ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΜΙΚΑ (αλφαβητικώς):
- Αγαπάει ό Θεός τόν κλέφτη, αμμά αγαπάει και τόν νοικοκύρη.
- Άιντε, άιντε, βώδια μου, ακόμα έντεκα μήνες καί είκοσι ‘νια[1] μέραις σας έχω. [Αυτά ειπέ ποτέ ποιμήν τις την έσπεραν της πρώτης ημέρας της μισθώσεώς του].
- Άλλα ‘ν’ τα ‘μάτια τού λαγού, κι άλλα τής κουκουβάγιας.
- Άλλοι τρων’ τά ξυνά κι άλλ’ μουδιάζουν τά δόντια τους.
- Αλλού τα καρκαλίσματα[2], κι αλλού γεννούν οι κόττες.
- Αν δέν ‘παινέσης τό σπήτι σου, πέφτει καί σε πλακώνει.
- Η κόττα πίνει τό νερό και κοιτάει καί τόν θεό.
- Κάθε πετεινός στην κοπρηά του λαλάει.
- Καλημέρα, Γιάννη. – Φασούλια σπέρνω.
- Λάδι βρέχει, κάστανα χιονίζει.
- Με τον ήλιο τά βγάζαμε, με τον ήλιο τα μπάζαμε, τι είχαν τά έρημα καί ψοφούσαν;
- Νά ‘καμναν όλαις οι μέλισσαις μέλι, θα το ‘τρωγε κι ο γύφτος με το χουλιάρι.
- Ο λύκος αντάρα γυρεύει.
- Ο λύκος γιατ’ έχει τον λαιμό χοντρό; – Γιατί κυττάει την δουλειά του μοναχός.
- Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άλλαξε τό μαλλί του, ούτε τον νου του άλλαξε, ούτε την κεφαλή του.
- Ο λύκος το μαλλί αλλάζει, άλλα το κεφάλι δέν τό αλλάζει.
- Όποιος εχ΄ τά γένεια, έχ΄ καί τά χτένια.
- Όσα ξερ’ ο νοικοκύρης δεν τα ξέρ΄ ο μουσαφίρης.
- Ταχιά τον κλαιν. [επί μυστικών διαδοθησομένων ή συμφοράς επερχομένης].
- Τό μήλο ‘ποκάτ΄ απ΄ τή μηλιά θα πέση.
ΠΗΓΗ: εκ της «Γλωσσικής Εταιρείας βραβευθείσης συλλογής του Μακεδόνος καθηγητού, Αθ. Ιωαννίδου, Μακεδονικόν Ημερολόγιον 1908, Επετηρίς των Μακεδόνων, τύποις “Αυγής” Αθηνών, Αποστολοπούλου. Γ. Λεκακης «Λεξικο παραδόσεων». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.1999.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Γ. Λεκάκη:
[1] είκοσι ΄νια = εικοσιεννιά, 29.
[2] καρκαλίσματα = κακαρίσματα.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΝ ημερολογιον ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ ΚΑΙ ΓΝΩΜΙΚΑ αγαπη Θεος κλεφτης, αμμα νοικοκυρης βοδια μερες ποιμην μισθωση ματια λαγος κουκουβαγια ξυνο μουδιασμα δοντι καρκαλισμα γεννα κοττα σπητι σπιτι κοτα νερο πετεινος κοπρηα κοπρια λαλημα καλημερα Γιαννη φασουλια φασουλι φασολια φασολι λαδι βροχη καστανο χιονι ηλιος ερημα ψοφος μελισσαις μελισσα μελι, γυφτος χουλιαρι λυκος ανταρα λαιμος χοντρος κυτταω δουλεια μοναχος γερος αλλαγη μαλλι νους κεφαλη κεφαλι γενεια, γενια χτενια χτενι μουσαφιρης ταχια κλαμα μυστικη διαδοθησομενη συμφορα μηλο μηλια Γλωσσικη Εταιρεια συλλογη μακεδονας καθηγητης Ιωαννιδης Μακεδονικο Ημερολογιο τυποις Αποστολοπουλου εικοσινια εικοσιεννια, εικοσιεννεα, 29 καρκαλισματα κακαρισμα Επετηρις των Μακεδονων, τυπος τυπογραφειο Αυγη Αθηνων αθηνα
