Οι ΜΙΝΥΕΣ στο ΤΕΧΟΥΑΝΑΚΟ και η ΠΥΛΗ της ΤΙΤΙΚΑΚΑ ARAMU MURU – των Φ. Τούμπανου, Γ. Λεκάκη

Του μουσικού Φώτιου Τούμπανου

Όταν ο κόσμος ήταν ακόμη άμορφος και οι πρώτες αναπνοές των θεών έπλαθαν βουνά, λίμνες και ουρανούς, η Τιτικάκα δεν ήταν νερό, αλλά ουράνια μήτρα, μια φωτεινή κοιλότητα, όπου ο χρόνος δεν είχε ακόμη αποφασίσει ποια κατεύθυνση θα πάρει, λένε οι εντόπιοι στις διηγήσεις τους…

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΛΙΜΝΗ ΤΙΤΙΚΑΚΑ, ΕΔΩ.

Μέσα σε αυτή τη μήτρα γεννήθηκαν οι πρώτοι Φύλακες, οι Μινύες, όντα που δεν είχαν σάρκα αλλά φως, που δεν είχαν φωνή αλλά δόνηση, που δεν είχαν σκιά γιατί ήταν οι ίδιοι η αρχή του φωτός, και οι Μινύες ταξίδεψαν από τον Πρωτο-Ωκεανό, τον Ωκεανό πριν από τους ωκεανούς, πάνω σε πλοία που δεν έπλεαν αλλά αιωρούνταν, φτιαγμένα από μνήμη και ουράνια ύλη

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΙΝΥΩΝ, ΕΔΩ.

Και όταν έφτασαν στην Τιτικάκα, η λίμνη άνοιξε σαν μάτι που αναγνωρίζει τους δημιουργούς του, και περπάτησαν στις όχθες του σημερινού Πούνο και άφησαν σημάδια που δεν ήταν γραφή, αλλά εντολές προς την γη. Και η γη υπάκουσε. Από τις εντολές αυτές γεννήθηκαν οι πρώτες Πύλες, πέτρινες αλλά ζωντανές, που άνοιγαν όχι προς τόπους αλλά προς εποχές, και η μεγαλύτερη από αυτές ήταν η Πύλη του Aramu Muru[2] – παρακάτω φωτ.

… σμιλεμένη από πέτρα που είχε πέσει από τον ουρανό(*) πριν από την πρώτη βροχή, και την ενεργοποίησαν με έναν δίσκο φτιαγμένο από καθαρό ήλιο, έναν δίσκο που μπορούσε να ξυπνήσει τον παλμό της λίμνης και να ανοίξει τον δρόμο προς τον Ωκεανό του Φωτός…

(*) Αυτή είναι η αρχαία ελληνική αντίληψη για το υψιπετές / διιπετές, κλπ.

Για αιώνες οι Μινύες φύλαγαν την Πύλη…

Μέχρι που ο κόσμος άλλαξε και οι θεοί απομακρύνθηκαν, και έφυγαν πίσω στον ουράνιο Ωκεανό, αφήνοντας πίσω τους τον δίσκο και την Πύλη, και η Πύλη έκλεισε σαν μάτι που πέφτει σε ύπνο, και ο κόσμος ξέχασε, αλλά η λίμνη δεν ξέχασε, ο άνεμος δεν ξέχασε, οι πέτρες δεν ξέχασαν…

… Και τότε, όταν η γη άρχισε να γεννά ανθρώπους [ΣΧΟΛΙΟ Γ. Λεκάκη: Αυτός είναι ο μύθος του Κατακλυσμού του Δευκαλίωνος!]: Οι πρώτοι Αϊμάρ άκουσαν την δόνηση της λίμνης και έμαθαν να μιλούν με τον άνεμο, και οι Ίνκα βρήκαν τον χρυσό δίσκο και τον φύλαξαν στο Κούσκο στον ναό Κορίκαντσα, χωρίς να ξέρουν πως κρατούσαν την καρδιά ενός άλλου κόσμου.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι των ΙΝΚΑ, ΕΔΩ.

… και τότε γεννήθηκε ο θρύλος του Aramu Muru, του ιερέα που άκουγε φωνές μέσα από τον δίσκο, φωνές που δεν ήταν ανθρώπινες αλλά αρχαίες, και του έλεγαν πως:

• η Πύλη περίμενε,
• η λίμνη αναστέναζε,
• κάτι πλησίαζε από τον Νότο, κάτι που δεν έπρεπε να φτάσει, και όταν οι ξένοι εισβολείς ήρθαν με σίδερο και φωτιά, ο Aramu Muru κατάλαβε πως ο δίσκος δεν έπρεπε να πέσει στα χέρια τους, γιατί αν τον άγγιζε κάποιος που δεν είχε το αίμα των Φυλάκων, η Πύλη θα άνοιγε λάθος, όχι προς τον Ωκεανό του Φωτός, αλλά προς το Σκοτεινό Ρεύμα που κυλά κάτω από τον χρόνο…

Κι έτσι ο Aramu Muru πήρε τον δίσκο και έφυγε μέσα στην νύχτα. Οι στρατιώτες τον κυνήγησαν, αλλά η γη τον προστάτευε, και ο άνεμος τον έκρυβε, και η λίμνη τον καλούσε, και όταν έφτασε στην Πύλη. Η πέτρα άρχισε να τρέμει σαν να αναγνώριζε τον δίσκο, και ο ουρανός άνοιξε σαν να τον χτύπησε κεραυνός χωρίς φως, και ο Aramu Muru τοποθέτησε τον δίσκο στην κοιλότητα, και η Πύλη άναψε σαν κόκκινος ήλιος, και από μέσα της βγήκε ένας ήχος που δεν ήταν ήχος αλλά δόνηση. Και ο ιερέας πέρασε μέσα στο φως και χάθηκε… όχι σαν άνθρωπος που πεθαίνει, αλλά σαν ταξιδιώτης που επιστρέφει σπίτι. Η Πύλη έκλεισε πίσω του. Ο δίσκος εξαφανίστηκε μαζί του. Οι στρατιώτες που έφτασαν λίγο μετά είδαν μόνον την πέτρα να καπνίζει και την λίμνη να λάμπει, σαν να είχε καταπιεί έναν ήλιο. Τότε η γη άρχισε να τρέμει, γιατί η Πύλη είχε ξυπνήσει, και το ξύπνημά της έφτασε μέχρι το Τεχουανάκο[1], την πόλη που αργότερα δεν χτίστηκε από ανθρώπους, αλλά από θεούς…

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για το ΤΙΧΟΥΑΝΑΚΟ, ΕΔΩ.

Οι πέτρες της άρχισαν να λάμπουν σαν να είχαν μέσα τους παγιδευμένο φως, και η Πύλη του Ήλιου άνοιξε σαν στόμα, που θυμάται τη φωνή του πρώτου θεού, και από μέσα της βγήκαν οι Σκιώδεις Φύλακες, οι αρχαίοι προστάτες που είχαν πέσει σε λήθαργο όταν οι Μινύες έφυγαν, και στάθηκαν γύρω από την Τιτικάκα σαν στρατός από πέτρα και φως. Ο ουρανός γέμισε με σημάδια, και οι άνθρωποι νόμιζαν πως ήταν αστέρια που πέφτουν, αλλά δεν ήταν αστέρια: Ήταν οι πρώτες ρωγμές ανάμεσα στους κόσμους. Τότε η λίμνη σηκώθηκε σαν ζωντανό νερό, και το Τεχουανάκο άρχισε να πάλλεται σαν καρδιά που ξυπνά. Οι πύλες του άνοιξαν όλες μαζί, και από μέσα τους βγήκαν μορφές από φως και σκιά, οι πρώτοι Μινύες που είχαν μείνει πίσω για να φυλάνε τον κόσμο, και τώρα επέστρεφαν γιατί η Πύλη είχε ανοίξει. Η μάχη άρχισε, όχι μάχη με όπλα, αλλά μάχη με μνήμη, γιατί οι Μινύες προσπαθούσαν να ξυπνήσουν τον κόσμο και οι Σκιές προσπαθούσαν να τον κοιμίσουν… Η λίμνη έλαμπε σαν υγρός ήλιος, και ο ουρανός άνοιγε και έκλεινε σαν να ανέπνεε, και το η περιοχή Τιχουανάκο που ήταν ιερός χώρος πριν ακόμα κτιστεί, έστελνε κύματα φωτός προς όλες τις κατευθύνσεις, και οι άνθρωποι έπεφταν στο έδαφος, γιατί δεν άντεχαν την δόνηση. Τότε, μέσα από την Πύλη του Aramu Muru, βγήκε μια μορφή που δεν ήταν άνθρωπος ούτε θεός αλλά κάτι ανάμεσα, ο τελευταίος Μινύας, ο Ερχόμενος, και κρατούσε στα χέρια του τον δίσκο που έλαμπε σαν δεύτερος ήλιος…

… και όταν σήκωσε τον δίσκο προς τον ουρανό, ο ουρανός σταμάτησε να κινείται, και η λίμνη σταμάτησε να ανασαίνει και ο Ερχόμενος μίλησε με φωνή που έκανε τα βουνά να σκύψουν, και είπε πως ο κόσμος έφτασε στο τέλος της πρώτης του εποχής. Η Πύλη θα κλείσει για πάντα, εάν οι άνθρωποι δεν θυμηθούν ποιοι ήταν πριν από την λήθη. Τότε ο δίσκος άρχισε να περιστρέφεται μόνος του, και από μέσα του βγήκε φως – μνήμη. Το φως αυτό εταξείδεψε επάνω από την λίμνη και έπεσε στα δύο νησιά που κοιμούνται στο κέντρο της:

• το Νησί του Ήλιου και
• το Νησί της Σελήνης

Τα νησιά άρχισαν να λάμπουν σαν να ξυπνούσαν από αιώνιο ύπνο, και ο Ερχόμενος είπε πως εκεί θα γραφτεί η επόμενη ιστορία, η ιστορία της Ένωσης, η ιστορία της Ανατολής και της Δύσης του Φωτός, και πως όποιος θέλει να μάθει την αλήθεια πρέπει να ταξειδέψει στα νησιά, γιατί εκεί βρίσκεται το κλειδί, που θα ανοίξει την τελευταία Πύλη, την Πύλη που δεν οδηγεί σε άλλον κόσμο, αλλά στον αληθινό εαυτό του κόσμου. Τότε η λίμνη έπεσε σε βαθειά σιωπή, και έσβησε, σαν να έκλεισε τα μάτια της. Ο δίσκος ξανα-εξαφανίστηκε. Και ο Ερχόμενος χάθηκε μέσα στο φως. Η Πύλη του Aramu Muru έκλεισε σαν μάτι που πέφτει σε ύπνο, αλλά όχι για πάντα, γιατί η επόμενη ιστορία είχε ήδη αρχίσει να γράφεται στα νησιά της Σελήνης και του Ήλιου…

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 16.4.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Γ. Λεκάκη:

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Cerqueiro D. «Tiwanacu una nueva Revelación», εκδ. Pequeña Venecia, Buenos Aires, 1997.
• Fagan Br. M «The Seventy Great Mysteries of the Ancient World: Unlocking the Secrets of Past Civilizations», εκδ. Thames & Hudson, Ν. Υορκη, 2001.
• Posnansky A «Tihuanacu, the Cradle of American Man», εκδ. J. J. Augustin, Vols. III–IV, La Paz, Bolivia: Minister of Education, 1945.
• Kelley D. H. και Milone E. F. «Exploring Ancient Skies: An Encyclopedic Survey of Archaeoastronomy», εκδ. Springer Science+Business, Ν. Υόρκη, 2002.
• de Mesa J., κ.ά. Historia de Bolivia, έκδ. 5^η, εκδ. Gisbert.
• Waisbard S. «Tiahuanaco», εκδ. Diana, México D. F., 1975.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Το Τιχουανάκο (Τιαουανάκο, Τιαουανάκου ή Τιουανάκο, ισπανικά: Tiahuanaco ή Tiahuanacu) είναι ένας αρχαιολογικός χώρος, σε υψόμετρο 3.870 μ., στην περιοχή Αλτιπλάνο στην επαρχία Ινγκάβι του διαμερίσματος Λα Παζ στην δυτική Βολιβία. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΒΟΛΙΒΙΑΣ, ΕΔΩ. Ήταν πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας, που άκμασε το 400 – 900 μ.Χ. ιδρύθηκε επισήμως το 110 μ.Χ.(*). Βρίσκεται κοντά στις νότιες όχθες της λίμνης Τιτικάκα στον -16^ο παράλληλο [16°33′17″S 68°40′24″W]. Καταγράφηκε για πρώτη φορά από τον Ισπανό κονκισταδόρ Π. Σιέθα δε Λεόν, το 1549, όταν έψαχνε για την πόλη των Ίνκα, Κουγιασούγου. Το μεγαλύτερο τμήμα της αρχαίας πόλεως σήμερα δυστυχώς έχει υπερκαλυφθεί από την σύγχρονη πόλη. Έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογικός χώρος και από το 2000 και μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO – Tiwanaku: Spiritual and Political Centre of the Tiwanaku Culture.

Το Τιχουανάκο θεωρείται ένα από τα 20 θαύματα του κόσμου! Μπορεί να χωριστεί σε 7 σημαντικές αρχιτεκτονικές κατασκευές:

• τον Καλασάσαγια,
• έναν ημιυπόγειο ναό,
• την πυραμίδα Ακαπάνα,
• την Πύλη του Ήλιου και
• το Πούμα Πούνκου

– βέβαια υπάρχουν κι άλλες μεγάλες πυραμίδες και μεγαγλυπτά.

Οι κάτοικοί του άφησαν εξαιρετικά κεραμικά έργα, τα περίφημα κέρος (τελετουργικά σκεύη), μονολιθικά-μεγαλιθικά έργα τέχνης, τα χουάκο (ανάγλυφα πορτραίτα ανθρώπινων προσώπων σε σκεύη), καθώς και υφασματινα έργα.

Εδώ γίνεται μια από τις σημαντικότερες τελετές Πρωτοχρονιάς των Αϊμάρα.

(*) ΠΗΓΗ: Marsh Er «A Bayesian Re-Assessment of the Earliest Radiocarbon Dates from Tiwanaku, Bolivia», Radiocarbon 54 (2): 203-218, doi: 10.2458/azu_js_rc.v54i2.15826, 2012.

[2] Η Πύλη του Αράμου Μούρου (παραπάνω φωτ.) / Aramu muru / Ατζάγιου Μάρκα (στην γλώσσα των Αϊμάρα Ajayu Marka) ή Γουίλκα Ούτα / Willka Uta είναι μια μνημειώδης πύλη του τείχους Aramu τετράγωνη, στα μέτρα του σεπτού αριθμού επτά 7 Χ 7 μ., λαξευμένη στο βράχο. Ajayu Marka στην γλώσσα των Aymara: Ajayu (= πνεύμα, ψυχή, συνείδηση, ενέργεια) + Marka (= πόλη, εθνος, κοινότητα) – αλλά και ίσως Άγια Πόλη – και Willka Uta < Willka (= ήλιος < Fήλιος + Uta = πόρτα).

ΜΙΝΥΕΣ ΤΕΧΟΥΑΝΑΚΟ ΠΥΛΗ λιμνη ΤΙΤΙΚΑΚΑ ARAMU MURU Τουμπανος Λεκακης Πυλες Αραμου Μουρου Aramu muru ατζαγιου Μαρκα γλωσσα αιμαρα Ajayu Marka Γουιλκα Ουτα / Willka Uta μνημειωδης πυλη τειχος Aramu τετραγωνη, σεπτος αριθμος επτα εφτα 7 λαξευμενη βραχος Aymara Ajayu πνευμα, ψυχη συνειδηση, ενεργεια μαρκα πολη, εθνος, κοινοτητα βιλκα ηλιος Fηλιος πορτα αγια Πολη πολις Τιχουανακο Τιαουανακο, Τιαουανακου Τιουανακο, ισπανικα Τιαχουανακο, Tiahuanaco Τιαχουανακου, Tiahuanacu αρχαιολογικος χωρος, υψομετρο Αλτιπλανο επαρχια Ινγκαβι Λα Παζ δυτικη Βολιβια πρωτευουσα αυτοκρατορια 5ος αιωνας μχ 400 – 10ος 900 ιδρυση 2ος 110 οχθη λιμνη Τιτικακα -16^ος παραλληλος πρωτη φορα Ισπανος κονκισταδορ Σιεθα δε Λεον, 16ος 1549, ινκα, Κουγιασουγου αρχαια μνημειο παγκοσμιας κληρονομιας ουνεσκο θαυμα θαυματα του κοσμου αρχιτεκτονικη κατασκευη Καλασασαγια, ημιυπογειος ναος πυραμιδα Ακαπανα, ηλιου Πουμα Πουνκου πυραμιδες μεγαγλυπτο κατοικοι κεραμικα εργα, κερος κερο τελετουργικο σκευος μονολιθικο μεγαλιθικο εργο τεχνης, χουακο αναγλυφο πορτραιτο ανθρωπινο προσωπο σκευη υφασματινα τελετη Πρωτοχρονια Αιμαρα αιμαρ αυμαρα αυμαρ κοσμος αμορφος πρωτγ αναπνοη θεων θεου πλασιμο βουνα λιμνες ουρανοι νερο ουρανια μητρα, φωτεινη κοιλοτητα χρονος κατευθυνση γεννηση πρωτοι φυλακες, Μινυες, οντα ασαρκα σαρκα φως, αφωνα φωνη δονηση, σκια αρχη φωτος, φως ταξιδι ΠρωτοΩκεανος Ωκεανος ωκεανοι πλοιο αιωρηση μνημη ουρανια υλη, ματι αναγνωριση δημιουργος οχθες ποταμος Πουνο σημαδι γραφη εντολες γη, εντολη γεννα πρωτες Πυλες, πετρινη ζωντανη τοπος εποχη πετρα ουρανος μετεωριτης πετολιθος υψιπετες βροχη υψιπετης / διιπετες, διπετες ενεργοποιηη ηλιακος δισκος καθαρος ηλιος, παλμος ανοιγμα δρομος Φωτος, αλλαγη θεος θεοι ουρανιος υπνος, ληθη ανεμος ανθρωπος, ομιλια ινκα ινκας χρυσος Κουσκο Κορικαντσα, καρδια αλλος κοσμος θρθλος AramuMuru, ιερεας φωνες ανθρωπινες αρχαιες, αναστεναγμος Νοτος, ξενοι εισβολεις σιδερο φωτια αιμα λαθος, Σκοτεινο Ρευμα χρονος νυχτα, στρατιωτες κυνηγι προστασια κεραυνος κοιλοτητα, κοκκινος ηχος ιερευς ταξιδιωτης σπιτι, εξαφανιση στρατιωτης στρατος καπνισμα λαμψη ξυπνημα Τεχουανακο παγιδευμενο φως, σκιωδεις Φυλακες, αρχαιοι προστατες ληθαργος πετρα και φως, σημαδια, ανθρωποι αστερι αστερια, ρωγμες κοσμοι ζωντανο νερο μορφη μαχη οπλα υγρος αναπνοη ιερος χωρος κυματα φωτος Ερχομενος, κινηση ανασα βουνο τελος περιστροφη ταξειδι νησια νησι ηλιου Σεληνης, σεληνη αιωνιος υπνος, ιστορια, ενωση ανατολη Δυση αληθινος εαυτος βαθια σιωπη