Του Γιώργου Λεκάκη
Έξι αρχαία ορυχεία χαλκού, μολύβδου και αργύρου, της Εποχής του Χαλκού ανακαλύφθηκαν στην περιοχή γύρω από την Cabeza del Buey, της επαρχίας Badajoz, στην νοτιοδυτική Ισπανία. Προηγούμενη ανάλυση ισοτόπων μολύβδου, σε αντικείμενα της Εποχής του Χαλκού, που ανακαλύφθηκαν στην Σκανδιναβία έχει καθορίσει ότι μεγάλο μέρος του μετάλλου πιθανότατα προέρχεται από την νοτιοδυτική Ισπανία.
«Η ανακάλυψη των νέων ορυχείων της Εποχής του Χαλκού στην Εξτρεμαδούρα – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΕΞΤΡΕΜΑΔΟΥΡΑΣ, ΕΔΩ – αντιπροσωπεύει μόνον την κορυφή του παγόβουνου», εδήλωσε ο κ. J. Ling (του Πανεπιστημίου του Γκαιτεμποργκ). «Σε αυτήν την περιοχή – καθώς και στην Ανδαλουσία – εκτιμούμε ότι έως και 150 προϊστορικά ορυχεία μπορεί να παραμένουν άγραφα και ανεξερεύνητα», πρόσθεσε.
Approximately 80 stone mining hammers documented at one of the smaller mines. These tools were used to crush and process copper- and lead-bearing ore. Rock carvings recorded close to the mining sites, highlighting the broader cultural landscape connected to Bronze Age activity in the region. – Photo: J. Ling.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΝΔΑΛΟΥΣΙΑΣ, ΕΔΩ.
Περίπου 80 αυλακωτοί πέτρινοι χειροπέλεκεις με άξονες, που χρησιμοποιούνταν για την σύνθλιψη και την επεξεργασία μεταλλεύματος ανακτήθηκαν από ένα από τα έξι νεοανακαλυφθέντα ορυχεία. «Αυτό αναδιαμορφώνει ριζικά την κατανόησή μας για το παγκόσμιο σύστημα της Εποχής του Χαλκού, στο οποίο η εξόρυξη χαλκού λειτουργούσε ως μία από τις βασικές μηχανές της εποχής», κατέληξε ο κ. J. Ling.
- Παραμένει ωστόσο η Κύπρος ως ο «βασιλιάς του χαλκού» (ο κύριος παραγωγός χαλκού κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού) – δεν υπάρχει άλλη περιοχή που να έχει τόσο πλούσια ορυχεία χαλκού» – ΠΗΓΗ: P. Fischer (αρχαιολόγος, University of Gothenburg) και βιβλίο του Γ. Λεκάκη «Η χαλκίτις Κύπρος», εκδ. «Ενδοχώρα».
ΠΗΓΗ: «Six newly discovered Bronze Age mines in Spain – May explain the origin of Scandinavian Bronze», Department of Historical Studies Πανεπιστήμιο του Γκετεμποργκ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 20.2.2026.
ΕΠΙΣΗΣ, ο τυρφώνας Digonnière, που ευρίσκεται σε υψόμετρο 1.055 μ. στο Massif du Pilat, περίπου 12 χλμ. νότια του Saint-Etienne Ισπανίας, έχει έναν βάλτο έκτασης 2,4 εκταρίων, καλυμμένο κατά κύριο λόγο με πεύκα (Pinus sylvestris – πεύκη η δασική). Στην νότια άκρη του υπάρχει μια τάφρος αποστράγγισης, ενώ ο ποταμός Semène ρέει σε απόσταση περίπου 45 μ. από το σημείο, όπου μια ερευνητική ομάδα εισήγαγε έναν δειγματολήπτη πυρήνων σε βάθος 2 μ. Το δείγμα που ανασύρθηκε αποτελείτο από μαύρη, μετρίως αποσυντεθειμένη τύρφη, η οποία εκάλυπτε ένα αμμώδες στρώμα πλούσιο σε οργανική ύλη στην βάση – το Dig1Ter. Εκεί είχαν συσσωρευτεί ίχνη αερομεταφερόμενης σκόνης, 6.000 χρονων, μέρος της οποίας αποτελείται από μόλυβδο, ο οποίος προέρχεται από εξορύξεις ρωμαϊκής εποχής. Ο Πολύβιος, ο Ποσειδώνιος, ο Στράβων και ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρθηκαν εκτενώς στον ορυκτό πλούτο της Ιβηρικής. Αλλά τα «αποτυπώματα» του μολύβδου, στο Dig1Ter προκύπτουν από 19 τυρφώνες απ’ όλην την Ευρώπη, καθ’ όλην την διάρκεια της ρωμαϊκής περιόδου, από μεταλλευτικές περιοχές στο Κεντρικό Οροπέδιο της Γαλλίας (Massif Central), στο Ρηνανικό Οροπέδιο, στα γερμανικά υψίπεδα και στην Βρετανία! Αντιθέτως, η συνεισφορά των ισπανικών περιοχών Cartagena-Mazarrón και Sierra Morena είναι σχεδόν αμελητέα!.. Στην φύση, ο μόλυβδος συνυπάρχει με το ασήμι στο ορυκτό γαληνίτης. Οι αρχαίοι μεταλλουργοί, προκειμένου να εξάγουν το ασήμι από τον γαληνίτη (για την κοπή νομισμάτων), θέρμαιναν το μετάλλευμα. Κατά την διαδικασία αυτή, ένα σημαντικό μέρος του μολύβδου διέφευγε μέσω των καπναγωγών στην ατμόσφαιρα, από όπου στην συνέχεια διασκορπιζόταν και καθιζάνε πάνω στην βλάστηση της περιοχής. Ένας τυρφώνας, που αντλεί το νερό και την σκόνη του από τον ουρανό, διατηρεί αυτά τα κατάλοιπα σε τάξη, στρώμα το στρώμα, και ο μόλυβδος σε κάθε στρώμα φέρει το ισοτοπικό αποτύπωμα του πετρώματος από το οποίο εξορύχθηκε. Αν μπορείς να διαβάσεις αυτό το αποτύπωμα, τότε μπορείς να πεις ποιοι λόφοι “τροφοδότησαν” το χρήμα. – ΠΗΓΗ: Delile, κ.ά. (CNRS και Πανεπιστήμιο Lumière Lyon 2), Science Advances, Οκτ. 2026.
αγνωστα αρχαια ορυχεια χαλκος, μολυβδου αργυρου Ισπανια μεταλλα εξαγωγη Σκανδιναβια προιστορικα αγνωστο ορυχειο Ισπανιας, βασιλιας χαλκου Κυπρος Λεκακης Γκετεμποργκ, Γκαιτεμποργκ γκοθενμπουργκ μολυβδος αργυρος μεταλλο εξαγωγες προιστορια Εποχη Χαλκου καμπεζα ντελ μπουει Cabeza del Buey, επαρχια μπανταγιοζ Badajoz, νοτιοδυτικη αναλυση ισοτοπων αντικειμενα Εξτρεμαδουρα Extremadura Ανδαλουσια αγραφα ανεξερευνητα αυλακωτος πετρινος χειροπελεκυς αξονας, συνθλιψη επεξεργασια μεταλλευμα κατανοηση παγκοσμιο συστημα εξορυξη βασιλευς παραγωγος παραγωγη υστερη πλουσια αρχαιολογια Hispania τυρφωνας Digonniere, υψομετρο Massif du Pilat, Saint-Etienne Ισπανια βαλτος πευκο Pinus sylvestris – πευκη δασικη ταφρος αποστραγγιση ποταμος Semene δειγματοληπτης πυρηνας μαυρη τυρφη αποσυντεθειμενη αμμωδες στρωμα οργανικη υλη αερομεταφερομενη σκονη, 6.000 χρονων χρονια πριν εξορυξεις ρωμαικη εποχη Πολυβιος, Ποσειδωνιος, Στραβων Διοδωρος Σικελιωτης ορυκτος πλουτος Ιβηρικη αποτυπωμα μολυβδου, τυρφωνες Ευρωπη, ρωμαιοι μεταλλευτικη περιοχη Κεντρικο Οροπεδιο Γαλλια ρηνανια Ρηνανικο γερμανικα υψιπεδα γερμανια υψιπεδο Βρετανια ισπανικη καρθαγενη Cartagena Mazarron μαζαρον σιερα σιερρα μορενα Sierra Morena φυση, ασημι ορυκτα γαληνιτης αρχαια μεταλλουργια εξαγωγη κοπη νομισματων νομισμα μεταλλευμα καπναγωγος ατμοσφαιρα, βλαστηση νερο ουρανος καταλοιπα ταξη, στρωμα ισοτοπικο αποτυπωμα πετρωμα εξορυξη χρημα
