Το ακατοίκητο και απόκρημνο μικρονήσι (έκτασης 8,8 τ.χλμ.), που σήμερα λέγεται Αντίμηλος ή Ερημόμηλος κειται δυτικά της Μήλου, στο Μυρτώον Πέλαγος, στον 36ο παράλλλο [36°47′18″N 24°14′22″E], στην αρχαιότητα ελέγετο Εφυρα / Εφόρα (έως και τον Μεσαίωνα) και τα αρχαιολογικά ευρήματα σε αυτό υποδεικνύουν ύπαρξη οικισμών από τους προϊστορικούς χρόνους!
Σε νέα επιστημονική εργασία μελετήθηκε το ηφαιστειακό πεδίο της Αντιμήλου Κυκλάδων που ανήκει στο Ηφαιστειακό Τόξο του Αιγαίου, με βάση μια ωκεανογραφική έρευνα στα βορειοδυτικά όρια της Μήλου, η οποία διεξήχθη με το R/V Meteor, συνθέτοντας βυθομετρικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης, λειτουργίες AUV (Αυτόνομα Υποβρύχια Οχήματα) και σεισμικά προφίλ παραήχων.
Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η περιγραφή των τριών υποθαλάσσιων ηφαιστειακών κώνων που γειτνιάζουν με την Αντίμηλο και η αλληλεπίδραση της ηφαιστειακής δραστηριότητας και της τεκτονικής στην περιοχή Μήλου-Αντιμήλου.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ, ΕΔΩ.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΗΦΑΙΣΤΕΙΩΝ, ΕΔΩ.
Τα αποτελέσματα περιλαμβάνουν έναν βυθομετρικό χάρτη και έναν μορφολογικό χάρτη κλίσης, χρησιμοποιώντας ένα διάστημα πλέγματος 5 μ. Δημιουργήθηκε ένας μορφοτεκτονικός χάρτης της Αντίμηλου, που απεικονίζει τους τρεις υποθαλάσσιους ηφαιστειακούς θόλους και ένα ογκώδες ανάγλυφο που εκτείνεται βορειοδυτικά στην λεκάνη του Μυρτώου σε βάθη έως και 800 μ. Οι ζώνες ρηγμάτων ΒΔ-ΝΑ οριοθετούν την τεκτονική τάφρο μεταξύ του κυκλαδικού οροπεδίου και της δυτικής κορυφογραμμής, φιλοξενώντας τα ηφαιστειακά χαρακτηριστικά και μια ογκώδη περιοχή 72 τ.χλμ. με αποθέσεις VDA που αντιπροσωπεύουν ορισμένα πρόσφατα συμβάντα ολίσθησης που προκλήθηκαν από σεισμούς. Ένα εμφανές ρήγμα ΑΕ-ΔΝΔ οριοθετεί το ηφαιστειακό πεδίο της Αντιμήλου από την δομή της ΒΔ Μήλου με διακοπή της ρήξης της υφαλοκρηπίδας. Η υφαλοκρηπίδα σε βάθος 130-150 μ. είναι καλά ανεπτυγμένη γύρω από το νησί Αντίμηλος και επάνω από τους δύο ρηχούς υποθαλάσσιους ηφαιστειακούς κώνους τουλάχιστον κατά τις τρεις τελευταίες περιόδους χαμηλής συστάδας, υποδεικνύοντας την εξέλιξή τους στην ξηρά/υπεράκτια.
Ο γεωλογικός κίνδυνος της περιοχής μελέτης περιλαμβάνει:
- σεισμούς μεγέθους Mw 6,0 – 6,6,
- υποθαλάσσιες κατολισθήσεις με εκτεταμένες αποθέσεις VDA και
- ηφαιστειακή δραστηριότητα, που σχετίζεται με τις συνεχιζόμενες έντονες υποθαλάσσιες υδροθερμικές αναβλύσεις.
Είναι, λοιπόν, τρια κρυμμένα ηφαίστεια στο Αιγαίο, λίγα χιλιόμετρα ΒΔ. της Μήλου. Παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο. Και λέγεται Ηφαιστειακό Σύμπλεγμα της Αντιμήλου.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα τεράστιο υποθαλάσσιο ηφαιστειακό οικοδόμημα, που ξεκινά από βάθος περίπου 500 μ. και υψώνεται πάνω από 1 χλμ. μέχρι την κορυφή του νησιού (υψόμετρο 671 μ.)!
Οι τρεις υποθαλάσσιοι ηφαιστειακοί κώνοι, που υψώνονται εκατοντάδες μέτρα από τον πυθμένα της θάλασσας, φτάνουν σε βάθη μόλις 60 – 80 μ. κάτω από την επιφάνεια.
Το μεγάλο τεκτονικό βύθισμα μήκους περίπου 17 χλμ., ελέγχεται από ενεργά ρήγματα.
Τεράστιες υποθαλάσσιες κατολισθήσεις ηφαιστειακών πετρωμάτων έχουν μετακινηθεί έως και 7 χλμ. μακριά στον πυθμένα της θάλασσας.
Μεταξύ Μήλου και Αντιμήλου έχει εντοπιστεί ένα ενεργό υδροθερμικό πεδίο σε βάθη 80 – 230 μ — ένδειξη ότι το ηφαιστειακό σύστημα παραμένει γεωθερμικά ενεργό.
Το εντυπωσιακό ηφαιστειακό τοπίο, διαμορφώθηκε πριν 320.000 – 300.000 χρόνια, περίπου, αλλά συνεχίζει να επηρεάζεται από τεκτονικές και υδροθερμικές διεργασίες μέχρι σήμερα.
ΠΗΓΗ: Ar. Belka, κ.ά. «The Antimilos Volcanic Group with emphasis on its submarine volcanoes, Aegean Sea», Geological Society, London, Special Publications, Vol. 560, https://doi.org/10.1144/gslspecpub2025-11, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.3.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Λεκακης Γ. “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
- Nomikou P. κ.ά. «Submarine volcanoes along the Aegean volcanic arc», Tectonophysics 597-598: 123–146, doi:10.1016/j.tecto.2012.10.001, Ιούν. 2013.
υποθαλασσια ηφαιστεια αντιμηλου εκταση υποθαλασσιο ηφαιστειο αντημηλος ακατοικητο αποκρημνο μικρονησι νησακι εκταση Ερημομηλος Μηλος Μυρτωον Πελαγος, 36ος παραλληλος αρχαιοτητα αρχαια Εφυρα / Εφορα Μεσαιωνας αρχαιολογικα ευρηματα οικισμος προιστορικα χρονια προιστορια αρχαιολογια υποθαλασσιο ηφαιστειο αντιμηλος ηφαιστειακο πεδιο ηφαιστειακο Τοξο Αιγαιου, ωκεανογραφικη ερευνα βυθομετρικα δεδομενα αυτονομο Υποβρυχιο Οχημα σεισμικο προφιλ παραηχοι ηχοιι ηχος υποθαλασσιος ηφαιστειακος κωνος αλληλεπιδραση ηφαιστειο δραστηριοτητα τεκτονικη μηλου βυθομετρικος χαρτης μορφολογικος μορφοτεκτονικος θολος ογκωδες αναγλυφο λεκανη Μυρτωο ζωνη ρηγμα ταφρος κυκλαδικο οροπεδιο κυκλαδες κορυφογραμμη ηφαιστειακα χαρακτηριστικα αποθεσεις ολισθηση σεισμος δομη ρηξη υφαλοκρηπιδα νησι νησιδιο ρηχος συσταδα ξηρα υπερακτια γεωλογια γεωλογικος κινδυνος σεισμοι υποθαλασσιες κατολισθησεις υδροθερμικες αναβλυσεις κατολισθηση υδροθερμικο υδροθερμια κρυμμενα αιγαιο, αγνωστο ηφαιστειακο Συμπλεγμα αντιμηλου τεραστιο υποθαλασσιο ηφαιστειακο οικοδομημα, βαθος κορυφη πυθμενα τεκτονικο βυθισμα ενεργα ρηγματα ηφαιστειακο πετρωμα μετακινηση θαλασσα ενεργο βαθη συστημα γεωθερμικα ενεργο γεωθερμικο γεωθερμια τοπιο, 320.000 300.000 χρονια πριν χρονων τεκτονικες υδροθερμικες διεργασιες νομικου λεκακης
