Του Γιώργου Λεκάκη
Όταν ο υιός του βασιλιά της Ιθάκης, Οδυσσέα, πρίγκηπας Τηλέμαχος, ταξειδεύει στην Πύλο, γίνεται μάρτυρας θυσίας 81[1] ολόµαυρων ταύρων στον Ποσειδώνα.
Στην γ΄ ραψωδια της «Οδύσσειας», ο Τηλέμαχος, ταξειδεύει στο βασίλειο της Πύλου για να ζητήσει την συμβουλή του σοφού βασιλιά Νέστορα. Καθώς το πλοίο του πλησιάζει στην ακτή, ο Τηλέμαχος βλέπει ένα πλήθος 4.500 ανθρώπων[1]. Σύντομα μαθαίνει ότι το πλήθος συμμετέχει σε μια θυσία 81 ταύρων στον θεό της θάλασσας Ποσειδώνα.
ΤΩΡΑ, οι αρχαιολόγοι έχουν βρει κάτι που πιθανότατα αποτελεί απογραφή μιας πολύ παρόμοιας τελετής, η οποία καταγράφεται σε πινακίδες που ανακαλύφθηκαν στην Πύλο! Οι μελετητές υποστηρίζουν ότι αναφορές σε μια τέτοια τελετή καταγράφονται σε 13 από τις περίπου 1.200 πήλινες πινακίδες, που ανακαλύφθηκαν στην Πύλο Μεσσηνίας, οι οποίες είναι χαραγμένες με Γραμμική Β, την ελληνική γραφή της Εποχής του Χαλκού [σ.σ.: 17ο ως τον 13ο αι. π.Χ. – επισήμως 5 αιώνες προ Ομήρου…].
Ο κλασσικιστής του Carleton College, J. Morton, σε συνεργασία με τους αρχαιολόγους Nicholas Blackwell (Πανεπ. Ιντιάνα, Bloomington), και K. Mahoney (Swarthmore College), κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτές οι συγκεκριμένες πινακίδες περιέχουν μια απογραφή καθισμάτων, βωμών, μαχαιριών και τεράστιων τραπεζιών, που χρησιμοποιούνταν κατά την διάρκεια μιας μόνο μαζικής θυσίας (όπως γίνεται και σήμερα με τα υπαίθρια πανηγύρια, όπου οι σύλλογοι στήνουν τραπέζια και καρέκλες).
Προηγουμένως, οι μελετητές επίστευαν ότι τα τεράστια τραπέζια και άλλα αντικείμενα που αναφέρονται στις πινακίδες από την Πύλο ήταν εξοπλισμός μιας τραπεζαρίας, και χρησιμοποιούνταν για συμπόσια.
Αλλά η ομάδα υποστηρίζει ότι τα θυσιαζόμενα ζώα στην Ελλάδα της Εποχής του Χαλκού συχνά σφάζονταν σε μεγάλα τραπέζια, όπως αυτά που περιγράφονται στις πινακίδες, και ότι ο άλλος εξοπλισμός που καταγράφηκε θα ήταν επίσης κρίσιμος για την πραγματοποίηση μιας τέτοιας μαζικής θυσίας.
Οι πινακίδες ανακαλύφθηκαν σε ένα αρχείο του ανακτόρου στην Πύλο, κοντά σε μια κρύπτη με καμένα οστά βοοειδών! Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα οστά ανήκαν σε έως και 19 ζώα, που ήταν περίπου 5 ετών όταν πέθαναν, μια ηλικία που αναφέρεται επανειλημμένα στα ομηρικά έπη ως ιδανική ηλικία για την θυσία ταύρων.
Οι πινακίδες αναφέρουν ότι ο εξοπλισμός χρησιμοποιήθηκε για να γιορτάσει τον πολιτικό διορισμό, ή πιθανώς την κηδεία, ενός άνδρα ονόματι au-ke-wa[2]. Η ομάδα πιστεύει ότι αυτός ο αξιωματούχος της Εποχής του Χαλκού μπορεί να είναι ο βασιλιά Αυγείας, τον οποίο ο Νέστωρ αναφέρει στην «Ιλιάδα»[3]. «Αν σκεφτούμε την προέλευση ορισμένων από αυτούς τους ήρωες που μαρτυρούνται στον Όμηρο, θα δούμε ότι πιθανώς ήταν πραγματικοί άνθρωποι που μετατράπηκαν σε θρύλους», λέει ο κ. Mahoney. «Αυτή η θυσία θα ήταν ένα τόσο σημαντικό γεγονός και είναι πιθανόν ο Aukewa να ήταν τόσο διάσημος, που να συνδέθηκε με μια σειρά από επεισόδια στους επικούς κύκλους». Ίσως το θέαμα που βλέπει ο Τηλέμαχος στην παραλία της Πύλου να είναι μια έντονη ανάμνηση των πραγματικών θυσιών που κάποτε γίνονταν στην πόλη για να τιμήσουν προσωπικότητες-μορφές όπως ο Aukewa.
- Η σειρά Ta, των πινακίδων της Πύλου, καταγράφει είδη πολυτελείας: Έπιπλα, μεταλλικά σκεύη και σκεύη θυσιας. Η πινακίδα PY Ta 641 καταγράφει μια απογραφή ειδών πολυτελείας (τρίποδων κ.ά. σκευών), όταν ο wanax > άναξ της Πύλου διόρισε έναν άνδρα, ονόματι Aukewa ως επαρχιακό κυβερνήτη / δαμοκόρο / damokoros. Αυτά τα αντικείμενα επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν σε «μια τελετουργική σημαντική τελετή δεξιώσεων». Ίσως για να εορταστεί ή να τιμηθεί ο διορισμός του Aukewa. Το αρχείο τριπόδων «κρητικής κατασκευής» υποδηλώνει εμπορικές συνδέσεις Πύλου – Κρήτης κατά την ΥΕ ΙΙΙΒ περίοδο. Τέλος, η PY Ta 641 αποδίδει ένα κείμενο με υψηλό «κοινωνικό επίπεδο» (δηλαδή, ένα πλούσιο, εξειδικευμένο λεξιλόγιο). Και αυτό είναι απόδειξη της ευελιξίας της Γραμμικής Β γραφής και της καταλληλότητάς της για πολύ μεγαλύτερα κείμενα με ευρύτερες λειτουργίες από τις λογιστικές σημειώσεις που διατηρούνται στις σωζόμενες πινακίδες.
- Τέλος, στην PY Jo 438.19–24 έχουμε e-re-e po-ro-ko-re-te aur p 3 X / a-ke-ro qa-si-re-u[4] aur P 3 X / te-po-se-u ti-nwa-si-jo ko-re-te aur n 1 / po-ki-ro-qo aur n 1 / au-ke-wa aur n 1 / ti-mi-ti-ja ko-re-te aur p 6.[5] Οι τοποθεσίες που σχετίζονται με τον Akero και τον Aukewa, είναι άγνωστες. Αλλά σύμφωνα με το An 654.11–12, οι Poikiloqus μπορεί να προέρχονται από το Towa.
ΠΗΓΗ: Er. A. Powell «The Unexpected World of the Odyssey: A Supreme Spectacle», AJA, Μάιος/Ιούν. 2026. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 20.5.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Duhoux Yv. “How Were the Mycenaean Scribes Taught?” στο Kyriakidis Ev. (επιμ.). «Proceedings of the International Colloquium ‘The inner workings of Mycenaean bureaucracy’», University of Kent, Canterbury, 19-21.9.2008, εκδ. 2011.
- HARMATTA J. «AUGEWAS DAMOKOROS», Antik Tanulmányok 45(1) DOI:10.1556/AntTan.45.2001.1-2.1, Δεκ. 2001.
- Haskell H. W. “Wanax to Wanax: Regional Trade Patterns in Mycenaean Crete”, Hesperia Supplements, 33: 151–160, JSTOR 1354067, 2004.
- Νακάσης Δ. “Prestige and Interest: Feasting and the King at Mycenaean Pylos”, Hesperia, 81 (1): 1–30, doi:10.2972/hesperia.81.1.0001, JSTOR 10.2972/hesperia.81.1.0001, 2012.
- Palaima Th. G. “Appendix” στο Sjőquist (επμ.). «Pylos: Palmprints and Palmleaves», 1985.
- Του ιδίου “Maritime Matters in the Linear B Texts”, στο Laffineur R., Basch L. (επιμ.) «Thalassa: L’Égée préhistorique et la mer», Actes de la troisième Rencontre égéenne internationale de l’Université de Liège (Aegaeum 7), 1991.
- Του ιδίου “Michael Ventris’s Blueprint”, Discovery: Research and Scholarship at the University of Texas at Austin, 13: 20–26, 1995.
- Του ιδίου “The Last Days of the Pylos Polity”, στο Laffineur R., Niemeier W.-D. (επιμ.) «Politeia: State and Society in the Aegean Bronze Age», University of Liège. 1995.
- Του ιδίου “Scribes, Scribal Hands and Paleography”, στο Duhoux Yv., κ.ά. (επιμ.) «A Companion to Linear B: Mycenaean Greek Texts and their World», Vol. 2, Louvain, Peeters, 2011.
- Του ιδίου “Linear B”, στο Cline Er. (επιμ.) «The Oxford Companion to the Bronze Age Aegean», Oxford University Press, 2012.
- Palaima Th. κ.ά. “Ins and Outs of the Archives Rooms at Pylos: Form and Function in a Mycenaean Palace”, American Journal of Archaeology, 89 (2): 251–262, doi:10.2307/504328, JSTOR 504328. 1985.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Κάθε μια από τις 9 σειρές θυσίασε και έφαγε έναν ταύρο: 9 Χ 9 = 81. Ο ζωδιακός αστερισμός του Λέοντα περιλαμβάνει 81 άστρα. Ο Όμηρος για άλλη μια φορά αστρομυθολογώντας μας δίνει πληροφορίες εποχής. – Επίσης η πλησιέστερη απόδοση του αριθμού π είναι το αποτέλεσμα της διαιρέσεως του 256 : 81 = 3,160 [Αχμές 1650 π.Χ. περ.]. ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Ο κοσμος του 9”.
- Σε κάθε μια από τις 9 σειρές κάθονταν 500 άνθρωποι: 9 Χ 500 = 4.500.
- Οι 9 σειρές τραπεζιών αντιστοιχούν στις 9 πόλεις της 9πολης Τριφυλίας: Αιπύ, Αμφιγένεια, Αρήνη, Δώριον, Έλος, Θρύο (πόρος Αλφειού), Κυπαρισσήεντα / Κυπαρισσία, Πτελεός, Πύλος. – ΠΗΓΗ: Ιλιάδα Β, 519.
Ἠέλιος δ’ ἀνόρουσε, λιπὼν περικαλλέα λίμνην,
οὐρανὸν ἐς πολύχαλκον, ἵν’ ἀθανάτοισι φαείνοι
καὶ θνητοῖσι βροτοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν·
οἱ δὲ Πύλον, Νηλῆος ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
ἷξον· τοὶ δ’ ἐπὶ θινὶ θαλάσσης ἱερὰ ῥέζον,
ταύρους παμμέλανας, ἐνοσίχθονι κυανοχαίτῃ.
ἐννέα δ’ ἕδραι ἔσαν, πεντηκόσιοι δ’ ἐν ἑκάστῃ
εἵατο, καὶ προὔχοντο ἑκάστοθι ἐννέα ταύρους.
εὖθ’ οἱ σπλάγχνα πάσαντο, θεῷ δ’ ἐπὶ μηρί’ ἔκηαν,
Ο ήλιος τότε ανέβηκε, αφήνοντας την περίκαλλη λίμνη,
και ανέβηκε στον χάλκινο ουρανό, για να φωτίζει
και τους αθάνατους θεούς και τους θνητούς ανθρώπους
πάνω στη γη που δίνει ζωή.
Εκείνοι έφτασαν στην Πύλο, την καλοκτισμένη πόλη του Νηλέα,
και στην ακρογιαλιά πρόσφεραν ιερές θυσίες,
μαύρους ταύρους στον θεό με τα κυανά μαλλιά (Ποσειδώνα).
Εννιά ήταν οι έδρες, και σε κάθε μιά κάθονταν πεντακόσιοι,
και σε κάθε ομάδα θυσίαζαν εννιά ταύρους.
Κι αφού δοκίμασαν τα σπλάχνα, έκαψαν για τον θεό τα μηριά.
ΠΗΓΗ: Ομ. ΟΔΥΣΣΕΙΑ, γ.
[2] aukewa > Αὐγῆϝας, ρωμ. Augewas. Ο Αυγήβας δαμοκόρος / da-mo-ko-ro αναφέρεται στην πινακίδα Ta 711. Ίσως να είναι το ίδιο ιστορικό πρόσωπο με τον βασιλιά Αυγεία, της ελληνικής επικής παράδοσης, ο οποίος ανταγωνίσθηκε τον Νηλέα, στην κυριαρχία της Πύλου.
[3] Ο Αυγείας διοργάνωνε αγώνες αρμάτων, από τους οποίους αργότερα προέκυψε αναβίωση των Ολυμπίων / Ολυμπιακών Αγώνων. Κάποτε ενήργησε ανέντιμα, όταν επήρε 4 άλογα από τον νικητή, τον βασιλιά της Μεσσηνιακής Πύλου Νέστορα. – ΠΗΓΗ: Όμηρος «Ιλιάς», ΙΑ΄, 698-702. Παυσανίας, V,8,3.
[4] qa-si-re-u = qasireu = βασιλεύς > καίσαρ, κάιζερ, κλπ.
[5] ΠΗΓΗ: Ventris and Chadwick 1973, 358–9, 514.
αστρομυθολογια θυσια 81 ταυρων Πυλος, Τηλεμαχος, αρχαιες πινακιδες Γραμμικη Β γραφη Πυλου Λεκακης 81 ταυροι 81 αστρα 81 αστερια
