Του Γιώργου Λεκάκη
Νέα έρευνα στην ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου της Μεσολιθικής Εποχής, έχει προσφέρει νέες γνώσεις σχετικά με την έντονη θαλάσσια δραστηριότητα στην περιοχή.
Ωστόσο, η νοτιοδυτική ακτή της Μικράς Ασίας, επίσης αρχαίας ελληνικής περιοχής, έμενε εκτός από σχετικές έρευνες μέχρι την έναρξη του έργου Bozburun Prehistoric Survey / Έρευνα Προϊστοριας στο Bozburun που ξεκίνησε το 2017.
Στην αρχαιότητα, η περιοχή Μποζμπουρουν στον 36ο παράλληλο [36.68074765737392, 28.057883574132173] ήταν διάσημη για τα λατομεία μαρμάρου της, εξ ου και το ελληνικό όνομά της, Μαρμαρίς, με το οποίο την γνωρίζει όλος ο κόσμος. Τα λατομεία ήταν σε λειτουργία μέχρι την εποχή του περιηγητή του 19ου αιώνα, Ch. Texier, ο οποίος τα αναφέρει. Το μάρμαρο αποτελεί ένα πολύ σημαντικό εξαγώγιμο προϊόν για ολόκληρη την περιοχή της σημερινής επαρχίας Μογωλλάς – νυν Μούγλας – εδώ και αιώνες, με πλούσια αποθέματα που ξεκινούν από την αρχαία Κνίδο στην άκρη της χερσονήσου που σήμερα λέγεται Ντάτσα μέχρι τις σύγχρονες εγκαταστάσεις του Καβακλί-ντερε στην ενδοχώρα, οι οποίες ευρίσκονται ακόμη σε λειτουργία. Αλλά σήμερα τα λατομεία στο Μπόζμπουρούν αναζητούνται.
Στόχος της εργασίας ήταν να δώσει μια επισκόπηση των προϊστορικών θέσεων, που ανακαλύφθηκαν στην χερσόνησο Μαρμαρίδος / Bozburun, παράλληλα με την χερσόνησο Ντάτσα (στα νότια) – την αρχαία ελληνική πόλη Λάρυμνα – και το ελληνικό νησί Σύμη Δωδεκανήσων (από το οποίο απέχει 17 χλμ.), κατά τις ερευνητικές περιόδους 2017-2019.
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η περιοχή είναι πλούσια σε προϊστορική δραστηριότητα. Ετσι:
- βιομηχανίες αποξεσμένων πετρωμάτων της Μέσης Παλαιολιθικής εντοπίστηκαν στις θέσεις του Σπηλαίου Kayabaşı, στο Çakmak και στο Sobalak,
- μικρολιθικές βιομηχανίες αποξεσμένων πετρωμάτων με βάση τις λεπίδες, τυπικές του Ύστερου Πλειστοκαίνου και του Πρώιμου Ολόκαινου του Αιγαίου, εντοπίστηκαν στις θέσεις Sarnıç, Hurma, Sobalak, Zeytinlik και Çakmak, και
- μια ποικιλία αντικειμένων Νεολιθικής, καταγράφηκε επίσης στις θέσεις Hurma, Zeytinlik και πιθανώς στο Sobalak και το Sarnıç. Συγκεκριμένα, η παρουσία καρινοειδών ακραίων ξυστών, γλυφών και πολυεδρικών πυρήνων στο Sarnıç, καθώς και ορισμένων γεωμετρικών μικρόλιθων στην Hurma, καταδεικνύει ότι το Bozburun ήταν δραστήριο κατά την Άνω Παλαιολιθική και την Επιπαλαιολιθική.
Τέλος, η παρουσία μερικών γεωμετρικών μικρόλιθων από οψιδιανό της Μήλου Κυκλάδων, στην Hurma, καταδεικνύει επίσης ότι η περιοχή ήταν συνδεδεμένη με τις διαδρομές του δικτύου οψιδιανού του Αιγαίου, τουλάχιστον από την αρχή του Ολόκαινου. Εάν η σχετική χρονολόγηση είναι σωστή, αυτή αποτελεί την αρχαιότερη γνωστή χρήση οψιδιανού της Μήλου στην ηπειρωτική χώρα της Ανατολίας!
ΠΗΓΗ: Ç. Atakuman, κ.ά. «Before the Neolithic in the Aegean: The Pleistocene and the Early Holocene record of Bozburun – Southwest Turkey», https://doi.org/10.1080/15564894.2020.1803458, Journal of Island and Coastal Archaeology. Γ. Λεκάκης “Η Αγνωστη Μικρα Ασία”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 3.9.2020.
(*) Σήμερα, το Μπόζμπουρουν φημίζεται για την κατασκευή καϊκιών / σκαφών αναψυχής γολετών (με στρογγυλή πρύμνη και 2 ή 3 φλόκους.). Τέτοια, στην περιοχή ναυπηγούνται πλέον μόνον στην Αλικαρνασσό. Ο τουρισμός, η αλιεία, η σπογγαλιεία και η μελισσοκομία είναι τα κύρια μέσα διαβίωσης των κατοίκων του. Το θυμαρίσιο μέλι του είναι διάσημο σε όλην την Τουρκία. Είναι ένα μικρό και γραφικό παραθαλάσσιο χωριό.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Η Αγνωστη Μικρα Ασία”.
ΑΝΑΤΡΟΠΗ οψιδιανος Μηλου κυκλαδων εξαγωγη Μικρα Ασια παλαιολιθικη εποχη Λεκακης κυκλαδες νησος μηλος λαρυμνα συμη δωδεκανησα
