ΠΕΡΙ ΔΑΙΔΑΛΟΥ και ΙΚΑΡΟΥ – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ο Δαίδαλος ήταν περίφημος αρχαίος ανδριαντοποιός, που ζούσε στην Αττική – προφανώς στον Δήμο Δαιδαλιδών, ο οποίος ανήκε στην Κεκροπίδα φυλή.[1]

• δαίδαλος (δαίδαλον, ρ. δαιδάλλω), δαιδαλεὡς τό δαιδάλεος = εὐφυῶς ἢ τεχνηέντως εἰργασμένος, μάχαιρα, πέπλος, “ὃς χερσὶν ἐπίστατο δαίδαλα πάντα τεύχειν” = “νά κατασκευάζῃ παντός εἴδους ἔντεχνα ἔργα”, ποιητὴς χοροῦ διὰ τὴν Ἀριάδνην- Ομ. Ἰλ. Ε.60, Ξ.179, Σ.482. Σ. 592, Ὀδ. τ,227 > Δαίδαλος (ὁ) = ὁ εὐφυὴς τεχνίτης, ἐκ Κνωσοῦ Κρήτης σύγχρονος Μίνωος, ὁ πρῶτος γλύπτης ὅστις ἔδωκεν εἰς τὰ ἀγάλματα κίνησιν καὶ διέστησε τοὺς πόδας των. Εξ αὐτοῦ τὰ ἀγάλματα ἐκλήθησαν δαίδαλα. Ο Εὔχειρ (ὁ δεξιάν, ἐπιτηδείαν ἔχων χεῖρα) ἦτο ὁ μυθικός αὐτοῦ συγγενής – ΠΗΓΗ: Αἰσχύλ. Εὐμ. 635. Ἀριστοτ. απ. 344. Πίνδ. Ν.4.95, Π.5.48. Παυσ. 9.3,2. Στάλβ. Πλάτ. Μένωνι 97D. Böckh.
• > δέλτος, δηλέομαι > λατ. dolο, dolare = κόβω, πελεκίζω, σχίζω < ρίζα δαλ- με αναδιπλασιασμό.

Έζησε σε τόσο μακρυνή αρχαιότητα, που το γενεαλογικό του δένδρο χάνεται. Αναφέρονται όμως τρεις με αυτό το όνομα, οι:

• υιός του Μητίονος[2] και της Ιφινόης[3], ή
• υιός του Ευπαλάμου[4] ή Παλαμάονος[5] (αυτού δηλ. που έχει επιδέξιο χέρι / παλάμη) και της Αλκίππης[6]/Λευκίππης ή της Φρασιμήδης[7] ή,
• υιός της Μερόπης… Μάλλον αυτός πρέπει να είναι ο τεχνίτης, διότι κατ’ αυτήν την πληροφορία[8] ήταν Ερεχθείδης, απόγονος του Ερεχθέως, εκείνου του ήρωα με τον μαγικό τρόπο γεννήσεως, απόγονο του Ηφαίστου[9]. Αφού ο Δαίδαλος είχε τα θεϊκά γονίδια του πλέον τεχνίτη θεού…
  • ΔΕΙΤΕ την ομιλία του Γ. Λεκάκη: “Ο ΗΦΑΙΣΤΟΣ και τα ηφαιστότευκτα”, στην Λήμνο, 20.8.2026 – ΕΔΩ.

Και επίσης ήταν συγγενής του Θησέως. Γι’ αυτό αργότερα επελέχθη ο συγγενής του, για την αποστολή στον Λαβύρινθο στην Κρήτη…

Η πτώση του Ικάρου. Αριστερά: Αττική ερυθρόμορφη οινοχόη (χους) που αποδίδεται στον “Ζωγράφο του Ίκαρου”, περίπου 475–425 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα (Συλλογή Βλαστού). Δεξιά: Το ίδιο θέμα σε αττική ερυθρόμορφη λήκυθο, που αποδίδεται επίσης στον “Ζωγράφο του Ίκαρου”, περίπου 470 π.Χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη (The MET)!

Ο Δαίδαλος ήταν ο πρώτος άνθρωπος ο οποίος έβαλε στον νου του να πετάξει, όπως τα πουλιά! Έως τότε το προνόμιο να ίπτανται το είχαν μόνον οι θεοί! Ήταν επίσης ο ευρετής της μηχανικής.

Ο Δαίδαλος ήταν, επίσης, ο πιο περίφημος τεχνίτης της εποχής του. Φιλοτέχνησε έργα σε ξύλο και σε πέτρα. Είχε κτίσει μαρμάρινα ανάκτορα και ωραίους ναούς για τους θεούς. Τα τείχη που έως σήμερα ονομάζονται «κυκλώπεια» είναι «δαιδαλικής αρχιτεκτονικής».

Ο Δαίδαλος ανεκάλυψε πολλά εργαλεία τα οποία χρησιμοποιούνται ίδια κι απαράλλαχτα ακόμη και μέχρι σήμερα:

• Το τσεκούρι,
• το αλφάδι,
• το τρυπάνι,
• το σουβλί και
• την κόλλα.[10]
• Εφηύρε ακόμη, ένα ιδιότυπο κάθισμα (τον οκλαδία δίφρο), το οποίο αφιέρωσε στον ναό της Αθηνάς Πολιάδος στην Αθήνα[12], γιατί ο ίδιος είχε διδαχθεί την τέχνη της ξυλουργικής από την θεά Αθηνά![13]

Η δε κατεργασία του ξύλου και τα εργαλεία γι’ αυτήν την τέχνη ήταν εφευρέσεις του Δαιδάλου.[11]

Ο Δαίδαλος ήταν σπουδαίος γλύπτης. Αφοσιώθηκε στην γλυπτική. Τα αγάλματά του ήσαν τόσο τέλεια, που όσοι τα έβλεπαν, έλεγαν ότι ήσαν πραγματικοί… άνθρωποι που περπατούσαν! Βελτίωσε τα αγάλματα, διότι πρώτος αυτός έφτιαξε αγάλματα με τα ματια και τα πόδια ανοικτά (πριν απ’ αυτόν ήταν τα μάτια και τα πόδια τους κλειστά), επέκτεινε το σώμα, με τα ανοιγμένα χέρια (πριν απ’ αυτόν τα χέρια ήταν κολλημένα κοντά και κάτω κοντά απ’ τις πλευρές). Κατά συνέπειαν αυτών των βελτιώσεων, οι αρχαίοι συγγραφείς μιλούν για «τα αγάλματα του Δαίδαλου» και έως σήμερα λέγονται παγκοσμίως «δαιδαλικού τύπου».[14] Το «δαιδαλικό ύφος» της τέχνης συνέχισε να επικρατεί και να βελτιώνεται συνεχώς, έως τις αρχές του 5^ου αι. π.Χ. Οι καλλιτέχνες αυτοί εκλήθησαν «δαιδαλιστές», και καμάρωναν και έλεγαν ότι είχαν πραγματική καταγωγή από τον Δαίδαλο, σύμφωνα με το γνωστό έθιμο κατά το οποίο η τέχνη είναι κληρονομική σε ορισμένες οικογένειες…[15] Ένας «δαιδαλιστής» έλεγε πως είναι και ο Σωκράτης!

Ο Δαίδαλος κατασκεύασε και μερικά «αυτόματα», τα οποία απεκλήθησαν «δαιδαλικές εικόνες», όπως ένα ξόανο της Αφροδίτης, το οποίο εκινείτο με υδράργυρο, που υπήρχε μέσα σε αυτό![16]

Τα πρώτα έργα τέχνης, τα οποία αποδόθηκαν στους θεούς, εκλήθησαν «δαίδαλα», προτού γεννηθεί ο Δαίδαλος στην Αθήνα[17]. Ίσως, λοιπόν, εξ αυτών ονοματίσθηκε ο μέγας τεχνίτης. Ο Δαίδαλος τόλμησε να παραστήσει τους θεούς σε αγάλματα! Η επόμενη προσπάθειά του ήταν να εκφράσει τις ιδιότητες της κάθε συγκεκριμένης θεότητος![18] Χάρι στον Δαίδαλο οι θεοί απέκτησαν… πλαστικό σώμα. Και σαν να μην έφθανε αυτό, τους διακόσμησε με πραγματικά πέπλα, υφάσματα και φωτεινά χρώματα! Για πρώτη φορά η έκφραση και η τέχνη ξεφεύγει από τους θρησκευτικούς νόμους…

Ο Δαίδαλος είχε έναν αγαπημένο ανεψιό, και μαθητή, τον αγαλματοποιό Τάλω ή Κάλω, ή Πέρδικα (ως υιού της Πέρδικος)[19]. Ο Δαίδαλος κάποτε έριξε από την Ακρόπολι Αθηνών τον Τάλω, άθελά του με μια κίνηση. [Κατ’ άλλους, αυτή η σκηνή δεν έγινε στην Ακρόπολι των Αθηνών, αλλά στην ακρόπολι της Ποσειδωνίας Αθήνας, στο Σούνιο, όπου ακόμη και σήμερα εντοπίζεται μεγάλος αριθμός από πέρδικες).

Πέρδικες κάνουν έρωτα στον αρχαίο ναό του Σουνίου…

Κάποιοι είπαν:

• επειδή του έδειξε κάτι σχέδιά του, ανώτερα από τα ιδικά του.
• Άλλοι λένε διότι εφηύρε τον πρίονα (πριόνι)[20], τον τόρνο, τον κεραμευτικό τροχό, κ.ά.

Τότε ο θείος τεχνίτης εζήλεψε την ιδιοφυΐα του μαθητού του, και τον γκρεμοτσάκισε από τον ιερό βράχο. Αυτά βέβαια δεν συνάδουν με μια θεία προσωπικότητα όπως ο Δαίδαλος. Είναι περισσότερο προφάσεις της πολιτικής ηγεσίας των Αθηνών, για να δικαιολογήσει γιατί παραχώρησε αυτόν τον σπουδαίο άνθρωπο στο βασίλειο της Κρήτης. Όμως ο Τάλως δεν σκοτώθηκε! – Έκτοτε έμειναν στον ελληνικό λαό δυο παροιμιώδεις φράσεις:

• «έπεσε από την Ακρόπολη και στάθηκε όρθιος», που χρησιμοποιούμε έως σήμερα για κάθε τυχερό άνθρωπο. Αλλά και
• ο Τάλως της Περδίκης μας έδωσε ακόμη μια παροιμιώδη φράση: Λέμε «αυτός είναι περδίκι», εννοώντας πως κάποιος επανήλθε από μια άσχημη κατάσταση!

Αρχαίο νόμισμα – ασημενιος στατήρ – της ΦΑΙΣΤΟΥ (320 – 300 π.Χ.) με τον Τάλω, πτερωτό, έτοιμο να ρίξει σφαίρα.

Ο Δαίδαλος όμως ενόμισε ότι σκότωσε άθελά του τον Τάλω. Οι μαθητές αυτόπτες μαρτυρες του γεγονότος, κατέδωσαν το γεγονός. Καταδικάσθηκε από τον Άρειο Πάγο. Αυτός, λένε, ήταν και ο πραγματικός λόγος της φυγής του Δαιδάλου, από την Αθήνα, προς την Κρήτη, για να μην εκτελεστεί. Ενώ δεν αποκλείεται ο λόγος φυγής του να είναι γιατί κυνηγήθηκε για τα καινά που εισήγαγε στην πλαστική τέχνη… Τον Δαίδαλο ακολούθησε ευχαρίστως ένας μόνος μαθητής του, ο Ένδοιος[21] – έκτοτε, όποιος δεν έχει καμμιά συστολή για να πράξει μια ανομία, λέμε ότι δεν έχει κανέναν… ενδοιασμό!

Όταν ο Μίνως έμαθε πως ο Δαίδαλος ήταν φυγάς και φονιάς, το εκμεταλλεύθηκε, και τον φυλάκισε για να τον έχει πάντα στις υπηρεσίες του. Αργότερα, από τύψεις, όταν επιδιόρθωσε τον τον ακοίμητο φρουρό της Κρήτης, δώρο του Ηφαίστου, του έδωσε το όνομα του νέου, που πίστευε πως είχε σκοτώσει, και τον επέρασε στην αθανασία. Αυτός ήταν ένας χαλκούς γίγας, που είχε μία «φλέβα» από την κορυφή μέχρι τα πόδια. Κατασκευάσθηκε από τον πρόγονο του Δαιδάλου, θεό Ηφαιστο, και δωρήθηκε υπό του Διός στον Μίνωα, για να περιπολεί και φυλάττει την μεγαλόνησο και την πόλη. Ο Τάλως έκανε τον γύρο της Κρήτης, τρεις φορές την ημέρα![22] Η περίμετρος (η ακτογραμμή της Κρήτης είναι 1.050 χλμ. Χ 3 ≈ 3.150 χλμ. την ημέρα / 24 ώρες ≈ 131 χλμ. / ώρα. Γι’ αυτό και στα νομίσματα της Φαιστού, παρουσιάζεται ένπτερος.[23]. Τέλος, ένας άνθρωπος-πουλί που πετά εικονίζεται και σε μινωικό σφραγιδόλιθο από στεατίτη, που ευρίσκεται στο Μουσείο Ασμόλεαν της Οξφόρδης (παρακάτω φωτ.).

Κατ’ άλλη παράδοση, ο βασιλεύς, Μίνως, όταν έμαθε για τις ικανότητες του Δαιδάλου, τον προσεκάλεσε στην Κρήτη. Ο βασιλεύς Μίνως τον υπεδέχθη με μεγάλες τιμές. Του εζήτησε να κατασκευάσει πολλά και σπουδαία έργα. Για να τον τιμήσει μάλιστα, έδωσε το όνομά του σε μια πόλη της εκατόμπολης Κρήτης, την πόλη τα Δαίδαλα[24] άγνωστη κι αταύτιστη έως σήμερα.

Ο Δαίδαλος στην Κρήτη

Ο Δαίδαλος έφτιαξε στην Κρήτη και πολλά άλλα κτήρια και αγάλματα! Όπως του Μίνωα και των θυγατέρων του! Άρχισε να στολίζει τις πόλεις της Κρήτης:

• Η Ολούς (νυν Ελούντα Λασυθίου) λ.χ. ήταν γνωστή για το άγαλμα της Βριτομάρτεως, που είχε φτιάξει ο Δαίδαλος![25]
• Στην Κνωσό, φιλοτέχνησε ένα άγαλμα της θεάς Αθηνάς και τον Χορό της Αριάδνης. Έκτισε τον ναό της Αρτέμιδος της Βριτομάρτεως.[26] Ίδρυσε και μια Σχολή Γλυπτικής τέχνης. Οι δε μαθητές του Δίποινος και Σκύλλις[27], ήσαν αυτοί οι οποίοι διεμόρφωσαν το λεγόμενο «ελληνικό τύπο σώματος στα αγάλματα», έκαναν αισθητά τα αγάλματά τους στις παλαίστρες και ενεφύσησαν ζωή και κίνησι στον κορμό και την κεφαλή αυτών!

Όταν η Πασιφάη εγέννησε εκ του ταύρου του Ποσειδώνος τον Μινώταυρο, χρειάσθηκε ένα οίκημα για να μείνει η παράξενη αυτή γέννα, μακριά από τα μάτια του κόσμου. Τότε ο Δαίδαλος έκτισε, εκεί, το θαυμαστό ανάκτορο του Μίνωος, για να ικανοποιήσει την σύζυγο του άνακτα, Πασιφάη! Της έφτιαξε και ένα ξύλινο βόδι, τόσο αληθινό, ώστε να μπορεί να πλαγιάζει με τον ταύρο του Ποσειδώνος και να νομίζουν όλοι ότι κοιμάται με αληθινό ταύρο κι έτσι η άνασσα εκπληρώνει τα ιδιαίτερα λατρευτικά της καθήκοντα![28]

Ο Δαίδαλος έμεινε για πολλά χρόνια στην Κρήτη. Τόσο που κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς τον λογίζουν Κρητικό.[29] Εκεί με μια Κρητικιά δούλα, την Ναυκράτη, απέκτησε έναν υιό, τον Ίκαρο.

Όμως, το πιο ξακουστό έργο του ήταν ο Λαβύρινθος. Ένα βαθύ και σκοτεινό σπήλαιο κοντά στην Κνωσό, με πολλές εισόδους, δωμάτια και διαδρόμους. Όποιος έμπαινε μέσα σε αυτό, ήταν αδύνατον να βγει! Μόνον ο Μίνως και η οικογένειά του εγνώριζαν το μυστικό του να βρίσκουν την έξοδον από τον Λαβύρινθο![30] Ο Μίνως έκλεισε μέσα στον Λαβύρινθο τον Μινώταυρο. Ένα ανθρωποφάγο θηρίο με σώμα ανθρώπου, και με κεφάλι ταύρου! Ο Δαίδαλος εκμυστηρεύθηκε την έξοδο στην θυγατέρα του Μίνωος, Αριάδνη, η οποία του το εζήτησε. Ο Δαίδαλος μαθαίνοντας πως ο νέος με τον οποίο ήταν ερωτευμένη η Αριάδνη ήταν ο συμπολίτης και συγγενής του, Θησεύς, ενέδωσε. (Ο Δαίδαλος εχάρισε στο ερωτευμένο ζευγάρι και ένα μικρό ξύλινο άγαλμα της Αφροδίτης, που το αφιέρωσε η Αριάδνη στην Δήλο, όταν έφυγε με τον Θησέα). Τότε ο Μίνως, ίνα τον τιμωρήσει, τον έριξε μέσα στον Λαβύρινθο, όπου και τον φυλάκισε μαζί με τον υιό του, Ίκαρο.[31] Ευτυχώς ο Θησεύς είχε σκοτώσει τον Μινώταυρο… Έκτοτε κάθε υπόθεση στην οποία δεν βρίσκουμε άκρη, την λέμε παροιμιωδώς… Λαβύρινθο…

Τότε εσκέφθηκε ότι μόνος τρόπος διαφυγής ήταν να μπορούσε να… πετάξει, όπως πετούν τα πουλιά! Έτσι έβαλε μπροστά το σχέδιό του, μακρυά από τα βλέμματα των ανθρώπων, σ’ ένα ερημικό σπήλαιο[32] – λέγεται ότι δραπέτευσε από το χωριό Αγία Γαλήνη Ρεθύμνου[32]. Εκεί εκατεσκεύασε δύο ζευγάρια φτερούγες – κάποιοι αναφέρουν ξύλινες.[33] «Ίκαρε, ο Μίνως φυλάσσει την ξηρά και την θάλασσα», είπε στον υιόν του. «Όχι όμως και τον αέρα, ο οποίος είναι ελεύθερος! Θα πετάξουμε σαν τα πουλιά στον ουρανό! Έτσι θα επιστρέψουμε στην αγαπημένη μας Αθήνα», θα του είπε, μπροστά στα απορρημένα μάτια του γιου του…

Η μυθική πτήση

Η σύλληψις της ιδέας είναι το παν. Σε λίγες ημέρες, όλα ήσαν έτοιμα… Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος ήσαν έτοιμοι να πετάξουν «δια πτερών χρυσοκολλήτων»…

Ο Δαίδαλος φόρεσε τις φτερούγες και στερέωσε το άλλο ζευγάρι στο σώμα του υιού του. Οι τελευταίες του συμβουλές θα πρέπει να ήταν κάπως έτσι: «Παιδί μου, το ταξείδι μας είναι πολύ δύσκολο! Εγώ γνωρίζω τον δρόμο![34] Θα πηγαίνω μπροστά, κι εσύ θα μ’ ακολουθείς. Πρόσεξε όμως, μην πετάς πολύ υψηλά, διότι ο ήλιος θα λειώσει το κερί με το οποίο είναι στερεωμένες οι φτερούγες σου… Επίσης, να μην πετάς πολύ χαμηλά, διότι εάν βραχούν οι φτερούγες σου από τα κύματα, θα γίνουν βαρύτερες και δεν θα μπορείς να πετάξεις»…

Μ’ αυτά τα στερνά λόγια πατέρας και γιος άρχισαν να πετούν σαν τα πουλιά! Η πρώτη πτήση του ανθρώπου ήταν γεγονός! Η Κρήτη ήταν πιά πίσω τους! Κάτω τους, απλωνόταν μόνον η απεραντοσύνη της θαλάσσης… Ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος εφαίνοντο σαν δύο τεράστια παράξενα πουλιά, υψηλά στον γαλάζιο ουρανό του Αιγαίου! Οι ναύτες που τους έβλεπαν, ξαφνιασμένοι, άφηναν τα κουπιά κι αυτά έπεφταν απ’ τα χέρια τους! Οι ψαράδες άφηναν τα δίχτυα τους!

Στην αρχή, ο Ίκαρος πετούσε σύμφωνα με τις οδηγίες του πατρός του. Όμως, όσον η ώρα περνούσε, λόγω του νεαρού της ηλικίας του, έπαιρνε περισσότερο θάρρος, κι άρχισε να μην υπολογίζει τις συμβουλές του πατρός του… Άρχισε ν’ ανεβαίνει όλο και υψηλότερα, μεθυσμένος από την χαρά του για ωραίο ταξείδι και για το ωραίο πρωτόγνωρο θέαμα… Τότε, ο καυτός ήλιος έλυωσε το κερί από τις φτερούγες του… Τα πτερά άρχισαν να σκορπίζονται… Ο Ίκαρος άρχισέ να πέφτει… Ο Δαίδαλος άκουσε την φωνή του άτυχου νέου κι εγύρισε πίσω, προς το μέρος του, ίνα ιδεί τι συνέβαινε. Μόλις που πρόλαβε να ιδεί το παιδί του να βυθίζεται στα βαθειά νερά της θαλάσσης, αποτελειωμένο από το ίδιο του το εφεύρημά του…[35]

Ο μύθος ηθικά έμεινε ως η πλέον παραδειγματική παραβολή της αρχαιότητος για όποιον δεν υπακούει στους νόμους της φύσεως, για όποιον υπερκτιμά τις δυνατότητές του και συνάμα για όποιον δεν ακούει τις συμβουλές των μεγαλυτέρων του και δη των γονιών του. Πλήθος και πλήθος παραμύθια, λαϊκές και λόγιες διηγήσεις συνελήφθησαν, παραλλάσσοντας αυτόν τον αρχαίο ελληνικό μύθο, στην ελληνική και ξένη λαογραφία.

Ο μύθος αποκρυφιστικά, λέει ότι ο Δαίδαλος που ήταν ένας μεγάλος δάσκαλος της αστρολογίας, εδίδαξε την επιστήμη στον υιό του, ο οποίος, πετώντας στα ύψη, πάνω από εκεί που πετούν οι απλές αλήθειες, στα υπερβατικά μυστήρια, έχασε τον λόγο του, κι επνίγη στην άβυσσο των δυσκολιών.[36] Ο φίλος-ταύρος της Πασιφάης, δεν είναι άλλος από τον αστερισμό του Ταύρου, στην επικράτεια του οποίου συμβαίνουν όλα τα αναφερόμενα.

Τέλος, ιστορικά, ο μύθος παρέδιδε την διαδοχή της αυτοκρατορίας, από την μινωική Κρήτη στην Αθήνα…

Ο Δαίδαλος με κλάματα, προσγειώθηκε στο πλησιέστερο νησί, την Δολίχη (= μακριά), και για τρεις ολόκληρες ημέρες αναζητούσε στις ακρογιαλιές του, να βρει τον αγαπημένο του υιό. Την τρίτη ημέρα, τα κύματα ξέβρασαν το σώμα του Ικάρου στην αμμουδιά. Ο Δαίδαλος έθαψε το παιδί του στο νησί αυτό, με την βοήθεια του Ηρακλή, που έσπευσε στην Δολίχη για να βρει το πτώμα και να κτίσει λαμπρό τάφο για τον νεαρό τολμητία.[37] Από τότε, το νησί μετονομάσθηκε Ικαρία ή Ίκαρος, και η θάλασσα Ικάριον Πέλαγος.[38]

Για την εκδίκηση έσπευσε από την Αθήνα και ο ανεψιός του, Τάλως της Περδίκης[39], ο οποίος έδειξε άπρεπη χαρά στην κηδεία του Ικάρου… Τότε ο τραγικός πατέρας, Δαίδαλος, θόλωσε και τον τιμώρησε ρίχνοντάς τον από έναν βράχο. Ακριβώς εκείνη την στιγμή της πτώσεως η θεά Αθηνά, που φυλούσε το νησί, τον μεταμόρφωσε στο φερώνυμο πουλί, και τον επέρασε στην αθανασία.[40] Έτσι ο Τάλως της Περδίκης έγινε… πέρδικα, σύμβολον της πτώσεως.[41]

Μετά τον Ίκαρο

Κι ενώ η Ιστορία του τραγικού Ικάρου σταματά εδώ, η Ιστορία του Δαιδάλου συνεχίζει εξ ίσου συναρπαστική…

Απαρηγόρητος, συνέχισε το ταξείδι του για την Αθήνα και τις Ηλεκτρίδες Νήσους[42]. Αλλά, ύστερον φυγών και εκείθεν πήγε στην Σικελία, όπου ζούσε ο άλλος υιός του, ο Κώκαλος. Εκεί εν τέλει εγκατεβίωσε κι ελατρεύθηκε ως ήρως. Έγινε δε και βασιλεύς της Καμικού (της Σικανίας / Sicani). Και εκεί εκτέλεσε πολλά μεγάλα έργα τέχνης, που τον πρόδωσαν. Όταν ο Μίνως έμαθε πού είχε καταφύγει ο Δαίδαλος, έπλευσε με μεγάλο στόλο στην Σικελία, προς αναζήτησιν του διάσημου φυλακισμένου του. Φθάνει στην αυλή του Κώκαλου, ο οποίος εν τω μεταξύ είχε διαδεχθεί τον πατέρα του. Ζητάει να του τον παραδώσουν. Ο Κώκαλος τον προσκαλεί σε γεύμα, όπου τον δολοφονούν οι θυγατέρες του, με ζεματιστό νερό, οι οποίες είχαν ενθουσιασθεί με τον τεχνίτη πάππο τους…[43] Έκτοτε η έκφραση «με ζεμάτισες» ανάμεσα στους Έλληνες σημαίνει «μου έκανες πολύ μεγάλο κακό»…

Προς αναζήτηση του Δαιδάλου έσπευσε και ένας άλλος του, υιός, ο Ιάπυξ[44], ο οποίος έφερε στην Ιταλία αποικία Κρητών, οίτινες απ’ αυτού εκαλούντο Ιάπυγες…

Στην Σικελία, ο Δαίδαλος συνέχισε να μεγαλουργεί και να φτιάχνει αξεπέραστα έργα:

• Κοντά στην Μεγαρίδα, έφτιαξε μια περίφημη δεξαμενή, δια μέσου της οποίας ένα μεγάλο ποτάμι, το Άλαβον, συνέχιζε να ρέει μέσα στην θάλασσα!
• Κοντά στον Ακράγαντα / Agrigentum, έφτιαξε μια απόρθητη πόλη, επί βράχου, στην οποία ο Άβας μετακόμισε το βασιλικό παλλάτι και το θησαυροφυλάκιο του Κώκαλου!
• Σε μια σπηλιά του Σελινούντος, κατηύθυνε τον ατμό, από μια αθέατη πυρκαϊά, και την μετέτρεψε σε ένα ευχάριστο σπήλαιο-ατμόλουτρο (φυσική σάουνα).
• Διεύρυνε την… κορυφή του όρους Έρυξ με έναν τοίχο, έτσι ώστε να φτιάξει ένα γερό θεμέλιο, για τον ναό της Αφροδίτης! Γι’ αυτόν τον ίδιο ναό φιλοτέχνησε μια κηρήθρα από χρυσό, που δύσκολα μπορούσε να την διακρίνει κανείς από μια πραγματική κηρήθρα!
• Είχε κάνει πολλά παρόμοια έργα τέχνης στην Σικελία, τα οποία είχαν χαθεί με την πάροδο του χρόνου.[45]

Μετά την Σικελία, ο Δαίδαλος επήγε με τον Αρισταίο στην Σαρδηνία, όπου επίσης μεγαλούργησε, φτιάχνοντας εξ ίσου σπουδαία έργα τέχνης. Επί εποχής Διοδώρου η Σαρδηνία ελέγετο Δαιδαλία.[46]

Είτα, έφυγε και από την Σαρδηνία και πήγε στην Αίγυπτο, όπου έκανε εξ ίσου περίτεχνα έργα λαο εκεί, και καθιέρωσε τον ρυθμό στα αιγυπτιακά αγάλματα. Ο Δαίδαλος λατρευθηκε στην Αίγυπτο ως θεός. Ο ίδιος έγινε ο αρχιτέκτων ενός από τα πιο όμορφα πρόπυλα του ναού του Ηφαίστου στην Μέμφιδα. Για το έργο του αυτό, μάλιστα, βραβεύθηκε, με την ανέγερση ενός αγάλματός του, που του εζήτησαν να το φτιάξει και πάλι ο ίδιος, και να το αφιερώσει σε αυτόν τον ναό![47]

Αναφέρονται αρκετά άλλα έργα τέχνης του Δαίδαλου, στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Λιβύη, τα νησιά της Μεσογείου… Όπως:

• οι ναοί του Απόλλωνα στην Καπούη / Capua και την Κύμη[48].
• Στις Ηλεκτρίδες νήσους στην Αδριατική, υπήρχαν δύο αγάλματα, το ένα από κασσίτερο και το άλλο από ορείχαλκο, που έκανε ο Δαίδαλος, για να τιμήσει τα νησιά, επειδή τον φιλοξένησαν κατά την άφιξή του σ’ αυτά, από την πτήση-απόδρασή του από τον Μίνωα! Ήταν εικόνες του εαυτού του και του υιού του Ικαρου.[49]
• Στην Μονογήσα Καρίας υπήρχε ένα δικό του άγαλμα της Αρτέμιδος.[50]
• Στις ακτές της Λιβύης έκτισε έναν βωμό, και σμίλεμψε ο ίδιος λιοντάρια και δελφίνια.[51]

Ο Παυσανίας προσθέτει, ότι όλα τα έργα του Δαίδαλου παρέμειναν στην εποχή του!

Μετά τον θάνατό του, τα έργα του Δαιδάλου, έγιναν περιζήτητα, σε άρχοντες, πλουσίους, εμπόρους, κλπ.:

• Ο Ρόδιος (εκ Λίνδου), Αντίφιλος[52], λ.χ. που μετά του Γέλωνος (του εκ Τήλου) ίδρυσαν την πόλη Γέλα Σικελίας, εκόμισαν εκ της λεηλατηθείσης υπ’ αυτού κώμης, Ομφάκης[53], ένα άγαλμα, έργο του Δαιδάλου και ένα άλλο άγαλμα του ιδίου από το Ηραίον του Άργους.[54]
• Πολλές πόλεις στολίσθηκαν με έργα, που διατείνονταν και διαφήμιζαν ότι είναι του Δαιδάλου! Όπως ένα… πτυσσόμενο ξύλινο άγαλμα του Ηρακλή στην Κόρινθο[55], ένα άλλο στα όρια της Μεσσηνίας – Αρκαδίας[56], κλπ.

Γιορτές προς τιμήν του, τα Δαιδάλεια / Δαίδαλα, εορτάζονταν σε διάφορα μέρη της Ελλάδος.[57]

Πετρωτοί θεοί!

Οι πτερωτοί θεοί δεν είναι κάτι σπάνιο στις μυθολογίες των λαών του κόσμου. Τους συναντάμε στους Αιγυπτίους, του Σουμερίους, τους Ινδιάνους, τους Ιάπωνες…

Μια παράδοση των Ινδιάνων της Αμερικής, λέει, πως σε κάποια μακρινή εποχή, στην μακρυνή Εσπερία[58] έφθασε πετώντας, με την χρήση τεχνητών πτερών, ένας θεός ονόματι Incari ή Icaro. Τον έστείλαν οι θεοί, που κατοικούσαν στην Γη, πριν την ύπαρξη του Ηλίου και της Σελήνης. Αυτοί ήταν οι «Ñaupamachus»[59] (!!!) για να κατασκευάσει μια πόλη, την Ίκα (Ica). Αυτός είναι ο γενάρχης των Ίκα. Πριν την ύπαρξη του ήλιου και του φεγγαριού, δυνατοί θεοί, γνωστοί ως Ναυπάμαχοι, κατοικούσαν στη γη, ζώντας στο απόλυτο σκοτάδι. Μια μέρα, ο Ρόουλ (το δημιουργικό πνεύμα και ο επί κεφαλής των θεών Άπου) πρότεινε την ίδρυση μιας πόλεως, όπου όλοι θα μπορούσαν να ζουν σε αρμονία. Κανείς από τους Ναυπάμαχους δεν αποκρίθηκε, γεγονός για το οποίο τους τιμώρησε δημιουργώντας τον ήλιο και το φεγγάρι. Οι Ναυπάμαχοι δεν μπορούσαν να ανεχτούν το φως του ήλιου, το οποίο τους ξέραινε, μετατρέποντάς τους σε δέρμα και κόκκαλα, γι’ αυτό προτίμησαν να παραμείνουν στο σκοτάδι.

Μετά από αυτό, οι Άπους, ή αλλιώς, θεοί των λόφων, δημιούργησαν τον Ίνκαρι και και τη σύζυγό του Κολλάρι με σκοπό να ιδρύσουν το λαό των Ίνκα. Έδωσαν στον Ινκάρι μια ράβδο χρυσού μια ρόκα. Το ζεύγος αφού έφτασε πετώντας στην μακρινή χώρα έπρεπε να διαλέξει μια τοποθεσία κατάλληλη για να ζήσουν οι Ίνκας. Ο Ίνκαρι έπρεπε να πετάξει τη ράβδο χρυσού, έτσι ώστε να κολλήσει στο έδαφος με φορά προς τον ουρανό, καθορίζοντας έτσι την τοποθεσία της νέας αυτοκρατορίας. Στην πρώτη του προσπάθεια ο Ίνκαρι δε στόχευσε καθ’ όλου καλά και η ράβδος προσγειώθηκε λάθος. Το μέρος ονομάζονταν Κουέρο, κοντά στα ερείπια του Τάμπο, αλλά δεν ήταν επαρκές. Ο Ίνκαρι και η Κολλάρι τιμωρήθηκαν για το λάθος τους, καθώς οι Άπους επέτρεψαν στους Ναυπάμαχους να αφήσουν το σκοτάδι και να επιτεθούν στη νεοϊδρυθείσα πόλη, καταστρέφοντάς την και εξαναγκάζοντας τους κατοίκους να καταφύγουν στη Λίμνη Τιτικάκα. Από εκεί, οι Ίνκας, καθοδηγούμενοι από τον Ίνκαρι και την Κόλλαρι, ακολούθησαν τον Ποταμό Βιλκανότα, ώσπου έφτασαν σε μια μεγάλη κοιλάδα, όπου κάποτε είχαν ξαναρίξει τη ράβδο χρυσού. Αυτή τη φορά προσγειώθηκε κάθετα στο έδαφος, και έτσι ιδρύθηκε η Κούτζκο/Κούζκο, η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ίνκας.

Αργότερα εκεί έφθασε και ένας γενειοφόρος λευκός Θεός, που του άρεσε το γλέντι και το κρασί, ονόματι Ντιόν-Αν (< Διόνυσος), άλλα και ένας ημίθεος με ρόπαλο και λεοντή, ονόματι Ιρακάν (< Ηρακλής). Oι Σαμάνοι του Αμαζονίου συνεχίζουν ακόμα και σήμερα να τραγουδούν τα τραγούδια του Icaro. Ο μύθος και οι παραδόσεις της περιοχής περιγράφουν τους Άπου, και την ράβδο χρυσού:

Νησί με το όνομα Ίκαρος ευρίσκουμε και στον Περσικό κόλπο.

Από την σχετική ομιλία του Γ. Λεκάκη στην Ικαρία, το 2014.

ΠΗΓΗ: ομιλία του Γ. Λεκάκη στην Ικαρία, 11.8.2024. Γ. Λεκακης “Ελληνικη μυθολογία”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.8.2014.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] βλ. Meurs. de Att. Pep. s.v.

[2] Ο Μητίων ήταν υιός του Ερεχθέως και της Πραξιθέας (βλ. Πλάτ. Ίων, 533^Α, Διοδ. Σικ. 4.76.1-79). Ιδρυτής του βασιλικού γένους των Μητιονιδών. Κατ’ άλλους όμως ήταν ο πατήρ του Ευπαλάμου, άρα πάππος του Δαιδάλου.

[3] βλ. σχολ. Φερεκύδη στο Σοφ. «Οιδ. Κολ.» 462-472.

[4] Κατ’ άλλους, ο Ευπάλαμος ήταν ο πάππος του Δαιδάλου – βλ. Παυσ. 9.3.2. Υγ. Fab. 39, διορθ. 274, Λεξ. ΣΟΥΔΑΣ, Serv. στο Βιργ. «Αιν.» 6.14.

[5] βλ. Παυσανίας 9.3.2.

[6] βλ. Απολλόδ. 3.15.9.

[7] βλ. Απολλόδ. 3.15.8, σχολ. Πλάτ. Πολ. 529e.

[8] βλ. Παυσ. 7.4.5. Πλούτ. Θησ. 18, 19.5. Comp. Πλάτων-Ίων., 553.

[9] Η σχεδόν παντελής απουσία του Δαιδάλου από τα έπη του Ομήρου, κάνει πολλούς να εικάζουν, πως ο Δαίδαλος δεν ήταν παρά ένα επίθετο του Ηφαίστου.

[10] βλ. Ησύχ. Πλίν «HN», 7.56. Βάρο 106, εκδ. Putsch.

[11] βλ. Πλίν. 7.198, 7.209.

[12] βλ. Παυσ. 10.27.1.

[13] βλ. Υγ. Fab. 39.

[14] βλ. Πλίν. Ι.c. Διόδ. Ι.c. Λεξ. ΣΟΥΔΑΣ. Παυσ. 2.4.5. Πλάτων (passim, and particularly Men, p. 97, εκδ. Steph.). Αριστοτ. «Πολιτ.» 10.4.

[15] Όπως οι εξ Ομήρου ελέγοντο ομηριστές, ομηρίδες, κλπ.

[16] βλ. Αριστοτέλης «de Anim», 10.3.9. Junius «Catal Art» σ.64.

[17] βλ. Παυσ. 9.3.2.

[18] Αρχικώς, οι θεοί αποδίδονταν με μια εικόνα του κεφαλιού τους, ίσως για να δηλώσει τα καθαρά διανοητικά χαρακτηριστικά τους!

[19] Ο Τάλως, κατ’ άλλους, ήταν υιός του Δαιδάλου. Πάντως, η αδελφή του Δαιδάλου, Πέρδικα, απηγχονίσθη μετά την υπό του Δαιδάλου νομισθείσα δολοφονία του ανεψιού ή υιού της, Τάλου.

[20] εμπνευσμένος από τα δόντια του φιδιού.

[21] βλ. Παυσ. 10.26.5.

[22] βλ. Παυσανίας, Πλάτων, Απολλώνιος Ρόδιος, Δημόκριτος, Φιλοκτήτης, Σιμωνίδης, Απολλόδ. 3.15.8, Παυσ. 1.21.4, 1.26.4. Λεξ. ΣΟΥΔΑ.κ.ά.

[23] Αυτή η παράστασις θεωρείται ο αρχετυπικός τύπος των μετέπειτα χριστιανικών αρχαγγέλων.

[24] Όπως πολλοί Κρήτες, φαίνεται ότι άποικοι εξ αυτής εταξείδευσαν προς την ΝΔ. Μ. Ασία και ίδρυσαν και εκεί μια πόλη στην Καρία, με το ίδιο όνομα και επεκτάθηκαν και στην Λυκία, όπου ευρίσκουμε και συνώνυμο όρος.

[25] «Δαιδάλου δε των έργων δύο μεν ταύτα έστιν εν Βοιωτοίς, Ηρακλής τε εν Θήβαις και παρά Λεβαδαύσιν ο Τροφώνιος, τοσαύτα δε ετέρα εν Κρήτη, Βριτομάρτις εν Ολούντι και Αθηνά παρά Κνωσσίοις», Παυς. ΙΧ, 40,3-4.

[26] βλ. Solinus, 11.

[27] Κάποιοι τους αναφέρουν και ως υιούς του Δαιδάλου – Παυσ. 2.15.1.

Άλλοι μαθητές του Δαιδάλου: Ο Λέαρχος από το Ρήγιο (Παυσ. 3.17.6, και ο Ονάτας από την Αίγινα (Παυσ. κατά 5.25.7), κ.ά.

[28] βλ. Όμ. «Ιλ.» Σ,592, Διόδ. Σικ. 4.7.1-4, Παυσ. 7.4.5-7.

[29] βλ. Auson. «Ειδύλ.» 12. Ευστάθ. σχόλ. Ομ. «Ιλ.».. xviii.592. Παυσ. 8.53.3.

[30] Αυτό μαθεύθηκε γρήγορα σε όλη την Ελλάδα, και από τους ναυτικούς κι εμπόρους της σε όλον τον κόσμο. Έτσι, έκτοτε κάθε πολύπλοκο αρχιτεκτόνημα ή πρόβλημα, σε όλον τον κόσμο, λέγεται λαβύρινθος ή λαβυρινθώδες. Και όποια άλλα παρόμοια αρχιτεκτονήματα σχεδιάσθηκαν στο μέλλον, ελέγοντο «λαβύρνθοι». Περίφημοι ήσαν της Λήμνου και της Μέσης Αιγύπτου (μέγα οικοδόμημα παρά την λίμνη της Μοίριδος, με 3.000 δωμάτια, οικοδομηθέν υπό του βασιλέως Ψαμμητίχου, περί το 660 π.Χ.), κλπ. Ο Διόδωρος αναφέρει ότι ο Δαίδαλος αντέγραψε την ιδέα από τα ανάκτορα της Αιγύπτου (10.97). Πολλοί πάντως αναζήτησαν τον λαβύρινθο της Κρήτης. Έγινε ένα στοίχημα για κάθε ερευνητή και αρχαιολόγο. Στο τέλος κατέληξαν, πως «δεν υπάρχει καμμία απόδειξη ότι ένα τέτοιο κτήριο υπήρξε ποτέ στην Κρήτη»… (Höckh «Κρήτη», i.p.56).

Το ίδιο και τα αχανή σπήλαια: Για τον ίδιο λόγο «Λαβύρινθος» εκαλείτο ένα βραχώδες σπήλαιο παρά την Ναυπλία.

Επίσης τα πολύπλοκα και πολυπλόκαμα οικοδομήματα ή σπήλαια λέγονται ακόμη δαιδαλώδη ή πολυδαίδαλα. – ΠΗΓΗ: Απολλόδ. l.c. Οβ. «Μετ.», viii.

[31] Κατ’ άλλη παράδοση, είχαν περάσει πολλά χρόνια από την άφιξή του Δαιδάλου στην Κρήτη και ενώ ο Δαίδαλος ζητούσε να επιστρέψει στην πατρίδα του, όπως ήταν η συμφωνία, και είχε επιθυμήσει και νοσταλγήσει κιόλας, την όμορφη Αθήνα, ο Μίνως κατ’ ουδέναν τρόπο, ήθελε ν’ αφήσει έναν τόσο σπουδαίο τεχνίτη, πολύτιμο κεφάλαιο για τον πολιτισμό του, να φύγει… Γι’ αυτό, έδωσε αυστηρή διαταγή να προσέχουν τον Δαίδαλο και τον Ίκαρο να μη διαφύγουν από την Κρήτη… Όλοι οι «άνθρωποι του Μίνωος» εφύλαγαν τις παραλίες και τα λιμάνια της Κρήτης…

[32] Αυτό σήμερα ταυτίζεται με το Σπήλαιο του Δαιδάλου (παραπάνω φωτ.), όπως λέγεται της Αγίας Γαλήνης (Αγ. Βασιλείου Ρεθύμνης), όπου στην αρχαιότητα ήταν η πόλις Σουλία ή Σουλίνα. Η Αγία Γαλήνη Ρεθυμνου είναι χωριό στον 35ο παράλληλο [35.09584601831978, 24.687953356593454]. Άκμασε έως τον 6ο αιώνα μ.Χ. ως επίνειον της αρχαίας Συβρίτου / Συβριτίας. Το 1960 σε υποβρύχια έρευνα από τον έφορο αρχαιοτήτων Ν. Πλάτωνος, περισυνελέγησαν χάλκινα αντικειμενα από αβαρία ρωμαϊκού πλοίου με σειρά 259 ρωμαϊκών νομισμάτων, η οποία κάλυπτε ιστορία τριών αιώνων (από τον Αύγουστο μέχρι τον Πρόβο), καθώς και ειδώλιο πραξιτελείου τύπου. Τα ευρήματα φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου. Δίπλα στον ποταμό Πλατύ έχουν βρεθεί κολώνες και λείψανα ιερού, αφιερωμένου στην θεά Άρτεμη. Η αρχαία Σουλία κατεστράφη από Σαρακηνούς πειρατές (640 μ.Χ.). Σήμερα εκεί κοντά υπάρχει σπήλαιο – το λένε “Σπήλαιο του Δαιδάλου”, πίσω από το λιμάνι, όπου, κατά την τοπική παράδοση, είχε φυλακιστεί ο Δαίδαλος. Από τον μεγάλο βράχο δίπλα στο λιμάνι, λένε πέταξαν ο Δαίδαλος κι ο Ίκαρος… – ΠΗΓΗ: Ν. Πλάτων, Κρητ. Χρον., 1960. Γ. Λεκάκης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

[33] Η κατασκευή φτερούγων από τον Δαίδαλο, ήταν αγαπημένο και προσφιλές θέμα των καλλιτεχνών της Αναγεννήσεως. Σπάνια χαλκογραφία (38 Χ 23 εκατ.) του 1699 απεικονίζει την σκηνή.

[34] Γι’ αυτό λένε τον Δαίδαλο ως εφευρέτη και της γεωγραφικής πορείας.

[35] βλ. Οβ. «Μετ.». viii.195. Υγ. Fab. 40.

Ο Διόδωρος Σικελιώτης εκλογικεύει τον μύθο, γράφοντας ότι Δαίδαλος και Ίκαρος έφθασαν στην Ικαρία, με πλοίο, με την βοήθεια της Πασιφάης, αλλά ο Ίκαρος πνίγηκε, καθώς αποβιβαζόταν απ’ αυτό. (4.77.5-6). Ούτε ο Παυσανίας αναφέρει τίποτε για τα πτερά του Ικάρου. Αλλά ότι δραπέτευσαν με δυο μικρά ιστιοφόρα, δαιδαλικής εμπνεύσεως σκάφη. Ο Ίκαρος δεν είχε μάθει καλά ιστιοπλοΐα και σε μια θαλασσοταραχή, ανετράπη και πνίγηκε. (9.11.3-5). Κατ’ αυτήν την απόδοση, ο Δαίδαλος, γνωστός ναυπηγός, ευρετής των ναυπηγείων, γίνεται εφευρέτης και των ιστίων – βλ. Παλαίφατος. Αυτές οι δυο αναφορές, όμως, δεν αγαπήθηκαν από τον κόσμο, που σχεδόν τις έσβησε από την λογοτεχνία…

[36] βλ. Λουκιανό.

[37] Γι’ αυτό και ο Δαίδαλος, εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης, έφτιαξε ένα ωραιότατο άγαλμα του Ηρακλέους και το αφιέρωσε στην Πίση της Ήλιδος. Και έστειλε δυο ξύλινα αγάλματα στην Βοιωτία, ιδιαιτέρα πατρίδα του Ηρακλέους, η οποία εκαυχάτο ότι κατείχε γνήσια έργα του Δαιδάλου: Άγαλμα του Ηρακλή στην πόλη των Θηβών, στον οποίο απεδιδόταν ιδιαίτερος σεβασμός κατά έναν περίεργο μύθο, και ένα του Τροφωνίου στην Λεβαδειά – βλ. Παυσ. 9.40.2, 9.11.2,3. Απολλόδ. 2.6.3.

[38] βλ. Απολλόδ. Επ. 1.11, 2.6.3, Διόδ. Σικ. 4.77.8-9, Υγ. Μύθ. 40.4.

[39] Αναφέρεται απλώς και ως Πέρδιξ.

Κατ’ άλλην παράδοση, δεν ήταν ο Πέρδιξ αυτός, αλλά η Πέρδιξ, μια ψυχρή και αναίσθητη γυναίκα, η οποία μια ημέρα, όπως κάθονταν δίπλα σ’ ένα πουρνάρι, είδε τον Δαίδαλο την στιγμή που έθαβε τον άμοιρο υιό του, τον Ίκαρο. Αντί να λυπηθεί για το δυστύχημα αυτό, όπως θα έκανε κάθε συμπονετικός άνθρωπος, άρχισε να ειρωνεύεται. Ο θεός τότε οργίσθηκε και την μεταμόρφωσε στο ομώνυμο πουλί.

[40] Κατ’ άλλους, η σκηνή αυτή συνέβη στην Ακρόπολι Αθηνών, όπου ξανασυναντήθηκαν ο Τάλως με τον Δαίδαλο, μετά την επιστροφή του από την Ικαρία.

[41] Προϊόντος του χρόνου, η πέρδικα έγινε και σύμβολο της… ερωτικής πτώσεως στην αγκαλιά ενός άνδρα. Όσο για το μήνυμά της, μέσω του τραγουδιού της, δεν είναι ευχάριστο για όλους, διότι θυμίζει τον ήχο του εφευρήματός της: Του πριονιού! Στην χριστιανική παράδοση, η πέρδικα έγινε σύμβολο του αγίου Ιωάννου.

[42] Νησιά στην Αδριατική.

[43] βλ. Απολλόδ. Επ. 1.12-15, Διόδ. Σικ. 4.77.5, Παυσ. 7.4.6, Ηρόδ. 7.169, Υγ. Μύθ. 39, 40, 44. Στέφ. Βυζ. Έργο σχετικό με τον Δαίδαλο και τον Μίνωα έγραψε ο μέγας Σοφοκλής, αλλά το έργο δεν διεσώθη!

[44] βλ. Στρ. 6.3.2. Ευστάθ. σχόλ. στον Διον. Περιηγ. 379.

Κατα την αρκαδική μυθολογία, ήταν υιός του Λυκάονος.

[45] βλ. Διόδ. Ι.c.

[46] βλ. Διόδ. 4.30. Ψευδο-Αριστοτέλης. «de Mirab.», 100. Παυσ. 10.17.3.

[47] βλ. Διόδ. i.91-97.

[48] βλ. Σιλ. «Ιταλ.» 12.102. Βιργ. «Αιν.». vi,14.

[49] βλ. Ψευδο-Αριστοτέλη «de Mirab», απ. 81. Στέφ Βυζ.

[50] βλ. Στέφ. Βυζ.

[51] βλ. Σκύλαξ «Περίπλους», σ. 53, Ed. Hudson.

[52] ή Αντίφημος.

[53] Πόλη της Σικελίας.

[54] βλ. Comp. 8.46.2.

[55] βλ. Παυσ. 2.4.5.

[56] βλ. Παυσ. 8.35.2.

[57] βλ. Γ. Λεκάκη «Τα Δαίδαλα, ένα γαμήλιο ερωτικό τέχνασμα του Διός…Εορτή των αρχαίων Βοιωτών στις Πλαταιές», περ. «ΝΕΑ ΣΚΕΨΗ», τ. Ιαν.-Φεβρ. και Μαρτ.-Απρ. 2012.

[58] Νυν ήπειρος της Αμερικής.

[59] Ñaupamachus < Ναυπαυμάχους < ναυς + Παν(;) παυση(;) + μάχη = Nαυπανμάχοι ή ναυμάχοι;

ΔΑΙΔΑΛΟΣ ΙΚΑΡΟΣ Λεκακης εφευρεση εφευρετης αρχαιες ελληνικες εφευρεσεις αρχαιοι ελληνες εφευρετες