Του Γιώργου Λεκάκη
Μια νέα μελέτη περιγράφει την ανακάλυψη ενός ασυνήθιστα μεγάλου πεδίου υδροθερμικών αεραγωγών στον ρηχό πυθμένα της θάλασσας που περιβάλλει το νησί της Μήλου Κυκλάδων. Οι αεραγωγοί ανακαλύφθηκαν κατά την διάρκεια της αποστολής METEOR M192, όταν οι επιστήμονες πραγματοποίησαν λεπτομερείς έρευνες χρησιμοποιώντας πολλαπλές τεχνικές. Αυτές περιελάμβαναν εργαλεία υποβρύχιας χαρτογράφησης καθώς και αυτόνομα και τηλεχειριζόμενα οχήματα, τα οποία επέτρεψαν στην ομάδα να εξετάσει προσεκτικά τον πυθμένα της θάλασσας.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΗΛΟΥ, ΕΔΩ.
Οι έρευνες αποκάλυψαν προηγουμένως άγνωστη υδροθερμική δραστηριότητα σε βάθη που κυμαίνονταν από 100 – 230 μ. Ως αποτέλεσμα, η Μήλος αναγνωρίζεται πλέον ως η περιοχή που φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα υδροθερμικά συστήματα ρηχού έως μεσαίου βάθους στην Μεσόγειο, αναδιαμορφώνοντας σημαντικά την κατανόηση των επιστημόνων για την δραστηριότητα των αεραγωγών σε αυτήν την περιοχή [στον 36ο παράλληλο].
Οι ερευνητές εντόπισαν τρεις κύριες περιοχές αεραγωγών, γνωστές ως
- Αγία Κυριακή [36.67059666784007, 24.498415933841763],
- Παλαιοχώρι [36.674534029548546, 24.517640805510876] – Θειορρυχείο [36.69215498614749, 24.5442483188181] και
- Βάνι [36.74922519124227, 24.353554593716588].
Και οι τρεις βρίσκονται κατά μήκος ενεργών ρηγματικών ζωνών που τέμνουν την υφαλοκρηπίδα της Μήλου. Αυτά τα ρήγματα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης γεωλογικής δομής, που ονομάζεται Τάφρος του Κόλπου της Μήλου – Φυριπλάκας [36.66613512217011, 24.46506414463909], μια τεκτονική κατάθλιψη που έχει προκαλέσει την βύθιση τμημάτων του πυθμένα σε βάθη έως και 230 μ. Η στενή αντιστοίχιση μεταξύ των θέσεων των αεραγωγών και αυτών των συστημάτων ρηγμάτων υπογραμμίζει την ισχυρή επιρροή των τεκτονικών δυνάμεων στο πού μπορούν να φτάσουν τα υδροθερμικά ρευστά στον πυθμένα.
«Ποτέ δεν περιμέναμε να βρούμε ένα τόσο μεγάλο πεδίο εκλάμψεων αερίου στα ανοιχτά της Μήλου», λέει η κ. Solveig I. Bühring, επί κεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επιστήμονας στο MARUM — Κέντρο Θαλάσσιων Περιβαλλοντικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο της Βρέμης, η οποία ηγήθηκε της αποστολής M192 κατά την οποία ανακαλύφθηκαν οι αεραγωγοί. «Όταν παρατηρήσαμε για πρώτη φορά τους αεραγωγούς μέσω των καμερών ROV, μείναμε έκπληκτοι από την ποικιλομορφία και την ομορφιά τους — από λαμπερά, βράζοντα ρευστά έως παχειά μικροβιακά στρώματα που καλύπτουν τις καμινάδες».
Η πρώτη συγγραφέας της έρευνας, Π. Νομικού (του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) εξηγεί ότι η διάταξη των συστάδων αεραγωγών αντικατοπτρίζει πιστά την υποκείμενη δομή ρηγμάτων του νησιού. «Τα δεδομένα μας δείχνουν σαφώς ότι οι εκλάμψεις αερίου ακολουθούν τα μοτίβα των κύριων συστημάτων ρηγμάτων γύρω από την Μήλο», εξηγεί η κ. Νομικού. «Διαφορετικές ζώνες ρηγμάτων επηρεάζουν διαφορετικά συσσωματώματα αεραγωγών, ειδικά εκεί που συναντώνται πολλά ρήγματα. Αυτές οι τεκτονικές δομές ελέγχουν έντονα πώς και πού φτάνουν τα υδροθερμικά ρευστά στον πυθμένα».
Γιατί η Μήλος Έχει Σημασία για την Επιστήμη της Γης
Μαζί, τα ευρήματα δείχνουν πώς η συνεχιζόμενη κίνηση των ρηγμάτων και η μακροχρόνια γεωλογική δραστηριότητα έχουν καθοδηγήσει τον σχηματισμό και την εξέλιξη αυτών των πεδίων αεραγωγών. Με αυτήν την ανακάλυψη, η Μήλος ξεχωρίζει ως μία από τις σημαντικότερες φυσικές τοποθεσίες στην Μεσόγειο για την εξερεύνηση του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρούν η τεκτονική, η ηφαιστειακή δραστηριότητα και οι υδροθερμικές διεργασίες κάτω από την θάλασσα.
Τα αποτελέσματα είναι επίσης σημαντικά για το Cluster of Excellence “Ο Πυθμένας του Ωκεανού — Η Αχαρτογράφητη Διεπαφή της Γης” με έδρα το MARUM. Βασιζόμενοι σε αυτό το έργο, οι ερευνητές σχεδιάζουν μια επακόλουθη αποστολή στην Μήλο, στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο κοντά στην Θήρα / Σαντορίνη και στην Νίσυρο Δωδεκανήσων. Η μελέτη είναι συνεργασία μεταξύ ελληνικών και γερμανικών ερευνητικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένων του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου της Βρέμης MARUM, του Πανεπιστημίου Fr.-Al. Erlangen-Nürnberg, του Ινστιτούτου Χημείας και Βιολογίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος ICBM του Όλντενμπουργκ και του Πανεπιστημίου Constructor της Βρέμης.
ΠΗΓΗ: «Scientists stunned by a massive hydrothermal field off Greece», Scientific Reports, science daily, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 30.12.2025.
Aασυνηθιστα μεγαλο πεδιο υδροθερμικοι αεραγωγοι Μηλος Λεκακης
