Του ιατρού πνευμονολόγου-φυματιολόγου Στυλιανού Θ. Μητρόπουλου
Το Όρος Δίκτα (όπως το αναφέρει η Χάρτα του Ρήγα) στην Σητεία Λασυθίου διαθέτει τεράστιο παλαιοντολογικό πλούτο, ο οποίος προστατεύεται και αναδεικνύεται μέσα στο Φυσικό Γεωπάρκο Δίκτα Σητείας, μέλος των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO.
Η περιοχή καλύπτει γεωλογική και παλαιοντολογική ιστορία πάνω από 300.000.000 χρόνων, με τα πιο εμβληματικά παλαιοντολογικά ευρήματα της περιοχής να περιλαμβάνουν το ήδη δημοσιευμένο στο ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ γιγάντιο δεινοθήριο (Deinotherium proavum), με απολιθώματα στην Αγία Φωτιά Δίκτα (Σητείας), 8.500.000 χρόνων, από τα πιο διάσημα ευρήματα της Κρήτης, και τώρα και το προσφάτως ανακαλυφθέν, ίδιας ηλικίας, 8.500.000 χρόνων εύρημα, απολιθωμένου κρανίου ρινόκερου στις τοποθεσίες Μαγαντζέ και Τράπεζα. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκάκης: “Όταν η Κρήτη ΔΕΝ ήταν νησί: Ζούσαν Γιγάντια Δεινοθήρια, πριν 20.000.000 χρόνια!”, ΕΔΩ.
Το εύρημα, άριστα διατηρημένο απολιθωμένο κρανίο ανήκει στο είδος μεγάλου δίκερου ρινόκερου (Dihoplus pikermiensis), της Πικερμικής πανίδας κατά το Ανώτερο Μειόκαινο. Κατά το Ανώτερο Μειόκαινο η δυτική Ευρασία φιλοξενούσε πλούσια και ποικιλόμορφη πανίδα μεγάλων θηλαστικών όπως ρινόκεροι, προβοσκιδωτά θηλαστικά και πολλά άλλα μεγάλα ζώα που επιβεβαιώνουν ότι η Κρήτη πριν από 8.500.000 χρόνια δεν ήταν νησί, αλλά ενιαία λωρίδα ξηράς, ενωμένη με τα Δωδεκάνησα και την Μικρά Ασία, επιτρέποντας έτσι την μετακίνηση μεγάλων θηλαστικών.
Από αυτόν τον ρινόκερω, έχει διασωθεί περίπου το μισό κρανίο, στο οποίο διακρίνονται τρεις γομφίοι της αριστερής άνω γνάθου.
Στο Γεωπάρκο εντοπίστηκαν επίσης θαλάσσια και φυτικά απολιθώματα όπως κελύφη, ρουδιστές[1]70.000.000 χρόνων στα πετρώματα στο Φαράγγι Επάνω Ζάκρου, που ζούσαν στον βυθό της Κρητιδικής περιόδου. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΖΑΚΡΟΥ, ΕΔΩ. Επίσης εντοπίστηκαν απολιθώματα Κοραλλιών Μειόκαινου στην θέση Μαυρομούρη, βόρεια από την παραλία Καρούμες, παγιδευμένα σε ασβεστόλιθους καθώς και φυτικά υπολείμματα από την λιθανθρακοφόρο περίοδο, που εκτίθενται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης.
ΠΗΓΗ: Ερευνητική ομάδα με επί κεφαλής τον καθηγητή Παλαιοντολογίας και Στρωματογραφίας Γ. Ηλιόπουλο, από το Τμήμα Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.10.2026.
Βιβλιογραφία
- Tsoukala Ev. «Rhinocerotidae from the Late Miocene and Late Pliocene of Macedonia, Greece. A revision of the Neogene–Quaternary Rhinocerotidae of Greece», 2018.
- Revue de Paléobiologie, Genève, 37(2), σ. 609–630. Επιστημονική εργασία για τους απολιθωμένους ρινόκερους της Ελλάδας, με αναφορές στο Dihoplus pikermiensis και σε ευρήματα του Ανώτερου Μειοκαίνου.
- ΣΗΤΕΙΑ ΓΕΩΠΑΡΚΟ.
ΣΧΟΛΙΑ Γ. Λεκάκη:
[1] Ρουδιστές έχουν βρεθεί στο Κερατοβούνι ή Κουρούπι, μια από τις δύο κορυφές του όρους Θούριο Βοιωτίας. Το χωριό και το όρος Θούριο ευρίσκονται ανάμεσα στην Χαιρώνεια και στην Λειβαδιά. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Οι 88 αρχαίες πόλεις της Βοιωτίας”, ΕΔΩ. Σε αυτό σώζονται πολλά απολιθώματα (οι εντόπιοι τα λένε «κέρατα», εξ ου και Κερατοβούνι) της μεσοζωικής περιόδου. Πρόκειται για απολιθωμένα κελύφη ιππουριτών, ζώων θαλασσόβιων, της ανώτερης κρητιδικής περιοδου του μεσοζωικού αιώνα (κι ύστερα εξέλιπαν). Ανήκαν στην οικογένεια των ρουδιστών ετεροδόντων ομομυαρίων ελασματοβραγχίων μαλακίων. Ήταν ανισόκογχα, παχυόσαρκα με μορφή αναποδογυρισμένου κώνου ή κυλινδροειδή ή στρομβοειδή σαν σβούρα ή κέρατα βοδιου ή προβάτου. Εφταναν σε μήκος 1 μ. Ο ιππουρίτης στηριζόταν στην πλατειά βάση του και είχε δύο τρύπες για στόματα. Σε αυτό το βουνό σώζονται και ίχνη από αρχαίο καλντερίμι και ίχνη ενετικού κάστρου και πυργίσκου.
Ρουδιστές έχουν βρεθεί και στο Περιφερειακό Αστικό Πάρκο του Μόντε Ορλάντο, προστατευόμενη φυσική περιοχή στην πόλη Γκαέτα (Λατίνα), στο ακρωτήριο της πόλεως. Βρέθηκαν απολιθωματα βενθικών τρηματοφόρων, ασβεστούχων θαλασσίων φυκών και ρουδιστών.
Δικερως ρινοκερως 8.500.000 χρονων Γεωπαρκο Δικτα Σητειας Λασυθιου Κρητης ρουδιστες Κερατοβουνι ορος Κουρουπι, κορυφη Θουριο Βοιωτιας χωριο Χαιρωνεια Λειβαδια απολιθωματα κερατα Κερατο μεσοζωικη περιοδος απολιθωμενο κελυφος ιππουριτης θαλασσιο ζωο θαλασσοβιο ανωτερη κρητιδικη περιοδος μεσοζωικος αιωνας χαμενα ζωα ειδη εξαφαισμενα οικογενεια ρουδιστων ετεροδοντα ομομυαριο ελασματοβραγχιο μαλακιο ανισοκογχο παχυοσαρκο μορφη αναποδογυρισμενος κωνος κυλινδροειδη στρομβοειδη κερατα βοδι προβατο ιππουριτες τρυπα στομα αρχαιο καλντεριμι μονοπατι ενετικο καστρο πυργισκος πυργος ρουδιστης Περιφερειακο Αστικο Παρκο Μοντε Ορλαντο, προστατευομενη φυσικη περιοχη πολη Γκαετα Λατινα ακρωτηριο απολιθωμα βενθικα τρηματοφορα ασβεστουχα θαλασσια φυκη φυκια φυκι Δικερος ρινοκερος χρονια πριν Δεικτα Σητεια Λασιθιου Κρητη Δικτας δικτης δεικτης Χαρτα Ρηγας παλαιοντολογια προστασια Φυσικο Παγκοσμια Γεωπαρκ γεωλογια ιστορια 300.000.000 γιγαντιο δεινοθηριο Deinotherium proavum αγια Φωτια ευρηματα ευρημα, απολιθωμενο κρανιο ρινοκερου Μαγαντζε Τραπεζα αριστα διατηρημενο μεγαλος Πικερμικη πανιδα Πικερμι ανωτερο Μειοκαινο δυτικη Ευρασια πανιδα μεγαλα θηλαστικα ρινοκεροι, προβοσκιδωτο θηλαστικο νησι Δωδεκανησα Μικρα Ασια, γομφιο ανω γναθος Θαλασσια Φυτικα κελυφος, 70.000.000 πετρωμα φαραγγι Επανω Ζακρου, ζακρος βυθος Κοραλλι κοραλι Μαυρομουρη, παραλια Καρουμες, ασβεστολιθος υπολειμματα λιθανθρακοφορος Μουσειο Φυσικης Ιστοριας Κρητης 8,5 εκατομμυρια χρονια τσουκαλα πλειοκαινο μακεδονια αρχαια Ελλαδα Dihoplus pikermiensis
