Το Ιερό του Απόλλωνος Μαλεάτα[1] κατέχει την βόρεια πλαγιά του ανατολικότερου υψώματος του Κυνόρτιου όρους της Αργολίδος. Σε χρόνους πολύ παλιούς, δίπλα στις πηγές των άφθονων νερών γεννήθηκε η λατρεία που αργότερα συνεχίστηκε και άνθισε στο Ασκληπιείο, στην κοιλάδα που απλώνεται κάτω από τους δυτικούς πρόποδες του όρους, όπου έχει λαξευτεί το θέατρο.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ, ΕΔΩ.
Η πρώτη ανθρώπινη εγκατάσταση στο χώρο τεκμηριώνεται από τα κατάλοιπα ενός οικισμού της Πρωτοελλαδικής εποχής (3η χιλιετία π.Χ.) που αποκαλύφθηκε πάνω σε έξαρμα του υψηλότερου επιπέδου του υψώματος. Η ζωή στον οικισμό συνεχίζεται και κατά την Μεσοελλαδική και την Μυκηναϊκή εποχή. Τότε ιδρύεται στα βόρεια του εξάρματος ένας υπαίθριος βωμός τέφρας επάνω σε λιθόκτιστο άνδηρο, με πλούσια αφιερώματα, καθώς και ένα μεγάλο άνδηρο, όπου γίνονταν τελετουργικά γεύματα κατά την διάρκεια θυσιών.
Σε ένα μικρότερο άνδηρο, στο χώρο όπου αργότερα ιδρύθηκε ο αρχαϊκός και στην συνέχεια ο κλασσικός ναός του θεού, αποκαλύφθηκαν μικρά ιερά οικοδομήματα, στα οποία φυλάσσονταν τα ιερά σκεύη.
Κατά την προϊστορική εποχή η λατρεία ήταν, ίσως, αφιερωμένη σε θεότητα της φύσης με χθόνιο χαρακτήρα. Η γειτνίαση της θέσης του Ιερού με τις πλούσιες πηγές νερού που τροφοδοτούσαν με υπόγεια ορύγματα, αλλά και με επιφανειακούς αγωγούς και το Ασκληπιείο, συνηγορεί προς αυτό.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΣΚΛΗΠΕΙΩΝ, ΕΔΩ.
Στους ιστορικούς χρόνους, από τον 8ο αιώνα π.Χ. η λατρεία θα συνεχιστεί προς τιμήν του θεού Απόλλωνα, ως ιατρού και πατέρα του Ασκληπιού, στον μύθο. Στον υπαίθριο βωμό της τέφρας τοποθετούνταν αναθήματα μέχρι και τον 4ο αιώνα π.Χ.
Κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. κατασκευάζεται πάνω στα ερείπια των μυκηναϊκών οικοδομημάτων ένας αρχαϊκός ναός για τον Απόλλωνα, ενώ πάνω σ’ αυτόν, το 380 π.Χ., υψώνεται ο κλασσικός ναός που ήταν εξάστυλος, πρόστυλος με άδυτο κατασκευασμένος από πωρόλιθο και μάρμαρο. Την συνέχεια της λατρείας μπορεί να συνειδητοποιήσει ο επισκέπτης πάνω σ’ αυτό το άνδηρο.
Στον άξονα του ναού, σε 17 μ. απόσταση από αυτόν, ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. ο μνημειώδης βωμός του θεού που ανήκει στη σπάνια κατηγορία των μνημειωδών τετράστυλων «στεγασμένων» βωμών. Ο βωμός καταστράφηκε τον 1ο αιώνα π.Χ. μαζί με τον ναό. Είχε το σχήμα μιας μεγάλης τράπεζας με μαρμάρινη επένδυση πάνω σε κρηπιδωτή βάση και προστατευόταν με μία ελαφρά στέγη, που την υποβάσταζαν τέσσερις στύλοι επάνω από το κυριότερο τμήμα του.
Στα βόρεια, προς την κατωφέρεια, το Ιερό του Απόλλωνος έκλεινε με ένα ισχυρό πώρινο ανάλημμα, στο οποίο υψωνόταν μία στοά που έβλεπε στο εσωτερικό. Το έργο κατασκευάστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ.
Η είσοδος στο Ιερό γινόταν πίσω από το ανατολικό άκρο της στοάς, όπου έφθανε ο δρόμος από το Ασκληπιείο, αφού περνούσε κάτω από το ανάλημμα. Ο χώρος του Ιερού, στα αριστερά των εισερχομένων, έκλεινε με το υπαίθριο τέμενος των Μουσών που χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ. και είχε τη μορφή ενός επιμήκους παραλληλόγραμμου περιβόλου που έκλεινε στην πρόσοψη με 9 πεσσίσκους με ξύλινες οριζόντιες κιγκλίδες. Στο νοτιοδυτικό του άκρο υπήρχε βωμός αφιερωμένος στις Μούσες.
Ανατολικά του Ιερού υπήρχε από τους ελληνιστικούς χρόνους μία κατοικία ιερέων που μαρτυρείται και στις επιγραφές.
Κατά την εποχή της ρωμαιοκρατίας κατασκευάστηκε πρόπυλο στο ΒΑ. άκρο του Ιερού που περιελάμβανε τρία μέρη:
- ένα λίθινο κλιμακοστάσιο με 9 βαθμίδες – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τον ΚΟΣΜΟ του 9, ΔΙΑΒΑΣΤΕ το άρθρο του Γ. Λεκακη, ΕΔΩ.
- τον εξωτερικό χώρο (αναμονή) και
- τον εσωτερικό χώρο (υποδοχή) με φυλακείο και ενσωματωμένη κρήνη καθαρμού.
Το θύρωμα του προπύλου έκλεινε δίφυλλη ξύλινη πόρτα.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ – ΕΦΑ ΑΡΓΟΛΙΔΟΣ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 3.5.2020.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Λεκακης Γ. «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:
[1] Τα Μαλεάτεια ήταν εορτή προς τιμήν του Απόλλωνος στον Μαλέα. Aυτός που ψήνει ψωμιά για τον Απόλλωνα Μαλεάτα λέγεται ἀρτόπονος [επιγρ. Επιδαύρου IG4.1549]. Ο ιερεύς, αρητήρ και δειραδιώτης [SEG 38.320]. Το ακρωτήριον Μαλέας έγινε Καβομαλιάς, κρατώντας το αρχαίο του όνομα. Η αρχαία Μαλέα / Μαλέες / Μαλέαι / Μαλεῖαι, ήταν στην Μαλεάτιδα / Μαλεώνα χωρα της Αρκαδιας – ΠΗΓΗ: Ομ. Πλουτ. Πυθ. or. 9. Ηρόδ., Ξενοφων.
> Μαλεάτας > ιταλ. malato, γαλλ. malade, κλπ.
αρχαιο Ιερον Απολλωνος Μαλεατα, ασκληπιειο, κυνορτιον ορος, πριν 5.000 χρονια Ιερο Απολλωνα Μαλεατας θεος απολλων απολλωνας Κυνορτιο πηγες νερου λατρεια Ασκληπιειον, κοιλαδα αργολιδα αργολις θεατρο ΑΣΚΛΗΠΙΟΣ πρωτη ανθρωπινη εγκατασταση οικισμος Πρωτοελλαδικη εποχη 3η χιλιετια πΧ εξαρμα υψωμα βουνο λοφος ζωη μεσοελλαδικη μυκηναικη ιδρυση υπαιθριος βωμος τεφρας τεφρα λιθοκτιστο ανδηρο, αφιερωματα, τελετουργικο γευμα θυσια αρχαικος κλασσικος ναος μικρο ιερο οικοδομημα ιερα σκευη σκευος προιστορικη προιστορι θεοτητα φυση χθονια υπογειο ορυγμα επιφανειακος αγωγος ασκληπιειον, ΑΣΚΛΗΠΕΙΑ ιστορικα χρονια 8ος αιωνας ιατρος μυθος υπαιθρος αναθηματα 4ος 6ος κατασκευη ερειπια μυκηναικο αρχαικα 380 κλασσικα εξαστυλος, προστυλος αδυτο πωρολιθος μαρμαρο 17 μ. μνημειωδης σπανια μνημειο τετραστυλος στεγασμενος καταστροφη 1ος σχημα μεγαλη τραπεζα μαρμαρινη επενδυση κρηπιδωτη βαση προστασια στεγη, στυλος πωρινο αναλημμα, στοα εργο 3ος τεμενος Μουσων μουσες μουσειο επιμηκης παραλληλογραμμος περιβολος προσοψη πεσσισκος ξυλινη οριζοντια κιγκλιδα ελληνιστικα κατοικια ιερεας ιερευς επιγραφη ρωμαιοκρατια προπυλο λιθινο κλιμακοστασιο βαθμιδα αναμονη υποδοχη φυλακειο κρηνη καθαρμου καθαρμος θυρωμα διφυλλη ξυλινη πορτα θυρα
