«Ίσως ο φόβος σας να με καταδικάσετε είναι μεγαλύτερος από τον δικό μου φόβο να το αποδεχθώ» – ΤΖΙΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ
Λεγόταν Φιλόθεος Τζιορντάνο Μπρούνο ο Νολανός (Philotheus Giordano Bruno Nolanus, Νόλα Καμπανίας Μεγάλης Ελλάδος / Κατω Ιταλίας, 3.2.1548 – Ρώμη, 17.2.1600). Πανθεϊστής – υλοζωιστής φιλόσοφος και κοσμολόγος του 16ου αιώνα, μάρτυρας της ελευθερίας του πνεύματος. Με το παραπάνω ο Μπρούνο φτύνει τους βασανιστές του και από τους πόνους του γεννιέται ο μεγα-αιώνας της σύγχρονης Επιστήμης!
Οι ιεροεξεταστές της Βενετίας τον ανέκριναν και τον φυλάκισαν, αφού έφτιαξαν μια μεγάλη λίστα με τις αιρετικές απόψεις του. Πέρα απ’ τις κοσμολογικές του αντιλήψεις, η λίστα συμπεριλάμβανε και τις αιρετικές απόψεις του ότι:
- ο Μωυσής και ο Ιησούς είχαν απλά γνώσεις μαγείας
- οι δυνάμεις τους δεν ήταν εκ Θεού.
- δεν δεχόταν την γέννηση του Ιησού από παρθένο, και
- την ύπαρξη κόλασης.
Αυτές οι πεποιθήσεις του σε συνδυασμό με τις φιλοσοφικές και επιστημονικές του αντιλήψεις οδήγησαν τους ιεροεξεταστές να τον κρατήσουν στην φυλακή για δύο χρόνια. Στην συνέχεια τον εξέδωσαν στην σκληρή Ιερά Εξέταση της Ρώμης. Έμεινε εκεί φυλακισμένος άλλα 7 ολόκληρα χρόνια κατά τα οποία τον ανέκριναν συνεχώς με απίστευτα βασανιστήρια. Εκείνος πεισματικά, όταν του λέγανε να αποκηρύξει τις ιδέες του απαντούσε ότι δεν είχε τίποτε να ανακαλέσει. Δεν του επέτρεπαν ούτε να διαβάζει, ούτε να γράφει. Το κορμί του είχε γίνει ερείπιο και ο οργανισμός του ήταν καταβεβλημένος από την έλλειψη τροφής. Ο νόμος και οι βασανιστές του θεωρούσαν ότι ήταν ευθύνη των συγγενών να τρέφουν τους φυλακισμένους, μα ο Μπρούνο δεν είχε κανέναν…
Στις 21.12.1599 ο Μπρούνο οδηγήθηκε στο δικαστήριο εμπρός σε 9 καρδινάλιους και 6 επισκόπους, ενώ έναν μήνα μετά στις 20.1.1600, του δικαστηρίου προήδρευσε ο πάπας Κλήμης Η’. Παρά τους εξευτελισμούς, τα βασανιστήρια και τις ύβρεις δεν κατάφεραν να κάνουν τον Μπρούνο να λυγίσει. Δεν αρνήθηκε ούτε μία λέξη από όσα είχε πει και γράψει. Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν απόλυτη και αδιαπραγμάτευτη: Να καεί ζωντανός στην πυρά με την κατηγορία του αμετανόητου αιρετικού. Η απάντηση του Μπρούνο έχει χαραχτεί στην ιστορία: «Ίσως ο φόβος σας να με καταδικάσετε είναι μεγαλύτερος από τον δικό μου φόβο να το αποδεχθώ».
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΜΠΡΟΥΝΟ, ΕΔΩ.
Η 17η Φεβρουαρίου του 1600 ήταν η τελευταία του μέρα!
Κελί σκοτεινό. Σωριασμένος στο πάτωμα, καταβεβλημένος και ξεχασμένος από όλους τους φίλους του μετράει την λιγοστή ώρα που απομένει μέχρι την εκτέλεση. Ακούει βήματα. Βήματα άγρια, τα γνωρίζει καλά. Η πανοπλία των φρουρών βγάζει έναν ανατριχιαστικό ήχο που πια ταυτίζεται με την αίσθηση του πόνου. Η πόρτα της φυλακής ανοίγει βίαια. Τον σηκώνουν και με δυσκολία στέκεται στα πόδια του. Τον φιμώνουν – με κάτι σαν μανταλάκι για να μη μιλήσει. Με την λιγοστή δύναμη που του έχει απομείνει προσπαθεί να περπατήσει μόνος του, να σταθεί περήφανος μπροστά στο τέλος του. Ο τόπος εκτέλεσης είναι το Campo de Fiori, η Πλατεία των Λουλουδιών! Με την συνοδεία των φρουρών προχωράει σταθερά προς τον θάνατο. Μια ομάδα μοναχών ψέλνουν και τον χλευάζουν μέχρι τέλους προτρέποντας τον να αρνηθεί όλα όσα πιστεύει. Την ίδια ώρα τα βιβλία του καίγονται έξω απ’ τον Άγιο Πέτρο. Τον γδύνουν και τον δένουν ανάποδα στον πάσσαλο. Λίγο πριν παραδοθεί το κορμί του στις φλόγες ένας μοναχός του προσφέρει τον Εσταυρωμένο Χριστό για να τον φιλήσει σαν μια στερνή ένδειξη μετάνοιας. Εκείνος αποστρέφει βίαια το πρόσωπό του από αυτό. Ο πάσσαλος φλέγεται. Ακολουθεί το παρανάλωμά του μπροστά στα μνησίκακα μάτια εκατοντάδων παρευρισκομένων, κληρικών, μοναχών και λαού. Ο Τζ. Μπρούνο, το ελεύθερο πνεύμα που αναζήτησε την αλήθεια μέχρι τέλους, ξεψυχάει. Ο θάνατος έρχεται να πάρει την θέση της οδύνης, που τα τελευταία χρόνια είναι κυρίαρχη. Επί τέλους… Κοιμάται, γίνεται όνειρο.
Σχεδόν τρεις αιώνες μετά, στο ίδιο σημείο όπου δολοφονήθηκε από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία ο Τζ. Μπρούνο, οι Ιταλοί έστησαν ανδριάντα του. Ο Μπρούνο χαράχτηκε στην ιστορία ως το σύμβολο της ελεύθερης έκφρασης, ως ο μεγάλος εκείνος ανθρωπος που αναζήτησε την αλήθεια, δίχως να φοβηθεί το κόστος. Το ανήσυχο πνεύμα του σαν φάρος φωτίζει την σύγχρονη επιστήμη και φιλοσοφία. Ας συνεχίσει να φωτίζει και τον 21ο αιώνα όπου η ελευθερία των ανθρώπων μοιάζει να κινδυνεύει και πάλι, και ξεπουλιέται ως φτηνό αντάλλαγμα τάχα για ασφάλεια, σωματική ή ψυχική, άλλοτε για να εξυπηρετήσει πολιτικές σκοπιμότητες κι άλλοτε μάταιες μεταφυσικές ελπίδες…
Αναζητήστε τα και διαβάστε τα έργα του. Είναι το ψαχούλεμα στα τυφλά ενός κόσμου που αρχίζει να παραδέχεται την λογική… Δείτε μια λίστα:
- De umbris idearum (Παρίσι, 1582)
- Cantus Circaeus (1582) (Λατινικά) – Αγγλική μετάφραση.
- De compendiosa architectura (1582)
- Candelaio (1582)
- Ars reminiscendi (1583)
- Explicatio triginta sigillorum (1583)
- Sigillus sigillorum (1583)
- La Cena de le Ceneri (Le Banquet des Cendres) (1584)
- De la causa, principio, et Uno (1584)
- De l’infinito universo et Mondi (1584)
- Spaccio de la Bestia Trionfante (L’expulsion de la bête triomphante) (Λονδίνο, 1584)
- Cabala del cavallo Pegaseo – Asino Cillenico (1585)
- De gl’ heroici furori (1585)
- Figuratio Aristotelici Physici auditus (1585)
- Dialogi duo de Fabricii Mordentis Salernitani (1586)
- Idiota triumphans (1586)
- De somni interpretatione (1586)
- Animadversiones circa lampadem lullianam (1586)
- Lampas triginta statuarum (1586)
- Centum et viginti articuli de natura et mundo adversus peripateticos (1586)
- Delampade combinatoria Lulliana (1587)
- De progressu et lampade venatoria logicorum (1587)
- Oratio valedictoria (1588)
- Camoeracensis Acrotismus (1588)
- De specierum scrutinio (1588)
- Articuli centum et sexaginta adversus huius tempestatismathematicos atque Philosophos (1588)
- Oratio consolatoria (1589)
- De vinculis in genere (1591)
- De triplici minimo et mensura (1591)
- De monade numero et figura (Φραγκφούρτη, 1591)
- De innumerabilibus, immenso, et infigurabili (1591)
- De imaginum, signorum et idearum compositione (1591)
- Summa terminorum metaphisicorum (1595)
- Artificium perorandi (1612)
- Jordani Bruni Nolani opera latine conscripta, curantibus F. Tocco – H. Vitelli.
ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.2.2026.
