“Σκύλα δεν εφοβήθηκες”
δημώδες ελληνικό άσμα Κυδωνιών
Ένα δημώδες άσμα από τις Κυδωνιες Αιολίας Μικράς Ασίας, για μια γυναίκα της εποχής, η οποία τόλμησε και αψήφησε την οικογένειά της, για χάριν αυτού που ερωτεύθηκε:
“Σκύλα δεν εφοβήθηκες τα δώδεκα σ’ αδέλφια
μόν’ πήγες και μπερεδεύτηκες στου κυνηγού τα χέρια”΄.
[κυνηγός τήν έρριψε μανδήλι[1] νά τό πλύνη
κι εκείνη απ’ τον φόβο της ‘πίσω του του τό δίνει].
Γράφει το περιοδικό: “Ο μουσόφιλος “κληρικός”, όστις είχεν αποστείλει ημίν τό έν τω προηγουμένω τεύχει τής «Μουσικής» δημοσιευθέν “Κύριε εν τή δυνάμει σου» του αειμνήστου Δ. Μακαρώνη πέμπων καί τούς υπολοίπους αυτού στίχους επισυνάπτει καί δύο δημώδη άσματα αρχαία, αδόμενα έν Κυδωνίαις πρό 50 καί πλέον έτών. Ο ανωνύμως καί πάλιν επιστέλλων κληρικός διαβεβαιοί ότι «τά έν λόγω άσματα ήκουσεν αδόμενα παρά τής γραίας μητρός του, ήτις ειρήσθω έν παρόδω εκπροσωπεί μέ τινας άλλας ομήλικους της έν Κυδωνίαις τήν άρχαίαν καί απλήν τά ήδη γενεάν έκείνην, ήτις στερρώς έχομένη τών θρησκευτικών καί έθνικών παραδόσεων, παρέδωκεν ημίν αμώμητον την εθνικήν καί θρησκευτικήν παρακαταθήκην καί τήν προς τά πάτρια αφοσίωσιν, ήν τείνει ν’ απομακρύνη έκ τής Δύοεως πνέων ψευδοπολιτισμός». Παρακαλούμεν καί πάλιν τόν ταύτα ανωνύμως γράφοντα κληρικόν, όπως ευαρεστηθή νά δηλώση ημίν τό όνομά του, διότι έχοντες απορίας τινάς νά λύσωμεν αδυνατούμεν νά τό πράξωμεν. Διά τής ανωνυμίας δέ δέν εξυπηρετείται η εθνική ημών μουσική. Επί του ρυθμού, φέρ’ ειπείν, επί τής χρονολογίας καί επί του ημιτελούς του ποιήματος του παρόντος ασματος, έχομεν ν’ αποτείνωμεν ερωτήσεις τινάς, άλλα πρός διαφώτισιν ή εξακρίβωσιν τούτων πρός ποιον ν’ αποταθώμεν; Ελπιζομεν ότι τό άτοπον τής ανωνυμίας θ’ αναγνώριση καί ο επιστέλλων ταύτα ο φιλογενής κληρικός”.
ΣΧΟΛΙΑ Γ. Λεκάκη:
- Βέβαια, ο στίχος έχει και άλλη ανάγνωση: Χαρακτηρίζει μια γυναίκα, που αψήφησε τους 12 θεούς του Ολύμπου και έμπλεξε με τον κλέφτη / άρπαγα Τούρκο.
- [1] Το μαντήλι είναι πολύ προσωπικό αντικείμενο, ιερο. Ο ιδιοκτήτης του έχει προσωπική σχέση με αυτό. Η ρίψη, η επίδειξη, το πλύσιμο, το κράτημά του (στον χορό λ.χ.), το δώρο μαντηλιού, ισοδυναμούσε με πράξη / εκδήλωση ερωτικής επιλογής προς την κοπέλλα και αντίστοιχα αποδοχής ή απόρριψής της. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για το ΜΑΝΔΗΛΙ, ΕΔΩ. Το μαντήλι έχει σκουπίσει τον ιδρώτα του, άρα έχει την οσμή / μυρωδιά του. Το πλύσιμο του ισοδυναμεί με το πλύσιμο των παθών / αμαρτιών του ιδιοκτήτη, συνεπώς η κοπέλλα ανάγεται σε ιέρεια. Η αποδοχή του επιφέρει μια κβαντική σχέση με τον ιδιοκτήτη του. Σχετικό θέμα βρίσκουμε και στον επίσης δημοτικό στίχο του “Μενούση“.
ΠΗΓΗ: Γ. Δ. Παχτίκος, περ. “ΜΟΥΣΙΚΗ – Εικονογραφημένον Μουσικοφιλιλογικόν Περιοδικόν μετα τεμαχίων φωνητικής και οργανικής μουσικής, εν εκκλησιαστική και γραμμική παρασημαντική, συντασσόμενον τη συνεργασια Ελληνων μουσικών και μουσικολόγων”, Κωνσταντινούπολη, τ. 30, Ιούν, 1914. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.6.2014.
Σκυλα φοβος δημωδες ελληνικο ασμα Κυδωνιων δημοτικο τραγουδι Κυδωνιες Αιολια Μικρα Ασια γυναικα τολμη οικογενεια ερωτας ερως 12 θεοι ολυμπου δωδεκα αδελφια δωδεκαθεο ορος ολυμπος μπερεδεμα κυνηγος χερι φοβος Παχτικος, περιοδικο μουσικη ΜΟΥΣΙΚΗ, Κωνσταντινουπολη, 1914 Εικονογραφημενο Μουσικοφιλιλογικο Περιοδικα φωνητικη οργανικη εκκλησιαστικη γραμμικη παρασημαντικη Ελληνικο μουσικοι μουσικολογος προσωπικο αντικειμενο ιδιοκτητης προσωπικη σχεση ριψη, επιδειξη, πλυσιμο, κρατημα χορος δωρο μαντηλι πραξη / εκδηλωση ερωτικη επιλογη κοπελλα κοπελα αποδοχη απορριψη δημοτικος στιχος Μενουσης κβαντικη σχεση ιδρωτας ιδρως οσμη μυρωδια παθος αμαρτια ιερεια
