Στους βορειοανατολικούς πρόποδες του Ισμάρου όρους, σε μικρή απόσταση από το χωριό Διώνη[1], διανοίγεται η χαράδρα της Στρύμης[2] (Κάτω Ρέμα / πρώην Ιν-Ντερέ), όπου υπάρχουν πολλά σπήλαια και βραχοσκεπές. Σημαντικότερα από αυτά είναι τρία σπήλαια που διαμορφώνουν το επονομαζόμενο Σύμπλεγμα Σπηλαίων Στρύμης.
Στερούνται λιθωματικού και σταλαγμιτικού διακόσμου. Τα δύο από αυτά παρουσιάζουν σημαντικό αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Για πρώτη φορά την σημασία των σπηλαίων για την προϊστορική έρευνα της Θράκης επεσήμανε ο Γ. Μπακαλάκης, ο οποίος διερεύνησε επιφανειακά το μεγαλύτερο από αυτά. Σύντομη ανασκαφική έρευνα διεξήγαγε λίγο αργότερα ο Ευ. Τσιμπίδης-Πεντάζος.
Το λεγόμενο Σπήλαιο 1 βρίσκεται στο βόρειο πρανές της χαράδρας, λίγο υψηλότερα από το επίπεδο του χωμάτινου δρόμου που την διασχίζει. Στο πρόσθιο τμήμα του έχει δύο αψιδωτές εισόδους, την μία δίπλα στην άλλη, από τις οποίες ξεκινά επιμήκης διάδρομος, μήκους 5μ., στην απόληξη του οποίου διαμορφώνεται η κύρια αίθουσά του, περιμετρικά τις οποίας σχηματίζονται τέσσερεις κόγχες.
Στην απέναντι πλαγιά της χαράδρας υπάρχει το Σπήλαιο 2. Έχει επίσης δύο εισόδους, η κάθε μιά στο αντίστοιχο πέρας του. Η κύρια είσοδός του διανοίγεται στο πρανές της χαράδρας, σχεδόν απέναντι από το σπήλαιο 1. Είναι βαραθρώδης και η κάθοδος σε αυτό γίνεται κλιμακωτά. Στο εσωτερικό του διαμορφώνονται τέσσερις διαδοχικές ευρύχωρες αίθουσες. Στην τέταρτη και τελευταία αίθουσά του συναντούμε την δεύτερη είσοδο, η οποία είναι ευρεία και έχει αψιδωτό σχήμα. Ο χώρος αυτός είναι σχεδόν ημικυκλικός και χρησιμοποιούνταν έως πρόσφατα για το σταβλισμό αιγοπροβάτων.
Η σύντομη ανασκαφική έρευνα που διεξήχθηκε από τον Ευ. Τσιμπίδη-Πεντάζο και η διερεύνησή τους από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας Βόρειας Ελλάδος καταδεικνύει ότι και τα δύο χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι κατοίκησης πιθανότατα κατά την Νεότερη Νεολιθική περίοδο και την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Επί πλέον, και τα δύο σπήλαια ήταν σε χρήση και κατά τους βυζαντινούς χρόνους.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, Ά. Παντή, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 3.3.2013.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ.
- Θρακικός Ηλεκτρονικός Θησαυρός – Ιστορία.
Οι σπηλιές της Στρύμης
Η πρόσφατη επίσκεψη μας στα Πετρωτά, και στον βράχο των Πετρωτών, μας έκρυβε μια ακόμα έκπληξη. Ένα μοναδικό μέρος στη Στρύμη, χωριό μετά τα Πετρωτά, το οποίο είναι γεμάτο σπηλιές. Σπηλιές οι οποίες μετά από μελέτες αποδείχθηκε ότι ήταν και κατοικήσιμες στα προϊστορικά χρόνια.
Πριν φτάσουμε στη Στρύμη, αξίζει να ρίξετε μια γρήγορη ματιά το δάσος της μαύρης πεύκης. Ένα μοναδικό είδος πεύκων, με διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα γνωστά μας πεύκα. Κοντά όσον αφορά το ύψος τους, μόλις που ξεπερνούν τα 2-3 μ. από το έδαφος, και χρώματος μαύρου, είναι το μοναδικό μέρος στην Ελλάδα που ευδοκιμούν. Αναγνωρισμένο από τους διεθνείς φορείς, το δάσος της μαύρης πεύκης είναι μία πολύ όμορφη και ενδιαφέρουσα στάση για τον οποιοδήποτε.
Συνεχίζοντας και πριν φτάσουμε στο χωριό της Στρύμης βλέπουμε τις ενημερωτικές πινακίδες και κάνουμε δεξιά στον χωματόδρομο. Ένα ποτάμι κυλάει ήρεμα στα αριστερά μας, καθώς προχωράμε. Στα δεξιά δεν αργούν να φανούν οι πρώτες σπηλιές. Στο βουνό οι πρώτες σπηλιές κάνουν την εμφάνισή τους ψηλά στη μέση του βουνού. Οι σπηλιές αυτές ήταν κατοικήσιμες χιλιάδες χρόνια πριν και αυτό πιστοποιείτε από διάφορα αντικείμενα, κυρίως πιάτα, σκεύη και εργαλεία, που βρέθηκαν σε αυτές. Πριν κάποια χρόνια, οι σπηλιές αυτές βρέθηκαν στο πρωτοσέλιδα των εφημερίδων αφού υπήρχαν μέσα θρησκευτικές εικόνες, καντήλια αναμμένα και διάφορα θρησκευτικά αντικείμενα αλλά και κουφάρια ζώων. Μεγάλος ντόρος είχε γίνει αφού πολλοί θεώρησαν ότι περίεργης μορφής τελετουργίες έπαιρναν μέρος εκεί. Τελικά φως έπεσε στην υπόθεση και διαπιστώθηκε ότι δεν συνέβαινε τίποτα, καθώς για χρόνια κάποιες σπηλιές χρησιμοποιούντο ως μαντριά, και τα θρησκευτικά αντικείμενα ήταν σκεύη γυναίκας του χωριού της Στρύμης η οποία πήγαινε για να προσευχηθεί στο μέρος εκείνο.
Η δροσιά και η σκιά που προσφέρουν τα δέντρα είναι βάλσαμο ειδικά τώρα με τις θερμοκρασίες που έχει. Λίγο πιο κάτω μια μεγάλη σπηλιά με εύκολη πρόσβαση εμφανίζεται. Δεν χάνουμε χρόνο και μπαίνουμε μέσα. Η θερμοκρασία πέφτει κατακόρυφα και η χρήση φακού επιβάλλεται. Καθώς περπατάμε μέσα της βλέπουμε ότι και άλλοι έχουν επισκεφτεί τη σπηλιά, εύκολο να καταλάβεις ακόμα και τον αριθμό των ατόμων από τα σκουπίδια που έχουν αφήσει, ρυπαίνοντας ένα μοναδικό στολίδι της περιοχής.
Λίγο πιο κάτω στα αριστερά μας σε ένα μεγάλο ύψωμα βρίσκεται μια ακόμα σπηλιά. Μιάμιση δεκαετία πριν, κυνηγός που κυνηγούσε στην περιοχή, μπήκε μέσα και βρέθηκε μπροστά σε μια μεγάλη έκπληξη. Σκεύη και αγγεία από τα προϊστορικά χρόνια υπήρχαν στοιβαγμένα εκεί, χωρίς να τα έχει αγγίξει χρόνος και ο άνθρωπος. Ο κυνηγός, κάτοικος Κομοτηνής, τα περισυνέλλεξε και μετά από κάποια χρόνια τα παρέδωσε στο αρχαιολογικό μουσείο Κομοτηνής.
Οι σπηλιές της Στρύμης είναι ένας τόπος, ένα ζωντανό μουσείο, που στέκεται εκεί για χιλιάδες χρόνια και κουβαλάει μεγάλη ιστορία ενώ κρύβουν πολλές ιστορίες και μύθους στα σωθικά τους. Μία πολύ όμορφη τοποθεσία και ένας χώρος τουριστικής αξίας που δυστυχώς δεν λαμβάνει της προσοχής και φροντίδας που θα έπρεπε.
ΠΗΓΗ: Στ. Φανφάνης, εφημ. «Χρόνος», Κομοτηνής, 19.5.2010.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Το χωριό Διώνη ευρίσκεται στην άκρη της πεδιάδας της Κομοτηνής, στους βορειοανατολικούς πρόποδες του βουνού Ισμαρος, στον 40ό παράλληλο [40.97954917799869, 25.56276538411515]. Απέχει 15 χλμ. Δ.-ΝΔ. από τις Σάπες και 23 χλμ. ΝΑ. από την Κομοτηνή. Κείται ανάμεσα σε Στρύμη και Κρωβύλη. Έχει πολιούχο τον Άγιο Νικόλαο αλλά το πανηγύρι του διοργανώνεται κάθε χρόνο στις 20 Ιουλίου εορτή του Προφήτη Ηλία!
[2] Η σύγχρονη Στρύμη ευρίσκεται στην άκρη της πεδιάδος της Κομοτηνής, στους βορειοανατολικούς πρόποδες του βουνού Ισμαρος και το ομώνυμου δάσους του. Απέχει 17 χλμ. Δ.-ΝΔ. από τις Σάπες και 21 ΝΑ. από την Κομοτηνή. Κείται ανάμεσα στους οικισμούς Σαλμώνη και Διώνη. Η παλαιά ονομασία του χωριού επί οθωμανοκρατίας ήταν Τσαδιρλή [40.988288299677144, 25.54299233772746]. «Οι κάτοικοι εισίν όλοι χριστιανοί του ανατολικού δόγματος· υπάρχει εκκλησία νεόδμητος. Έργον των κατοίκων η γεωργία. Οικίαι εκατόν πεντήκοντα και σχολείον κοινόν”. – ΠΗΓΗ: Μελίρρυτος (ιατρός της Μαρώνειας) βιβλίο του «Περιγραφή Ιστορική και Γεωγραφική από εκκλησιαστική άποψη της Μητρόπολης Μαρωνείας», 1870.
Με την ανταλλαγή πληθυσμών (συνθήκη Νεϊγύ 1919) από το 1920 μέχρι το 1928 όσοι βουλγαρόφωνοι κάτοικοι του χωριού μετακινήθηκαν στην περιοχή του Χάσκοβου Βουλγαρίας, ενώ ήλθαν Έλληνες πρόσφυγες κυρίως από την Ανατολική Ρωμυλία από τον Άγιο Βλάση Μεσημβρίας, μιας ελληνικότατης πόλης – ακόμα και στις ημέρες μας – στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας.
Χάρτης με τις αρχαίες παραλιακές πόλεις της αρχαίας Αιγαιακής Θράκης.
Το όνομα του χωριού εδόθη σε ανάμνηση της αρχαίας Στρύμης / Στρύμνης. Αρχαία αποικία της Θάσου, στην χερσόνησο της Μολυβωτής (μέσα 7ου αι. π.Χ.).
Η Στρύμη έγινε γνωστή τη δεκαετία του 1930 κυρίως χάρι στο αρχαίο έθιμο της Γυναικοκρατίας, κατάλοιπο των Θεσμοφορίων και των Αλώων. Το έθιμο της «Μπάμπως» – ή της «Γυναικοκρατίας» – γίνεται κάθε 7 Ιανουαρίου.
Περί τα 500 μ. Ν του χωριού υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον σπήλαιο, ανάμεσα σε θεόρατους βράχους. Και λίγο πιο Ν. ακόμη (16 χλμ.), σε μια κορφή του όρους Τόμαρος (578 μ.), υπάρχει και ένα άλλο σπήλαιο, αυτό της Μαρώνειας, κατοικημένο από την 3η χιλιετία π.Χ. Εδώ βρέθηκαν σφήνες, πήλινα αγγεία και πέτρινα όπλα – εκτίθενται όλα στο Μουσείο Κομοτηνής. Με την κάθε αίθουσά του ένα ποίημα της φύσης, το σπήλαιο σε παραπέμπει στην εποχή του Ορφέα…
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».
αρχαια σπηλαια βραχοσκεπη Χαραδρα Στρυμης Ροδοπης Θρακης κατοικηση νεολιθικη περιοδος εποχη
διστομο σπηλαιο Στρυμη Ροδοπη Θρακη ορος Ισμαρος χωριο Διωνη Κατω Ρεμα Ιν Ντερε συμπλεγμα Σπηλαιων Στρυμης σημαντικο αρχαιολογικο ενδιαφερον προιστορια Μπακαλακης, επιφανειακη ερευνα ανασκαφη Τσιμπιδης Πενταζος πρανες αψιδωτη εισοδος, επιμηκης διαδρομος, αιθουσα κογχη βαραθρο καθοδος κλιμακωτη αψιδωτο σχημα ημικυκλικος χρηση σταβλισμος αιγοπροβατα σταυλος Εφορεια Παλαιοανθρωπολογιας Σπηλαιολογιας Βορειας Ελλαδος κατοικηση νεοτερη Νεολιθικο Πρωιμη Εποχη Χαλκου βυζαντιο Σπηλαιολογια Βορεια Ελλαδας ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ σπηλια Πετρωτα βραχος μοναδικο σπηλιες προιστορικα χρονια δασος μαυρη Πευκη μοναδικο ειδος πευκο πευκα μαυρο μαοροπευκη χωματοδρομος ποταμι βουνο αντικειμενο πιατο σκευος εργαλειο θρησκευτικες εικονες, καντηλι θρησκευτικα κουφαρια ζωο τελετουργια μαντρι γυναικα προσευχη κυνηγος κυνηγι σκευη αγγειο αρχαιολογικο μουσειο Κομοτηνης ιστορια μυθος τουρισμος πεδιαδα 40ος παραλληλος Σαπες Κομοτηνη Κρωβυλη πολιουχος αγιος Νικολαος πανηγυρια πανηγυρι 20 Ιουλιου εορτη Προφητη Ηλια Ιουλιος εορτες Προφητης Ηλιας γιορτη γιορτες σαλμωνη ονομα οθωμανοκρατια Τσαδιρλη Τσαδιρλι Τσαντιρλι Τσαντιρλη κατοικοι χριστιανοι ανατολικο δογμα εκκλησια γεωργια σχολειο Μελιρρυτος ιατρος γιατρος Μαρωνεια βιβλιο Περιγραφη Ιστορικη Γεωγραφικη απο εκκλησιαστικη αποψη Μητροπολη Μαρωνειας ανταλλαγη πληθυσμων συνθηκη Νειγυ νειγι 1919 1920 1928 20ος αιωνας μχ βουλγαροφωνοι μετακινηση Χασκοβο Βουλγαρια ελληνες προσφυγες Ανατολικη Ρωμυλια Στρυμνη αποικια Θασος χερσονησος Μολυβωτη 7ος πΧ αγιος Βλασης βλασιος Μεσημβριας, Μεσημβρια ελληνικη πολη παραλια Μαυρη Θαλασσας ποντος 1930 αρχαιο εθιμο Γυναικοκρατιας, καταλοιπο Θεσμοσφορια αλωα Μπαμπως Μπαμπω γυναικοκρατια 7 Ιανουαριου Ιανουαριος τομαρος 3η χιλιετια πΧ σφηνα πηλινο αγγειο πετρινο οπλο
