή παράδοση στον Ε. Ν. Ουλερίχο και την κληρονομιά του». Η πρώτη συστηματική έρευνα για την μελέτη και την εξέλιξη της λατινικής λεξικογραφίας στην Ελλάδα, την οποία εγκαινίασε ο Ε. Ν. Ουλερίχος (1807 – 1843), από την Βρέμη Γερμανίας, ο πρώτος καθηγητής Λατινικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Όθωνος, 1843.[1]
Αμάρα Σίνχα[2] «Αμαρακόσα» (γνωστό και ως «Το Αθάνατο Λεξικό» ή «Ο Θησαυρός του Αμάρα»), ίσως 6ου μ.Χ. αι., έργο με πολλές επανεκδόσεις.[3]
Βεντότης (Βεντώτης) Γ. «Λεξικόν δίγλωσσον της γαλλικής και ρωμαϊκής διαλέκτου», 2 τ., τ. α΄: «Γαλλικο-ρωμαϊκός», τυπ. Ιω. Σχραιμβλ, Βιέννη, 1804 και β΄ τ. «Ρωμαϊκο-γαλλικός», τυπ. Γ. Βενδότη, Βιέννη, 1804.[4]
- του ιδίου «Λεξικόν της γραικικής γαλλικής τε και ιταλικής γλώσσης», «εις φως αχθέν επιστασία Σπυρ. Βλαντή» και φιλοτίμω δαπάνη του Τυπογραφείου εν Βενετία, παρά τω Νικολάω Γλυκεί τω εξ Ιωαννίνων», 1816.
- του ιδίου «Λεξικόν της γαλλικής γλώσσης», μτφρ. Γ. Ζαλίκη, τυπ. Α. Κορομηλά, 1837.
Βλαστός Π. «Η ελληνικής και μερικές άλλες παράλληλες διγλωσσίες», α΄ έκδ., τυπ. «Εστία», 1934.
Βυζάντιος Σκαρλ. Δ. «Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης», τυπ. Α. Κορομηλά, 1852.
Γαζής Άνθ. «Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης» εκ της δευτέρας εν Βιέννη εκδόσεως του Α. Γαζή και προσαυξηθέν μετά δέκα περίπου χιλιάδων λέξεων και με την υποσημείωσιν των μακρών και βραχέων, το δε εις το πρώτο παράρτημα του προτέρου λεξικού κύρια ονόματα μυθολογικά, ιστορικά και γεωγραφικά παρετίθενται εις τούτο αλφαβητικώς και κατά στοιχείων, 3 τ., εκδοθέν υπό Κωνσταντίνου Γκαρπόλα του Ολυμπίου, Αθήναι, εκ της τυπογραφίας του εκδότου Κων/νου Γκαρπόλα, 1839.
Γαρδίκας Γ. Κ. «Επίτομος ελληνική γραμματολογία (προς χρήση των μαθητών του Γυμνασίου και λοιπών σχολών της μέσης εκπαιδεύσεως)», εκδ. Ι. Ν. Σιδέρη, 1936.
Γεωργίτσης Αλέξ.[5] «Λεξιλόγιον ηπειρωτικόν».[6]
Δημάση Μ. – Νιζάμ Αχμ. «Το κοινό λεξιλόγιο της ελληνικής και τουρκικής γλώσσας. Κοινές ελληνικές και τουρκικές λέξεις στη σύγχρονη ζωή των δυο λαών», εκδ. αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 2004.
Δόσιος Ν.[7] ”Beitrage zur neugriechischen Wortbildungslehre”, εναίσιμος διατριβή.
Δουκάγγιος Κάρ. (Ducange)[8] «Γλωσσάριον των Λατίνων συγγραφέων των μέσων και υστάτων χρόνων».
- του ιδίου «Γλωσσάριον των Ελλήνων συγγραφέων του Μεσαίωνος».
«Δωδώνη» εκδ. «Συνθηματικά γλωσσάρια Ηπειρωτών τεχνιτών», εκδ. «Δωδώνη».
Εδέριχος (Hedericus M. Beni.) “Lexicon manuale graecum”, ελληνο-λατινικό και λατινο-ελλ. λέξ., Λονδίνο, 1755.
Ελευθερουδάκης «Εγκυκλοπιδικόν Λεξικόν», 12 τ., 1927.
Ελζεβίρ (Elzevirium Ludovicum) “Lubinus eilardo clavis et fundamenta graecae linguae”, Άμστερνταμ, 1651.[9]
Emiliani C. “Λεξικό Φυσικών Επιστημών”, εκδ. Oxford University Press, 1993.
Επιτροπής Φιλολόγων «Σύγχρονον λεξικόν της ελληνικής γλώσσης», εκδ. «Διαγόρας», 1961.
«Ετυμολογικόν το Μέγα, ήγουν η Μεγάλη Γραμματική»[10], «Ενετίησι, παρά Νικολάω τω Σάρω»[11], Βενετία Ιταλίας, 1710.[12]
Ζόζουλακ Ιω.[13] «Μικρό ελληνο-σλοβακικό λεξικό».
Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης[14] «Κατάλογος ξενικών λέξεων εις την ελληνικήν», 1874.
«Ήλιος» «Νεώτερον εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου», περ. 1930. Και 24 τ. 1975.
Ηπίτης Α. «Λεξικόν γαλλο-ελληνικόν», εκδ. Μουτσοπούλου, 1960.
Ησύχιος «Λεξικόν», επιμ. Corn. Schrevelius, έκδ. Lugduni Batavorum, ex officina Hackiana, 1668.[15] – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περ ΗΣΥΧΙΟΥ, ΕΔΩ.
Θεοχαρίδης Π. Δ. «Πομακοελληνικό λεξικό», εκδ. «Αίγειρος», Θεσσαλονίκη, 1996.
Καβάλλι–Σφόρτσα (Cavalli-Sforza Luigi Luca) «Genes, Peoples and Languages», εκδ. «North Point Press».
Καλαντζάκος Α.[16] «Λεξικό φράσεων»[17], 1999.
Καλλίχορος Ι. Ν. «Επίτομον λεξικόν της ελληνικής γλώσσης», τυπ. «Παλιγγενεσίας», 1899.
Καλούτσης Λαυρ.[18] «Λεξιλόγιον της καθομιλουμένης ημών».
ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ Βρ. «ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΠΙΑΤΣΑΣ (Λαογραφικόν λεξικολογικόν απάνθισμα)», σκίτσα: Π. Παυλίδης, Αθήνα, 1951, σχ. 16ο, σελ. 166.
Κοντόπουλος Ν. «Λεξικόν Ελληνογαλλικόν», Σμύρνη, 1874.
Κούρτιους (Curtious G.) “Illustrazioni filologico-comparative alla grammatical greca”, Νεάπολη, 1868.
Κριαράς Εμμ. «Μεσαιωνικού Λεξικο». Ολοκληρώθηκε ο 15ος τόμος, συνταγμένος από ομάδα συνεργατών του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ). Πρόκειται για τη συνέχιση του έργου «Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας 1100 – 1669», το οποίο συνέταξε μέχρι και τον 14ο τόμο ο ίδιος ο καθηγητής Κριαράς, εργαζόμενος με ένα μικρό επιτελείο συνεργατών και φτάνοντας έως το λήμμα «Παραθήκη», το 1997. Έκτοτε ο καθηγητής διέκοψε την συνέχισή του, εξ αιτίας σοβαρών προβλημάτων υγείας, ωστόσο παρέδωσε το υπόλοιπο μη επεξεργασμένο υλικό στο ΚΕΓ, το οποίο συνεχίζει την λεξικογραφική του εργασία. Υπό την διεύθυνση του διευθυντή του τμήματος Λεξικογραφίας και αντιπροέδρου του ΚΕΓ, καθηγητή Ι. Καζάζη, ο 15ος τόμος του Μεσαιωνικού Λεξικού, στις 400 σελίδες του, περιλαμβάνει τα λήμματα από το «παραθρασεία» έως το «περιδεσμώ». Το λεξικό-παρακαταθήκη για τα ελληνικά του 21ου αιώνα, με την σταθερή βοήθεια του ΑΠΘ, άρχισε να εκδίδεται το 1968. Λίγο μετά την κληροδότηση του αρχείου και μέρους της βιβλιοθήκης Κριαρά προς το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (το 2000), ερευνητική ομάδα του ΚΕΓ συνέταξε μία δίτομη επιτομή των 14 τόμων του αναλυτικού λεξικού (2001-2003). Στην συνέχεια, για την συμπλήρωση των υπόλοιπων περίπου 8 τόμων του έργου συγκροτήθηκε στο ΚΕΓ ευρύτερη ομάδα εργασίας, ενώ σήμερα στο επιστημονικό επιτελείο του αναλυτικού λεξικού υπηρετούν και φιλόλογοι αποσπασμένοι από την μέση εκπαίδευση στο ΚΕΓ, μετεκπαιδευμένοι στο εξειδικευμένο αυτό είδος της έρευνας. Η επεξεργασία του λεξικού από το 2000 και μετά γίνεται σε υπολογιστή, με σκοπό την συγκρότηση των λημμάτων σε ψηφιακή βάση δεδομένων. – ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ, 17.10.2006.
Κυριακίδης Α. «Πρόχειρον αγγλοελληνικόν λεξικόν», Λευκωσία, 1910.
Κυριακίδης Π. Στ. «Περί των λέξεων μαγαζί και μασκαράς», ανατ. εκ του ε΄ τ. του Λεξικογραφικού Αρχείου της μέσης και νέας ελληνικής, 1918.
Κύριλος Αλεξανδρείας «Λεξικό»[19], στην συλλογή του Τμήματος Χειρογράφων της Κεντρικής Επιστημονικής Βιβλιοθήκης της Ακαδημίας Επιστημών της Ουκρανικής Σοβιετικής Δημοκρατίας στο Κίεβο, 14ος αι.
Κωνσταντινίδης Ανέστ. «Επίτομον λεξικόν ιστορικόν, γεωγραφικόν, μυθολογικόν», 1900.
Κωνσταντίνου Γ. «Λεξικόν των Αγίων Γραφών», 1888, επαν. 1973.
Κωνσταντίνου Γεώργιος εξ Ιωαννίνων «Λεξικόν τετράγλωσσον»[20], έκδ. «παρά Δημητρίω Θεοδοσίου τω εξ Ιωαννίνων», «Ενετίησιν», τυπογρ. Αντωνίου Bortoli[21], Ενετία Ιταλίας, 1786.[22].
Λαρούς (Larousse) – Βαρβάτη «Πλήρες γαλλο-ελληνικόν λεξικόν», έκδ. Β. Μέντζος, Κωνσταντινούπολη, 1909.
Λάσκαρης Κωνστ. ο Βυζάντιος «Γραμματική, η ωφελιμοτάτη και αναγκαιοτάτη, πλουτισθείσα μετ’ αυξήσεως», παρά Νικολάω Γλυκεί τω εξ Ιωαννίνων, Ενετία, 1810.
Λεξικογραφικόν Αρχείον της μέσης και νέας ελληνικής, τ. ε΄, 1920.
Λιάπης Αντ. Κ. «Η υποθηκευμένη γλωσσική ιδιαιτερότητα των Πομάκων», έκδ. Θρακική Εταιρεία, Κομοτηνή, 1995.
- του ιδίου «Γλωσσάριο της ρωμανί, όπως την μιλούν οι μουσουλμάνοι Ρωμά της ελληνικής Θράκης (ελληνο-ρωμανό)», χορ. Πρ. Εμφιετζόγλου, Κομοτηνή, 1998.
Λορεντζάτος Π. «Ετυμολογικά και σημασιολογικά», ανατ. εκ του ε΄ τ. του Λεξ. Αρχείου της μέσης και νέας ελληνικής, 1918.
- του ιδίου «Ομηρικόν λεξικόν», εκδ. Κακουλίδη, 1968.
Μαλαβάκης Ν. «Ελληνο-βλαχικό Λεξικό», εκδ. «Πελεκάνος».
Μαρκαντωνάτος Γερ. «Βασικό λεξικό ρημάτων και ανωμάλων ονομάτων της αρχαίας ελληνικής», εκδ. “Gutenberg”.
MARTINII M. “LEXICON”, Άμστερνταμ, 1701. Φιλολογικό λεξικό, στο οποίο τα λατινικά και οι λέξεις που έχουν σφετεριστεί Λατίνοι μελετητές, τόσο καθαρές όσο και βάρβαρες, εξηγούνται από την προέλευσή τους, και παρουσιάζεται μια σύγκριση γλωσσών, και πολλές δυσκολίες στην θεϊκή και ανθρώπινη γραμματεία εξηγούνται από πηγές και από την αυθεντία αρχαίων και νεότερων συγγραφέων, και πολλά λάθη που γίνονται δεκτά σε δημοφιλή λεξικά ευνουχίζονται. Προστίθεται το ίδιο το “Cadmus Graeco-Phoenix”. Και πολλές λέξεις που παραλείπονται από λεξικογράφους και είναι κρυμμένες σε γλωσσάρια αλλού, μεταφράζονται και εικονογραφούνται. Επί πλέον, προστίθεται ένα Γλωσσάρι του Ισίδωρου με διορθώσεις και σημειώσεις του Ιω. Γρ. Γρέβη, στο οποίο ο Θεόδωρος Ιανσσόνιος του Αλμελοβήν υπέβαλε auctarium[41]. Ως ετυμολογική διατριβή προτάσσεται το έργο του Ιω. Κλερικι / Κληρικού. Πρώτος [-δεύτερος] τόμος, εκδ. J. Ludovicus de Lorme. Σε Folio, σελ. 22χ.α.+592+405+1λ. & 13+872+156+56. Δίχρωμη σελίδα τίτλου. / philologicum, in quo latinae & a latinis acutoribus usurpatae, cum purae, tum barbarae voces, ex originibus declarantur, comparatione linguarum subinde illustrantur, multaeque in divinis & humanis litteris difficultates ex fontibus, veterumque & recentium scriptorum auctoriatate enodantur, nec pauca in vulgatis dictionariis admissa errata emaculantur. Accedit ejusdem Cadmus Graeco-Phoenix, in quo explicantur & ad orientales fontes reducuntur principes Graecae noces, & eae, quae cum alibi tum maxime apud LXX. Interpetes & in Novo Testamento videntur obscuriones; ac multae dictiones a Lexicographis praetermissae, & in glossariis alibique latentes vertuntur atque illustrantur. Praeterea additur Glossarium Isidori cum emendationibus & notis Joannis Georgii Graevii, quibus auctarium subjecit Theod. Janssonius ab Almeloveen. Prefixa est operi Joannis Clerici dissertatio etymologica. Tomus primus [-secundus]. Amstelodami, Joannem Ludovicum de Lorme, 1701.
Μαχάς Δημ.[23] «Γαλλοελληνικόν λεξικόν στρατιωτικών όρων και εκφράσεων».
«Μέγα Ετυµολογικόν», α΄ έκδ. Ενετία, 1499.[24]
Μοντανάρι (Montanari) Φρ.[25] «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής»[26], επιμ. Αντ. Ρεγκάκος[27].
Μπενέκος Γ.[28] «Νεότατο Γαλλο-ελληνικό Λεξικό».
- του ιδίου «Νεότατο Ελληνο-γαλλικό λεξικό».
Μπουασονέντ (Boissonade M.) επιμ. “Lexique des synonymes grecs, publie d’ après un manuscript de la Bibliotheque Royale” («Λεξικόν συνωνύμων της ελληνικής»), α΄ έκδ. του αρ. 2552 χειρογράφου της Βασιλικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας, εκδ. Bibliotheque Nationale, Παρίσιοι, 1838.[29]
Μπριγκέντι (Brighenti Eliseo) “Manuale di conversazione italiana-neoellenica” («Εγχειρίδιον ιταλο-νεοελληνικής συνδιαλέξεως, περιέχον και τον διάλογον του Διονυσίου Σολωμού περί γλώσσης»), εκδ. Hoepli, Μιλάνο, 1909.
Νάθαν μπεν Γεχήλ[30] «Αρούχ»[31], α΄ έκδ. 1480, μτφρ. λατ. υπό του Pagnino (“Enchiridion expositions vocuus Aruch, Targum, Rabbot et aliorum librorum”, Ρώμη, 1533), επανέκδ. 2 τ., Βιέννη, 1878-1892.
Νερούτσος Τ. Δ.[32] “Die Gotter Roms”, γερμανιστί, ετυμολογική μελέτη επί των ονομάτων των ρωμαϊκών θεοτήτων, 1845.
Νικολαΐδης «Βλαχο-ελληνικό Λεξικό», 1904, ανατ. εκδ. «Πελεκάνος».
Νοννότ (Nonnote C.) “Le Vade-mecum des ecoliers, ou verbes irreguliers de la langue francaise”, εισ. Βουτυρά, Κωνσταντινούπολη, 1875.
Ολλενδόρφος «Μέθοδος εφηρμοσμένη εις την γαλλικήν γλώσσαν», μτφρ. Ν. & Κ. Κοντόπουλου, τυπ. της Αμαλθείας, Σμύρνη, 1857.
- του ιδίου «Μέθοδος πλήρης, εφηρμοσμένη εις την αγγλικήν γλώσσαν», επιμ. Ν. Κοντόπουλου, Σμύρνη, 1869-1870.
Πανεπ. Πατρών «Ελληνο-αγγλικό λεξικό “Κοραής”», 2009.[33]
Πανταζίδης Γ. «Εβραϊκή Γραμματική», α΄ τ., Λειψία, 1880.
Πανταζίδης Ι. «Λεξικόν ομηρικόν», με υπότιτλο «περιέχον πάσας τας παρ’ Ομήρω και τοις Ομηρίδαις ευρισκομένας λέξεις [Εκ του Γερμανικού του Κρουσίου μετά προσθηκών και διορθώσεων]. Έκδοσις νέα μετά παραρτήματος Περιέχοντος την βιογραφίαν του Ιωάν. Πανταζίδου, τας Γλωσσικάς παρατηρήσεις Κ. Σ. Κόντου τας αναφερομένας εις την μετάφρασιν του Λεξικού τούτου, τας υποθέσεις της Ιλιάδος και Οδυσσείας, κτλ. κτλ. υπό Μιχαήλ Κωνσταντινίδου. Αθήνα, Ιωάννης Ν. Σιδέρης, 1930, σχ. 8ο, σελ. κ’ + 721 + 32.
Πάπε Γουλ. (Pape)[34] “Etymologisches Worterbuch der griechischen Sprache zur Ubersicht der Wortbildung nach den Endsilben geordnet” («Ετυμολογικόν λεξικόν της ελληνικής»), Βερολίνο, 1836.
- του ιδίου «Γερμανοελληνικό λεξικό», σε νεωτέρα επεξεργ. M. Sengebusch, Βρουνσβίκη (Μπράουνσβάικ) Γερμανία , 1859.
- “Handworterbuch der griechischen Sprache” («Λεξικό χειρός της ελληνικής γλώσσης»), 2 τ., Βρουνσβίκη Γερμανία, 1842-1843, β΄ έκδ. 1849-1850, γ΄ έκδ. με επεξεργασία M. Sengebusch, 1880.
- του ιδίου “Worterbuch der griechischen Eigennamen” («Λεξικόν των κυρίων ονομάτων»)[35], Βρουνσβίκη Γερμανία, 1842, β΄ έκδ. 1850, γ΄ έκδ. με επεξεργ. G. Benseler (1806-1868) σε 2 τ. 1863-1870. δ΄ έκδ. 1875.
Πιερίδης Μ. Π. «Λεξικόν ιταλικόν και ελληνικόν», 2 τ., Ερμούπολις Σύρου, 1862.
Πολίτης Ν. Γ. επιμ. «Λεξικόν εγκυκλοπαιδικόν», εκδ. Μπαρτ και Χιρστ, 1ος τ. 1889, 2ος τ. 1890, 6ος και τελ. τ. 1898.
Ραγκαβής Ρ. Αλ. «Λεξικόν της ελληνικής αρχαιολογίας», εκδ. Α. Κωνσταντινίδου, 1888-1891.
ΣΑΚΑΝΤΑΝΗΣ Κ. Β. «ΛΑΧΑΝΟΚΟΜΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ», καλλιτεχνική επιμέλεια και σχέδια Χρ. Μπότσογλου, ημίτομος πρώτος [-δεύτερος]. Αθήνα, 1972 και 1977, σχ. 4ο, σελ. 424 + 3 έγχρωμοι πίνακες και 4 + (425)-876.
Σακελλάριος Αθ.[36] «Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης», 3 τ.
Σάνξεϋ (Sanxay J.) “Lexicon aristophanicum. Graeco-anglicum”, Οξωνία, 1811.
Στάμου Δημ.[37] «Τουρκικές λέξεις στην Πράμαντα. Επιλογή», έκδ. Συλλ. Πραμαντιωτών Ιωαννίνων, Ιωάννινα, 2007.
Σχινάς Γ. Μ. – Λεβαδεύς Ι. Ν. «Λεξικόν γαλλοελληνικόν», 2 τ., κατά τα πληρέστατα και νεώτατα γαλλικά λεξικά του Berscerelle & Poitevin, τυπ. Α. Κορομηλά, 1861.
Ταρνανάς Ανδρ. «Η ζουμπανιώτικη γλώσσα και τα κουδαρίτικα-Καταγραφή του τοπικού ιδιώματος του Πενταλόφου Βοΐου, της γύρω περιοχής, και της συνθηματικής γλώσσας των μαστόρων της πέτρας», έκδ. Πολιτιστικού Συλλόγου Πενταλόφου Βοΐου Κοζάνης, Κοζάνη, 2004.
Τριανταφυλλίδης Μ. «Υπομνήματα περί του ιστορικού λεξικού (1916-1917)», 1920.
Τσάιμου Κων. «Ορολογία της αρχαίας μεταλλείας», εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Μετσόβιου, 2007.
Τσερέπης Γ. Ν. «Τα σύνθετα της ελληνικής γλώσσης», τ. δ΄ «Η σημασία των συνθέτων», τυπ. «Η Ηχώ», Κεφαλληνία, 1882.
Τσιλογιάννης Π. «Αντίστροφο λεξικό της νέας-αρχαίας ελληνικής γλώσσας», εκδ. Gutenberg.
Φιλάρετος Ν. Γ. «Λεξικόν κρυπτογραφικόν», 1928.
Φόρμπιγκερ Αλβ.[38] «Γερμανολατινικόν Λεξικόν».
Φρέιζερ (Fraser P. M.) – Μάθιους (Mathews E.) “A lexicon of greek personal names”, v.1: “The Aegean island, Cyprus, Cyrenaica” («Νησιά Αιγαίου, Κύπρος, Κυρηναϊκή)»), εκδ. Claredon, Οξφόρδη, 1987.
Χάιζενμπεργκ (Heisenberg A.) «Ελληνογαλλικόν λεξικόν», Γερμανία, περ. 1950.[39]
Χαλκιόπουλος Γ. «Πεντάγλωσσον, λεξιλόγιον τεχνικών όρων», 1960.
Χατζιδάκις Γ. Ν. «Μελέτη επί της νέας ελληνικής ή βάσανος του ελέγχου του ψευδαττικισμού», τυπ. Α. Κορομηλά, 1884.
- του ιδίου «Μεσαιωνικά και νέα ελληνικά», α΄ τ. 1905, β΄ τ. 1907, τυπ. Π. Δ. Σακελλαρίου, εκδ. Βιβλιοθ. Μαρασλή.
- του ιδίου «Ακαδημαϊκά αναγνώσματα», γ΄ τ., β΄ μ. «Γενική γλωσσική», τυπ. Π. Δ. Σακελλαρίου, 1916.
Ψύλλας Γ. «Επιτομή Λεξικού της παλαιάς ελληνικής γλώσσης εις την σημερινήν», εκδοθέν επιστασία και διορθώσει Δ. Πανταζή Αθηναίου, εν Αθήναις, εκ της τυπ. Α. Αγγελίδου, 1836.
Και:
- «Εβραϊκόν Λεξικόν», Κωνσταντινούπολη, 1488.[40]
- “Clavis Homerica, lexicon vocabulorum Iliade Odessae” («Ομηρικό λεξικό»), β΄ έκδ. με σημ. του Μιχ. Αποστόλη, accedit Brevis appendix de dialectis ex officina Anoldi Leers, Ρότερνταμ, 1655.
- «Λατινοελληνικό Λεξικό», εν Αθήναις, 1921.
- «Λεξικόν ιταλικόν και γραικικόν, πρόχειρον και αναγκαιότατον εις τους ποθούντας μανθάνειν ευκόλως τη Γραικική και Ιταλικήν γλώσσαν, μετά προσθήκης εν τω τέλει Δώδεκα Διαλόγων και ετέρων τινών χρησίμων», εν Βενετία, παρά Νικολάω Γλυκεί τω εξ Ιωαννίνων, 1815.
- “Dictionnaire des portraits historiques anecdotes, et traits remarquables des homes illustres”, 4 τ., Παρίσιοι, 1772.
ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
«Λεξικογραφικόν Δελτίον», 25ος τ., έκδ. Ακαδ. Αθηνών, 2006.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Ελληνικη Βιβλιογραφια”.
[1] Ήταν φιλέλλην, ο πρώτος «Έλληνας» λεξικογράφος της λατινικής. Το λεξικογραφικό έργο του (1840 – 1843) ήταν το κύριο εγχειρίδιο για τους φοιτητές και τους μελετητές της Λατινικής. Κατά τις επιμέλειες και επανεκδόσεις του λημματολογίου του Ουλερίχου το λεξικό ταυτίστηκε με το όνομα του Στ. Κουμανούδη. – βλ. Βουτσίνου-Κικίλια
[2] Ποιητής, λεξικογράφος και πολιτικός, ένας από τους 9 μαργαρίτες της πλειάδος του Βικραμαντιτύα.
[3] Θεωρείται από τα καλύτερα λεξικά της σανσκριτικής. Διαιρείται σε 3 βιβλία, εξ ου και «τρικάντα» (= τριμερές). Περιέχει 10.000 λέξεις. Είναι έμμετρο.
[4] Πρόκειται για ένα από τα πρώτα λεξικά της «ρωμαϊκής» δημοτικής γλώσσης.
[5] Ηπειρώτης δημοσιογράφος (1853-1914), γνωστός με το ψευδώνυμο «Ατέρμων».
[6] Βραβείο Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως.
[7] λόγιος (1856- ), σπουδάσας Φυσική στο Εθνικό Πανεπιστήμιο και Φιλοσοφία στην Τυβίγγη, εργάσθηκε επί ελληνικών χειρογράφων σε βιβλιοθήκες του εξωτερικού και αργότερα διετέλεσε καθηγητής στα Ιωάννινα και το Γαλάζιο (Γαλάτσι).
[8] Γάλλος σοφός (1610-1688), ασχοληθείς με την μελέτη του Μεσαίωνος σε Ανατολή και Δύση.
[9] Με ελληνο-λατινικό λεξιλόγιο. Περιέχει γνώμες και βραχείες (δηλ. παροιμίες).
[10] Ο τίτλος συνεχίζει ως εξής: «Βίβλος πάνυ χρήσιμος και αναγκαία τοις φιλομαθέσιν, μετά πλείστης επιμελείας και διορθώσεως νεωστί μετατυπωθείσα».
[11] Σημειώνεται επίσης: «Διορθώσει Παναγιώτου του από Σινώπης».
[12] Αντίτυπό του ευρίσκεται στο Άγ. Όρος και στην Γεννάδειο.
[13] πατήρ.
[14] μοναχός, λόγιος και εκδότης (Άγ. Λαυρέντιος Πηλίου Βόλου 1835-Βόλος 1902/1903;), που έμαθε λίγα γράμματα (ανάγνωση και γραφή από τον εφημέριο) και πήγε (1858) στην ΙΜ Εσφιγμένου στο Άγ. Όρος σε ηλικία 23 ετών, όπου μετά από 2 χρόνια έγινε μοναχός, και (1868) μαθητής της κεντρικής Αθωνιάδος Σχ. επί 3 έτη.[14] Επέστρ. στο χωριό του (1871) και μετά στον Βόλο όπου έγινε βιβλιοπώλης και εκδότης (1873). Ίδρ. δημ. Αναγνωστήριο (1900). Εξέδωσε το ημερολόγιο «Φήμη» (1886, 1887 και 1888) και επί 13 χρόνια το περιοδικό «Προμηθεύς». Στα έντυπα αυτά έλεγξε δριμύτατα την λειψανοκαπηλία και την εκμετάλλευση των «αγιασμάτων» και των θαυματουργών εικόνων. Συνέλεξε και εξέδωσε όσες τοπογραφικές και ιστορικές ειδήσεις περί Θεσσαλίας εύρισκε σε παλαιά έντυπα και χειρόγραφα. Εξέδ. επίσης την «Εκκλ. Ιστ.» του Σωκράτους του Σχολ. σε μικρό σχήμα, κ.ά. κοινωφελή βιβλία. Μτφρ. αρχαία κείμενα.
[15] Πρόκειται για την γ΄ έκδ. του Λεξικού. Με πολύ σημαντικά σχόλια των Scaligeri, Salmasius, Gronovius, Fabri, κ.ά.
[16] στρατηγός ε.α.
[17] συλλογή αποφθεγμάτων, ρήσεων, παροιμιών και φράσεων της καθημερινότητάς μας, που προέρχονται από τα αρχαία ελληνικά.
[18] Ιατρός και φιλόλογος εκ της επιφανούς οικογενείας των Κυθήρων. Απέθανε εν Αθήναις το 1875.
[19] περγαμηνή, σε 282 φύλλα, διαστ. 18,3 Χ 13 Χ 5,8 εκατ.
[20] Ο τίτλος συνεχίζει ως εξής: «περιέχον δηλαδή τας τέσσαρας ταύτας διαλέκτους: Ελληνικήν, Πεζήν ήτοι απλήν Γραικικήν, Λατινικήν και Ιταλικήν», τ.α΄: «Περιέχων πλουσιώτατον τετράγλωσσον λεξικόν της Ελληνικής διαλέκτου, όπερ αρχόμενον αφ’ εκάστης λέξεως αυτής και προχωρούν εις τας άλλας τρεις, αναπτύσσει εκάστην λέξιν Ελληνικήν εις την απλήν, ήτοι πεζήν Γραικικήν, Λατινικήν και Ιταλικήν». Το 4γλωσσο λεξικό περιελάμβανε τις γλώσσες αρχ. ελληνική, νεοελληνική, λατινική και ιταλική.
[21] Από το 1706 έως το 1787 περίπου 50 συγγράμματα Ελλήνων συγγραφέων εκτυπώθηκαν στο τυπογραφείο του Αντωνίου Bortoli. Ήταν θρησκευτικά, φιλολογικά, επιστημονικά, κ.ά. Τελευταίο ελληνικό βιβλίο τυπωθέν υπό του Bortoli ήταν το «Όροι και διαταγαί του γένους και της αδελφότητος των Γραικών εις την πόλιν του Τριεστίου» (1787). Έκτοτε δεν παρουσιάζεται άλλη έκδοση του Bortoli. Μάλλον διαλύθηκε ή συνάντησε ανταγωνισμό από Ελλήνες τυπογράφους της Ενετίας και της Βιέννης ή ξένους τυπογράφους (Βιέννης, Λειψίας, κ.ά.) τους οποίους φαίνεται να προτιμούσαν οι Έλληνες συγγραφείς.
[22] Αντίτυπό του ευρίσκεται στο Άγ. Όρος και στην Γεννάδειο.
[23] στρατιωτικός και πολιτικός (Μεσολόγγι 1893- ). Μετέσχε στον Α΄ Παγκ. Πόλεμο, στην Μικρασιατική Εκστρατεία και στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο του ΄40. Αποστρατεύθηκε ως υποστράτηγος το 1946. Εξελέγη βουλευτής, τετράκις υπ. Μεταφορών (1945-46), υπ. Δημ. Έργων και δ/ντής του ΤΤΤ (ΟΤΕ).
[24] Μεγάλου βυζαντινό λεξικό. Ο πρώτος καρπός ελληνικής ιδιοκτησίας τυπογραφείου, που λειτούργησε στην Ενετία. Θεωρείται ένα από τα αριστουργήµατα της τυπογραφικής τέχνης της Αναγεννήσεως για τα πρωτογράµµατα, τα επίτιτλα και την εκτεταµένη ερυθροτυπία του.
[25] Κορυφαίος Ιταλός αρχαιοελληνιστής, καθηγ. στο Πανεπ. της Γένοβας.
[26] Περιλαμβάνει 140.000 λήμματα, από τον Όμηρο έως τα βυζαντινά και πατερικά κείμενα και φιλοδοξεί να αντικαταστήσει αυτό των Liddell και Scott, η τελευταία έκδ. του οποίου στα αγγλικά είναι του 1940.
[27] καθηγ. στην Φιλοσοφική Σχ. του Αριστοτελείου Πανεπ.
[28] Συγγραφέας (1910- ) τιμηθείς με το α΄ βραβείο διηγήματος των «Νεοελληνικών Γραμμάτων».
[29] Κείμ. ελλην. με γαλλ. σχόλια.
[30] Ιουδαίος λόγιος, ραββίνος της Ρώμης (1035-1106).
[31] Θεωρείται περίφημο ερμηνευτικό λεξικό ταλμουδικό και χαλδαϊκό, το οποίο χρησιμοποιείται έως σήμερα, καθ’ ότι μοναδικό στο είδος του. Αυτό προσέθεσε, κατά τους φιλολόγους, την κλείδα για την φιλολογία των ραββίνων.
[32] Γόνος παλαιάς αθηναϊκής οικογενείας (1826- ), εκπαιδεύθηκε στο Μόναχο (1843-51), προστασία του φιλέλληνος βασιλέως Λουδοβίκου Α΄. Δρ. Ιατρικής (από το 1851) στην Αίγυπτο, ιατρός της αντιβασιλικής Αυλής (1852-55) στο Κάιρο, αρχίατρος του στρατιωτικού νοσοκομείου Αλεξανδρείας.
[33] Η συγγραφή του ξεκίνησε το 1999. Περιέχει περισσότερα από 81.000 λήμματα, 192.000 αποδόσεις σημασιών στην αγγλική και 50.000 παραδείγματα χρήσεως. Κυκλοφορεί και σε ηλεκτρονική μορφή.
[34] Γερμανός κλασικός φιλόλογος (1807-1854).
[35] Θεωρείται έργο σπουδαιότατο, και απαραίτητο σε κάθε μελετητή της ελληνικής αρχαιότητος. Εξεδόθη ως γ΄ τ. του ανωτέρω λεξικού.
[36] Φιλόλογος και εκδότης (Άγ. Πέτρος Κυνουρίας Αρκαδίας 1826-Αθήναι 1901). Καθηγ. στην Λάρνακα (1850-1855). Αργότερα στον Πειραιά και την Αθήνα, καθηγ. Γυμνασίου (1867-1887) ίδρυσε το φερώνυμο εκδοτικό κατάστημα και τυπογραφείο.
[37] δρ. φιλόλογος, τ. λυκειάρχης.
[38] Γερμανός λατινιστής και λεξικογράφος (1798-1878).
[39] Εγκόλπιον διαστ. 4,5 Χ 3,5 εκατ.
[40] Κατά τον Τοντερίνι πρόκειται για το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Δεν σώζεται όμως κανένα αντίγραφό του.
[41] auctarium / auctari(i) = προσθήκη, αύξηση, επαύξηση ορισμένου μέτρου, κάτι παραπάνω εκτός από το κατάλληλο μέτρο, lagniappe. προσθήκη ή επαύξηση ορισμένου μέτρου. Οι αρχαίοι έλεγαν έτσι, αυτό που προστίθεται στο δίκαιο μέτρο ή βάρος – ΠΗΓΗ: Paul. ex Fest. σελ. 14 Müll. Ευ. Tanti quanti poscit, vin tanti illum emi; Ch. Immo auctarium Adicito, Plaut. Merc. 2,4,23.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΞΙΚΩΝ Λεκακης Κριαρας Μεσαιωνικο ελληνικο Λεξικο ελληνικα Λεξικα ελληνικη γλωσσα γλωσσαριο γλωσσαριον γλωσσαρι
