Η κρεάγρα είναι ένα αρχαίο αντικείμενο, για το ψήσιμο του κρέατος. Πρόκειται για μια πηρούνα, η οποία χρησίμευε στο γύρισμα του κρέατος πάνω στην σχάρα[1], καθώς αυτό ψηνόταν, αλλά και στο ανακάτεμά του, μέσα στην χύτρα, όταν αυτό έβραζε.
Το παραπάνω σιδερένιο αντικείμενο βρέθηκε στην, σχεδόν, τετράγωνη κατασκευή του Κ2 κτηριακού συγκροτήματος στην ακρόπολη της αρχαίας Μελιταίας, μαζί με τέσσερα κύπελλα και ένα βολβόσχημο μυροδοχείο, αγγεία που χρονολογούνται από τον 1ο αι. π.Χ. μέχρι και τον 1ο αι. μ.Χ.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΕΛΙΤΑΙΑΣ, ΕΔΩ.
Παρόμοιες κρεάγρες έχουν εντοπιστεί σε ιερά, όπως στο Ασκληπιείον του Δαφνούντος (στον νυν λεγόμενο Άγιο Κωνσταντίνο) Φθιώτιδος, ενώ επιγραφικά απαριθμούνται μεταξύ των αντικειμένων των θησαυρών μεγάλων ιερών, όπως αυτόν από την Ακρόπολη Αθηνών, ή από το ιερόν της Δήμητρος στην Ελευσίνα(*).
ΠΗΓΗ: Ancient Melitaia, Γ. Λεκάκης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». Γ. Λεκάκης «Λεξικο παραδοσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.2.2026.
ΣΧΟΛΙΑ Γ. Λεκάκη:
Η κρεάγρα / κρεαγρίς (< κρέας + ἀγρέω, άγρα = κυνήγι) ήταν περόνη ἢ λαβὶς «δι’ ἥς τὸ κρέας [κυνηγιού] ἐλαμβάνετο ἐκ τῆς χύτρας», ή ἄγκιστρον «δι’ οὗ λαμβάνει τις καὶ σύρει τι», ή μια ἁρπάγη (> λατ. harpago) ή ξιφίδιον[2]. Αναφέρεται χάλκινη, εὐχάλκωτος και εὔγναμπτος.
Κρεάγρα ευρέθη επίσης στην αρχαία Άλο, στην «Οικία του Αγάθωνα». Εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αλμυρού Μαγνησίας. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΛΟΥ, ΕΔΩ.
ΠΗΓΗ: Ἀριστοφ. Ἐκκλ. 1002. Ἱππ. 772, Σχολ. Σφ. 1155, AP6.306. Ἀνάξιππ. ἐν «Κιθαρῳδῷ» 1. Αναξιππ. 6.2, LXX 1 Ki.2.14, PLond. 2.191.10 (2ος αι. μΧ), Leon. Tar. 14 (VI.365).
(*) I.Eleusis 160 […ρκ̣α ΙΙ σ̣καλίδε̣ς[3]… α ΙΙ· κρεάγρα· θο… ξιφίδιον καταεαγὸς[4]…].
Από επιγραφές των Θεσπιών Βοιωτίας (Roesch, IThesp 38): […ιττα χάλκια ∶ θράγανα[5] δίπλ… οα∶ κρατευταὶ τρίπλοαι∶ κρεάγραι ὀκτό∶ τυροκνασστίδες[6] τρῖς∶ ϝαγάνω[7] δύο∶ πούραυμα[8]».
Και στην επιγραφή Roesch, IThesp 39 […κ̣… κρέαγρα∶ πελέκεες… ιοι δέκα∶ τρεπεδδαι[9]…]
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Γ. Λεκάκη:
[1] Η εσχάρα ετίθετο επάνω σε δυο κραδευτές / κρατευτές ἑνὸς πῆχυ (επιγραφή Αττικής IG II² 1425). Ήταν αἱ βάσεις, ἐφ’ ὧν οἱ ὀβελοὶ τίθενται πρὸς ὄπτησιν, πάσσε δ’ ἁλὸς θείοιο, κρατευτάων ἐπαείρας, «τῶν βάσεων, ὅ ἐστι τῶν λίθων ἐφ’ ὧν οἱ ὀβελίσκοι τίθενται ὀπτωμένων τῶν κρεῶν». Υπήρχαν και μολύβδινοι. > κρατευτήριον (το) – ΠΗΓΗ: Σχόλ. Ομ. Ἰλ. Ι.214, Spitzn. Εὔπολ. ἐν «Κόλαξι» 22. Πολυδ. Ϛ΄,89, Ι΄,97.
[2] Βλ. επιγραφή Αττικής IG II² 1548.
[3] σκαλίδα, σκεύος για το σκάλισμα της φωτιάς.
[4] < κατάγνυμι = θραύω, συντρίβω, ἐξασθενῶ, ἐκνευρίζω.
[5] θρυγανάω = ἐλαφρῶς κτυπῶ.
[6] τυροκνασστίς / τυροκναστίς = σκευος για ξύσιμο του τυριού / τρίφτης.
[7] Ϝάγανο = σπασμένο ξύλο.
[8] πύραυνος.
[9] τρέπεδδα (βοιωτικά) = τράπεζα – βλ. επιγραφή Ορχομενού (IG7.3172.139, 3ος αι. π.Χ.) > τρεπεδδίτας, ὁ = τραπεζίτης – βλ. επιγραφή Θηβών (ib.2420.34, 3ος αι. πΧ). Τρίπεζα, η τράπεζα (βοιωτ. Ησύχ.). – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Οι 88 αρχαίες πόλεις της Βοιωτίας”.
κρεαγρα, αρχαια πηρουνα, αρχαιο ψησιμο κρεατος τσικνοπεμπτη ιερα πιρουνα, αρχαιο πιρουνι πηρουνι κρεας ιερο αρχαιο αντικειμενο, σιδερενια γυρισμα σχαρα ψηστης ανακατεμα χυτρα, βρασιμο τετραγωνη κατασκευη κτηριο κτηριακο συγκροτημα ακροπολη Μελιταια κυπελλο βολβοσχημο μυροδοχειο, αγγειο 1ος αιωνας πΧ μΧ κρεαγρες Ασκληπιειον Ασκληπιειο Ασκληπειος Δαφνουντος Δαφνους Δαφνουντας αγιος Κωνσταντινος Φθιωτιδος, Φθιωτιδας Φθιωτιδα Φθιωτις επιγραφη αντικειμενα θησαυρος ακροπολις Αθηνων, αθηνας αθηνα μεγαλο ιερον Δημητρος Δημητρας θεα Δημητρα ελευσινα ελευσις παραδοση κρεαγρις κρεαγριδα αγρεω, αγρα κυνηγι περονη λαβις λαβιδα κυνηγιου αγκιστρον αγκιστρο αρπαγη λατινικα harpago ξιφιδιον ξιφιδιο χαλκινη, ευχαλκωτος ευγναμπτος αλος, Οικια του Αγαθωνα Αγαθωνος Αγαθωνας Αγαθων Αρχαιολογικο Μουσειο Αλμυρου Μαγνησιας αρχαιολογια Αλμυρος Μαγνησια αριστοφανης σχολια αναξιππος Κιθαρωδος 2ος σ̣καλιδε̣ς καταεαγος επιγραφες Θεσπιων Βοιωτιας Θεσπιες Βοιωτια Θεσπιαι Βοιωτοι χαλκια θραγανα κρατευται τριπλοαι κρεαγραι οκτο τυροκνασστιδες τρις ϝαγανω φαγανω πουραυμα πυρ πελεκεες πελεκυς τρεπεδδαι εσχαρα κραδευτης / κρατευτης πηχυς Αττικης βασεις, οβελος οβελιας οπτησις οπτηση πασσε αλος θειοιο, κρατευταων επαειρας, βαση λιθος οβελισκος οπτωμενος κρεων μολυβδινη μολυβδος κρατευτηριον κρατευτηριο Ομηρος Ιλιας ευπολις Αττικη σκαλιδα, σκευη σκαλισμα φωτιας φωτια καταγνυμι θραυω, συντριβω, εξασθενω εκνευριζω θρυγαναω ελαφρως κτυπω τυροκνασστις τυροκναστις τυροκνασστιδα τυροκναστιδα ξυσιμο τυριου τυρι τριφτης Ϝαγανο φαγανο σπασμενο ξυλο πυραυνος τρεπεδδα βοιωτικα τραπεζα Ορχομενος τρεπεδδιτας, αρχαιος τραπεζιτης Θηβων θηβα θηβαι τριπεζα, βοιωτικη γλωσσα Ησυχιος
