Πανεπιστημιακό Μουσείο στο Σίδνεϊ, ίδρυμα sir, συλλέκτη αρχαίων, από Ελλάδα, Κύπρο, κ.ά. έχει την μεγαλύτερη συλλογή αρχαιοτήτων στην Αυστραλία και στο Νότιο Ημισφαίριο!

Του Γιώργου Λεκάκη

Το Μουσείο Nicholson[1] είναι σήμερα ένα αρχαιολογικό μουσείο στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, που στεγάζει την «Συλλογή Νίκολσον» – την μεγαλύτερη συλλογή αρχαιοτήτων, τόσο στην Αυστραλία, όσο και στο Νότιο Ημισφαίριο! Καυχάται πως στεγάζει «σχεδόν 30.000 αντικείμενα καλλιτεχνικής και αρχαιολογικής σημασίας από την Αίγυπτο, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Κύπρο και την Μέση Ανατολή, που εκτείνονται σε διάστημα άνω των 10.000 χρόνων»!

Ιδρύθηκε το 1860. Η συλλογή έχει αρχαία αντικείμενα με κύριες περιοχές «συλλογής» από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Μεγάλη Ελλάδα / Κάτω Ιταλία[2], την Εγγύς Ανατολή[3] και την Αίγυπτο[4]!

Το Μουσείο Nicholson επήρε το όνομά του από τον ιδρυτή του, τον sir Ch. Nicholson, ο οποίος το 1856 – 1857, εταξείδεψε στην Αίγυπτο και στην Ιταλία, όπου «απέκτησε» – δηλ. αγόρασε, πράξη παράνομη – τα πρώτα περίπου 1,000 αρχαία αιγυπτιακά, ελληνικά, κατωιταλικά και ετρουσκικά αντικείμενα. Τα εδώρισε στο Πανεπιστήμιο το 1860. Μετά, η «συλλογή» του μουσείου αυξήθηκε εκθετικά με δωρεές, «χορηγούμενα αρχαιολογικά έργα», κλπ…

Η αρχική «δωρεά» του sir Charles Nicholson ήταν ένα μόνο τεχνούργημα, το 1860. Η συλλογή αυξήθηκε ειδικώς υπό την διεύθυνση αρχικώς του W. Woodhouse (επί τιμή επιμελητή 1903-1938) και του J. Stewart (επί τιμή επιμελητής 1954-1962). Πολλά από τα αντικείμενα της συλλογής προέρχονται απ’ ευθείας από τις δικές του ανασκαφές στην βόρεια – δυστυχώς ακόμη κατεχόμενη Κύπρο – που διεξήγαγε ο Stewart:

• στους Βουνούς[5] του Πελλα Παΐς[6],
• στην Παλαιλώνα και την Λαπάστα της Κάρμης[7],
• στην Λευκωσία,
• στην Βασιλεία[8] (Αγία Παρασκευή[9] και Καυκαλία[10]), καθώς και
• από τις ανασκαφές στις θέσεις Στεφάνια[11] και Σφαγείο Μύρτου[12], που διεξήγαγε ο πρώην μαθητής του Stewart, B. Hennessy – ο οποίος αργότερα έγινε καθηγητής Αρχαιολογίας Εγγύς Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.

Ως αποτέλεσμα αυτών των αποκτήσεων, το Μουσείο «συγκέντρωσε» πολλά ολοκληρωμένα ταφικά σύνολα μεγάλης αρχαιολογικής σημασίας!!!

Αγαλμα Αφροδίτης, από την Αθήνα, λένε, διαστάσεων 47 x 16 x 10 εκατ. Εκτίθεται στις Nicholson Galleries (Επίπεδο 2, G204 Δυτικά) «Μεσογειακές ταυτότητες: πέρα ​​από τη σκούρα σαν κρασί θάλασσα». Λένε επίσης: «Αποκτήθηκε πριν από το 1964». ΔΕΙΤΕ το ΕΔΩ.

Οι ελληνικές συλλογές της Συλλογής Nicholson περιέχουν 4.321 αντικείμενα αντιπροσωπευτικά του υλικού πολιτισμού της ηπειρωτικής Ελλάδας, των νησιών και των γύρω περιοχών, από την Εποχή του Χαλκού έως την Ύστερη Ελληνιστική περίοδο. Κατά την διάρκεια των ταξιδιών του sir Ch. Nicholson στην Αίγυπτο και την Ευρώπη (1856 – 1858), «απέκτησε», κυρίως στην Ρώμη, μια σειρά από κλασσική και ελληνιστική / ελληνική κεραμική, καθώς και πήλινα ειδώλια. Συνολικως, περισσότερα από 70 σημαντικά ελληνικά αντικείμενα συμπεριελήφθησαν στην ιδρυτική δωρεά του Μουσείου Nicholson. Περαιτέρω υλικό, αντιπροσωπευτικό της ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών, αγοράστηκε κατά την διάρκεια της επιμελητειας του A. D. Trendall. Το «Πρόγραμμα αποκτήσεων» περιελάμβανε την αγορά ενός ευρέος φάσματος κεραμικών τύπων ελληνικής προέλευσης, καθώς και σημαντικές συνεισφορές υλικού οστράκων για διδακτικούς σκοπούς, που ζητήθηκε από εξέχοντα μουσεία και μεμονωμένους συλλέκτες και ακαδημαϊκούς, συμπεριλαμβανομένου του sir J. Beazley. Η συλλογή στη συνέχεια επεκτάθηκε μετά από δωρεά εκατοντάδων θραυσμάτων κεραμικής και μικρών αναθηματικών αντικειμένων από την οικογένεια του πρώην επιμελητή W. J Woodhouse το 1948. Η πλειονότητα αυτού του υλικού πιστεύεται ότι συλλέχθηκε κατά την διάρκεια των ταξιδιών του Woodhouse στην Ελλάδα τις δεκαετίες του 1890 και του 1930, όπως καταγράφεται στην «Συλλογή Woodhouse».

Η Συλλογή περιλαμβάνει επίσης μια σημαντική ιστορική συλλογή φωτογραφιών, με περισσότερα από 1.350 αρνητικά, που τραβήχτηκαν από τον πρώην επιμελητή William J. Woodhouse.

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.12.2012.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• “Nicholson Collection”, Sydney University Museums: Collections. The University of Sydney. Και “Exhibitions”, Sydney University Museums, The University of Sydney. Και “Cypriot Collection”, “Classical Collection”, “Italian collection”, “Middle Eastern collection”, και “Egyptian Collection”, Nicholson Museum, The University of Sydney, 18.7.2013.
• Cambitoglou A. – Turner M. «Corpus Vasorum Antiquorum. The Nicholson Museum, The University of Sydney. The Red Figure Pottery of Apulia», Sydney: Australian Archaeological Institute at Athens, The Nicholson Museum, The University of Sydney, 2008.
• Candace Richards «Unexpected legacies: The collections of classicist William J. Woodhouse (1866 – 1937), then and now», https://doi.org/10.1093/jhc/fhad045 Journal of the History of Collections 36, τ. 2, Ιουλ. 2024.
• Sowada K. “Sir Charles Nicholson: an Early Scholar-Traveller in Egypt”, Egyptian Art in the Nicholson Museum, Sydney: Mediterranean Archaeology, 2006.
• Turner. M. “Sir Charles Nicholson: Who Do You Think You Are?” 50 Objects 50 Stories: Extraordinary Curiosities from the Nicholson Museum, Sydney: The University of Sydney, 2012.
• Χρηστου Δ. «Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Το Μουσείο Nicholson, μαζί με τα «αδελφά» ιδρύματα, το Μουσείο Macleay και την Πανεπιστημιακή Πινακοθήκη, ενώθηκαν υπό έναν διευθυντή, τον David Ellis, το 2003 για να σχηματίσουν τα «Μουσεία του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ».

[2] Ο σερ Νίκολσον πέρασε αρκετό χρόνο στην Ρώμη συλλέγοντας επιγραφές, ετρουσκικές ταφικές τεφροδόχους και χάλκινα γλυπτά, κατωιταλικά αγγεία και λύχνους, ειδώλια και κεραμικά. Απέκτησε επίσης μεγάλα γλυπτά έργα, όπως δύο αγάλματα με τήβεννο / togatus σε φυσικό μέγεθος, μαζί με αρκετά θραύσματα μορφών. Πολλά από τα σημαντικά κομμάτια της συλλογής του της Μεγάλης Ελλάδος, εδημοσιεύθησαν εκτενώς στο α΄ Corpus Vasorum Antiquorum της Αυστραλιας.

[3] Η συλλογή του, αντικειμένων της Εγγύς Ανατολής είχε έργα από τις μεγάλες πόλεις και τους πολιτισμούς που άκμασαν κατά μήκος των ακτών της Λεβαντίνης, από όλην την Μεσοποταμία και μέχρι το Πακιστάν και την Ινδία. Ξεκίνησε με λίγα μόνο αντικείμενα από την Ουρ, δωρεά του Βρετανικού Μουσείου το 1926. Επεκτάθηκε σημαντικά στα μέσα του 20ού αιώνα με το «πρόγραμμα απόκτησης» των επιμελητών A. D. Trendall και του διαδόχου του J. Stewart. Και οι δύο επιμελητές έγραψαν αμέτρητες επιστολές σε μουσεία και κυβερνητικές υπηρεσίες σε όλον τον κόσμο ζητώντας αντιπροσωπευτικά δείγματα αντικειμένων, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι συλλογές του Μουσείου Nicholson αντανακλούσαν την ποικιλομορφία αυτής της εκτεταμένης περιοχής. Το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ συνέβαλε επίσης οικονομικά σε αρχαιολογικές ανασκαφές και έργα στην Εγγύς Ανατολή, με πιο αξιοσημείωτες τις ανασκαφές της dame Kathleen Kenyon στην Ιεριχώ. Σε αντάλλαγμα για την υποστήριξή του, το Μουσείο Nicholson ελάμβανε δωρεά με μια αποστολή αντικειμένων στο τέλος κάθε ανασκαφικής περιόδου, όπως ταφικά αντικείμενα από ταφές Εποχής Χαλκού αλλά και σπάνιων ευρημάτων – όπως ένα νεολιθικό κρανίο. Άλλα αντικείμενα αποκτηθηκαν μέσω δωρεών μεμονωμένων αρχαιολόγων, όπως των sir L. Woolley και sir Flinders Petrie, καθώς και από αρχαιολογικά ινστιτούτα, μουσεία και ιδιώτες δωρητές.

[4] Η αρχαία αιγυπτιακή συλλογή περιελάμβανε αντικείμενα από αρχαιολογικούς χώρους, όπως η Άβυδος, η Αλεξάνδρεια, η Βουβαστις, το Φαγιούμ, η Ηλιούπολη, η Μέμφις, η Σακάρα και οι Θήβες! Αγοραζε αρχαια αντικείμενα από εμπόρους στο Κάιρο και την Θηβα / Λούξορ. Και έπαιρνε αντικείμενα απ’ ευθείας από χώρους, όπως από Καρνάκ, απ’ όπου συνέλεξε ένα θραύσμα κόκκινου γρανίτη, που πιστεύεται ότι προέρχεται από τον οβελίσκο της Χατσεψούτ!

[5] Στους Βουνούς υπάρχει μεγάλο νεκροταφείο της πρώιμης Εποχής Χαλκού (2075 – 2000, 2000 – 1900 π.Χ.), που έχει επανειλημμένως συληθεί. Στην Α. πλευρά του νεκροταφείου ανασκάφηκαν 82 τάφοι (1937 – 1938) από την αρχαιολογική αποστολή της Βρετανικής Σχολής Αθηνών, υπό την διεύθυνση του J. R. Stewart. Από τους Βουνούς ευρήματα ανασκαφών του C.F.A. Schaeffer έχει και το Λούβρο.

[6] Το Μπέλαπαϊς > Πελα παΐς είναι χωριό της επαρχίας Κερύνειας – 6 χλμ. ΝΑ. της πόλης της Κερύνειας, στην – δυστυχώς ακόμη – κατεχόμενη από το 1974, από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής, περιοχή της Κύπρου! Στον 35o παράλληλο [35.3024656126764, 33.35493332608777].

Γνωστό για το περίφημο λατινικό / φραγκικό αββαείο του 13^ου αι. (> Παναγία του Όρους Ασπροφορούσα). Αλλά και με σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, συνοικισμό και νεκροταφείο των προϊστορικών χρόνων, στην τοποθεσία Βουνοί, 4 χλμ. ΒΑ. του Πέλλα Παΐς και το χωριο Καζάφανι.

[7] Η Κάρμη (και όχι το Κάρμι, τουρκικά παραφρασμένα Karaman) είναι χωριό της επαρχίας Κερύνειας, 8,5 χλμ. ΝΔ. της πόλεως της Κερύνειας, στον 35o παράλληλο [35.32037723694362, 33.25909770182707] στην – δυστυχώς ακόμη – κατεχόμενη από το 1974, από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής, περιοχή της Κύπρου! Ονομάσθηκε από την Κάρμη, κόρη της Κασσιόπειας Δήμητρας και του Ευβούλου, μητέρα της Δίκταινας (από τον Δία) και αδελφή του Άραβα, του Φοίνικα, του Κίλικα και της Ευρώπης, από τους οποίους πήραν τις ονομασίες τους αντιστοίχως η Αραβία και οι Άραβες, η Φοινίκη και οι Φοίνικες, η Κιλικία και οι Κίλικες και η Ευρώπη. Έχει δώσει σπουδαία ευρήματα, όπως ένα κύπελλο (που βρίσκεται σήμερα στο Κυπριακό Μουσείο) που αποδεικνύουν αρχαιότατες επαφές Κύπρου – Κρήτης. Τα αρχαία κρητικά καράβια που εταξείδευαν προς και από την Συρία (οι σχέσεις Κρήτης και Ουγκαρίτ αποδεικνύονται από πολύ ενωρίς) εστάθμευαν, και στην Κύπρο, με περιοχές της οποίας είχαν αναπτύξει εμπορικές επαφές. Τέλος, είναι γνωστός ο θρύλος της υπόγειας σήραγγας, που ένωνε την Κάρμη με το κάστρο του Αγίου Ιλαρίωνος [35.312673349345864, 33.28046954154771].

[8] Η Βασίλεια (νυν Karşıyaka) είναι χωριό της επαρχίας Κερύνειας [35.34951683704961, 33.117871232893464] 5 χλμ. Δ. της Λαπήθου, στην – δυστυχώς ακόμη – κατεχόμενη από το 1974, από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής, περιοχή της Κύπρου! Ευρέθη αρχαίος οικισμός, της Χαλκολιθικής Α’ εποχής (3000 -2500 π.Χ.) και της Πρώιμης Χαλκοκρατίας Α’ (2300 – 2100 π.Χ.) και νεκροταφείο Γεωμετρικών και Αρχαϊκών χρόνων. Σε τάφους της Πρώιμης Εποχής Χαλκού ευρέθησαν χάλκινα όπλα και γεωργικά εργαλεία, καθώς και πολλά άλλα κτερίσματα. Ανασκαφές είχαν διενεργηθεί (1955) υπό την διεύθυνση του J. R. Stewart.

Η ονομασία του αποδεικνύει ότι αποτελούσε κατά την αρχαιότητα περιουσία του βασιλιά (ή του βασιλείου) της Λαπήθου. Μάλιστα και κατά την περίοδο του Μεσαίωνα η Βασίλεια ήταν βασιλικό κτήμα.

[9] Η ΙΜ Αγίας Παρασκευής (1518;) υπήρξε το σημαντικότερο από τα ευρισκόμενα στην Κύπρο μετόχια της Μονής του Σινά. Ερειπωμένο σήμερα, ευρίσκεται στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, επάνω από το χωριό Βασίλεια, στην επαρχία Κερύνειας. Αρχικώς γνωστό ως μοναστήρι της Βασίλειας – μετόχι του μοναστηριού της Παναγίας Κρινιώτισσας, η οποία ευρίσκεται σε κοντινή σχετικά απόσταση, υψηλότερα στο βουνό, ΒΑ. της κορυφής του Κόρνου. Στις μεγάλες σφαγές και διώξεις που ακολούθησαν στην Μεγαλόνησο από την κήρυξη της ελληνικής επαναστάσεως, τον Ιουλιο του 1821, επλήγη από τους Τούρκους και το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής. Μάλιστα, δύο μοναχοί του, μελη της αδελφότητας του Σινά, εκτελέστηκαν στην Λευκωσία στις 10 του μηνός: Ο Νεόφυτος Ζωγράφος, καταγόμενος από την Ζάκυνθο, και ο Κοσμάς, καταγόμενος από την Κρήτη.

[10] Έτσι λένε στην Κύπρο τον δίπυρο άρτο, το διπλοψημένο ψουμίν / ψωμί.

[11] Από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια υπάρχουν δυο κυρίως αρχαιολογικοί χώροι στην περιοχή: Στις θέσεις Πηγάδες (περί τα 2 χλμ. ΝΑ. της Μύρτου) και Στεφάνια. Οι αρχαιολογικοί αυτοί συνδεονται με άλλους αρχαιολογικούς χώρους στην ευρύτερη περιοχή (όπως λ.χ. τους: Διόριος, Αγία Ειρήνη, Βασίλεια, Μόρφου, Χρυσηλιού, κλπ.).

Στα Στεφάνια της Μύρτου ο αρχαιολογικός χώρος χρονολογείται στην Μέση εποχή του Χαλκού (1900 – 1650 π.Χ.). Ανασκάφηκε κατά το 1950 – 1951 από αποστολές του Μουσείου Ashmolean Οξφόρδης και του Πανεπιστημίου του Σίδνεϋ της Αυστραλίας. Οι ίδιες αποστολές, κατά την ίδια χρονική περίοδο, ανέσκαψαν και τον αρχαιολογικό χώρο στην τοποθεσία Πηγάδες, που χρονολογείται στην Ύστερη εποχή του Χαλκού (1650 – 1050 π.Χ.). Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ένα ιερό τέμενος του 13ου π.Χ. αιώνα, επειδή ανάμεσα στα αρχιτεκτονικά μέλη του βρέθηκαν και πέτρινα «κέρατα καθοσιώσεως», σύμβολα θρησκευτικά του πολιτισμού του Αιγαίου και δη της Κρήτης.

[12] Η Μύρτου είναι χωριό της επαρχίας Κερύνειας [35.309079344343836, 33.07493728924107], 28 χλμ. ΝΔ. της πόλεως της Κερύνειας, στην – δυστυχώς ακόμη – κατεχόμενη από το 1974, από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής, περιοχή της Κύπρου! Η Μύρτου είναι φυτώνυμο – ονομάσθηκε το φυτό μύρτος / μυρτιά – στην Κύπρο μερσινιά. Η μύρτος ήταν ιεροφυτο αφιερωμένο στη θεά Αφροδίτη ειδικώς στην αρχαία Κύπρο, και του Απόλλωνος – σε επιγραφή ευρέθη με το επίθετο Μυρτάτης. Άρα είναι πιθανόν στην περιοχή να υφίστατο ιερό είτε του Απόλλωνος Μυρτάτη είτε της Αφροδίτης.

• Νεώτερα κυπριακά φυτωνυμικα τοπωνύμια προερχόμενα από το ίδιο φυτό, την μυρτιά, υπάρχουν πολλά στην Κύπρο: Μερσινάκι, Μερσιννίκκι, Μερσινερή κλπ.

Abydos, Alexandria, Bubastis, Fayum, Heliopolis, Memphis, Saqqara, and Thebes. Egyptian Egypt Cairo Luxor Karnak Hatshepsut obelisk Bellapais Vunous Karmi Karmi Palaelona Karmi Lapasta, αρχαιο ακεφαλο μαρμαρινο γλυπτο γυναικεια μορφη πλινθος ιματιο σωμα πτυχη ενδυμα κατω ακρα ποδι χιτωνας καμπυλες ρουχα ντυσιμο ενδυση μαζεμενο στηθος θεα Αφροδιτη Vasileia Myrtou Πανεπιστημιακο Μουσειο Σιδνει ιδρυμα σερ sir συλλεκτης αρχαιων, αρχαια Ελλαδα, Κυπρος μεγαλυτερη συλλογη αρχαιοτητων Αυστραλια νοτος Νοτιο Ημισφαιριο  Πανεπιστημιο Σιδνευ συλλεκτες αρχαια Ελλαδας, Κυπρου, αρχαιοτητα νοτος Μουσειο νικολσον Nicholson αρχαιολογικο μουσεια αρχαια αντικειμενα καλλιτεχνικη αρχαιολογικη σημασια αιγυπτος, Ελλαδα, Ιταλια, Κυπρος Μεση Ανατολη 10.000 χρονια πριν χρονων 19ος αιωνας μχ 1860 αρχαο αντικειμενο Μεγαλη Ελλας Κατω Εγγυς Ανατολη 1856 – 1857, αγορα παρανομη αιγυπτιακα ελληνικα κατωιταλικα ετρουσκικα ετρουσκοι δωρεα χορηγια τεχνουργημα, γουντχαουζ Woodhouse επιμελητης στιουαρτ  Stewart ανασκαφες βορεια κατεχομενη Κυπρος Βουνοι Πελλα Παις Πελλαπαις Πελαπαις Παλαιλωνα Παλαιαλωνα Παλια αλωνια Παλιαλωνα Λαπαστα Καρμη Λευκωσια, Βασιλεια Αγια Παρασκευη καυκαλια ανασκαφη Στεφανια σφαγειο Μυρτου χενεσι Hennessy καθηγητης αρχαιολογιας αρχαιολογια ταφικο συνολο ταφος υλικος πολιτισμος ηπειρωτικη νησια Εποχη Χαλκου υστερη Ελληνιστικη περιοδος ταξιδι Ευρωπη Ρωμη, κλασσικη ελληνιστικη ελληνικη κεραμικη πηλινο ειδωλιο ελληνικα νησι επιμελητεια τρενταλ Trendall προγραμμα αποκτησεων κεραμικο προελευση οστρακο διδακτικος σκοπος, ακαδημαικος, Beazley θραυσμα αναθημα οικογενεια 1948 1890 1930, ιστορικη φωτογραφια αρνητικο αθηνα Vasileia Myrtou πανεπιστημιακη Πινακοθηκη, επιγραφη ταφικη τεφροδοχος χαλκινα γλυπτα αγγειο λυχνος, ειδωλια κεραμικα γλυπτα εργα, αγαλματα τογατος τηβενος τηβεννος φυσικο μεγεθος, αυστραλιας λεβαντε Λεβαντινη Μεσοποταμια Πακισταν Ινδια Ουρ, Βρετανικο Μουσειο 1926 20ος αποκτηση αρχαιοκαπηλια επιστολη κυβερνηση οικονομια αρχαιολογικες κενυον κενιον Kenyon Ιεριχω ανταλλαγμα ταφικα ταφες σπανιο ευρημα νεολιθικο κρανιο αρχαιολογος γουλει Woolley φλιντερς πετρι Flinders Petrie, αρχαιολογικο ινστιτουτο, ιδιωτης δωρητης αιγυπτιακη αρχαιολογικος χωρος, αβυδος, Αλεξανδρεια, Βουβαστιδα Φαγιουμ, Ηλιουπολη, Μεμφις, Σακαρα Θηβες εμποριο Καιρο Λουξορ Καρνακ, κοκκινος γρανιτης, οβελισκος Χατσεψουτ Ηλιουπολις, Μεμφιδα, Σακκαρα Θηβα νεκροταφειο πρωιμη 3η χιλιετια 2075 – 2000, 2000 – 1900 συληση ταφοι Βρετανικη Σχολη Αθηνων, ευρηματα σεφερ Schaeffer Λουβρο γαλλια Μπελαπαις μπελαπαις χωριο επαρχια Κερυνειας πολη Κερυνεια κατεχομενα τουρκικα στρατευματα εισβολης, 35oς παραλληλος λατινικο φραγκικο αββαειο αββαειον 13^ος Παναγια του ορους Ασπροφορουσα συνοικισμος προιστορια Καζαφανι Καρμη Καρμι, τουρκικα παραφραση καραμαν Karaman τουρκια στρατευμα εισβολη Κασσιοπεια Δημητρα Ευβουλος Δικταινα δικτυννα θεος Διας ζευς αραβας, αραψ Φοινικας, Κιλικας ονομα ετυμολογια Αραβια αραβες, Φοινικη Φοινικες, Κιλικια κυπελλο Κυπριακο Κρητη αρχαια κρητικα καραβια  Συρια σχεσεις Ουγκαριτ εμπορικος σταθμος αρχαιες εμπορικες επαφες θρυλος υπογεια σηραγγα καστρο αγιου Ιλαριωνος αγιος ιλαριων ιλαριωνας Βασιλεια καρσικαγια Karşıyaka Λαπηθος τουρκικος στρατος αρχαοος οικισμος, Χαλκολιθικη Α’ Χαλκοκρατια Γεωμετρικα Αρχαικα χρονια ταφοι χαλκινο οπλο οπλα γεωργικο εργαλειο κτερισμα περιουσια βασιλιας βασιλειο Λαπηθου Μεσαιωνας βασιλικο κτημα Η ΙΜ Αγιας Παρασκευης 16ος 1518 σημαντικοτερο μετοχι Μονη Σινα ερειπια κατεχομενο τμημα χωρια μοναστηρι Βασιλειας μετοχια Παναγια Κρινιωτισσα βουνο κορυφη Κορνος σφαγη διωξη Μεγαλονησος κηρυξη ελληνικη επανασταση Ιουλιος 1821, Τουρκοι μοναχοι μελος αδελφοτητα εκτελεση Νεοφυτος Ζωγραφος, Ζακυνθος, Κοσμας, διπυρος αρτος, διπλοψημενο ψουμιν / ψωμι ψουμι προιστορικα χρονια Πηγαδες Διοριος, Αγια Ειρηνη, Μορφου, Χρυσηλιου χρυσηλιος Μεση ασμολεαν Ashmolean Οξφορδη ιερο τεμενος αρχιτεκτονικη πετρινα κερατα καθοσιωσεως συμβολο θρησκευτικο αιγαιο κρητικος Μυρτου φυτο μυρτος / μυρτια μερσινια φυτωνυμα φυτωνυμο φυτωνυμικα ιεροφυτο θεα Αφροδιτη Απολλωνας επιθετο Μυρτατης ιερον Απολλων τοπωνυμια Μερσινακι, Μερσιννικκι, Μερσινικι Μερσινερη