Του Γιώργου Λεκάκη
Στην κοινότητα Écouché-les-Vallées[1] της Νορμανδίας, κοντά στον ποταμό Ολίνα[2] στην βορειοδυτική Γαλλία, ερευνητές του Γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Προληπτικής Αρχαιολογικής Έρευνας, φέρνουν στο φως εναν από τους αρχαιότερους γνωστούς οικισμούς στην περιοχή, ο οποίος χρονολογείται στην Νεολιθική εποχή. Υπήρχε σταθερή ανθρώπινη παρουσία σε αυτό το σημείο της κοιλάδας από τις αρχές της Νεολιθικής (4900 – 4800 π.Χ.). Αρχαίες τεχνητές κοιλότητες χρησιμοποιούνταν ως «σιλό», για την αποθήκευση και την συντήρηση σπόρων δημητριακών και άλλες, με βάση την μορφολογία και το επίπεδό τους, ως λάκκοι εξαγωγής, από τους οποίους οι πρώτοι αγρότες της περιοχής προμηθεύονταν το αργιλώδες χώμα που χρειάζονταν για την κατασκευή των τοίχων των κτηρίων τους. Το περιεχόμενο αυτών των λάκκων έχει αποδώσει ένα άφθονο και ποικίλο σύνολο αρχαιολογικού υλικού, του οποίου τα τυπικά χαρακτηριστικά επιτρέπουν να αποδοθούν στην ύστερη φάση του «Πολιτισμού Villeneuve – Saint-Germain», μιας σαφώς καθορισμένης πολιτιστικής ομάδας της Πρώιμης Νεολιθικής στην βόρεια Γαλλία. Βρέθηκαν μεγάλα κεραμικά θραύσματα, που προορίζονται για αποθήκευση, με διακοσμήσεις από υπερυψωμένα κορδόνια και μικρά πήλινα πόμολα, πολλά εργαλεία από πυριτόλιθο, γυαλισμένα τσεκουρια, κατασκευασμένα από βράχο «αλπικού τύπου», γνωστό ως πράσινο λίθο, και θραύσματα από πέτρες λείανσης σε σχήμα βάρκας, για το άλεσμα σιτηρών. Η κατοικία, με βάση τα χαρακτηριστικά της, ταιριάζει στο μοντέλο ενός σπιτιού «τύπου Δούναβη», της χαρακτηριστικής μορφής κατοίκησης των πρώτων γεωργικών ομάδων, που έφτασαν στην κεντρική και δυτική Ευρώπη από την Μικρά Ασία – Ανατολία, κατά την Νεολιθική. Μια πανομοιότυπη κατασκευή ανασκάφηκε το 2009, μόλις 500 μ. από την τρέχουσα ανασκαφή, στο Écouché-les-Vallées.
ΤΩΡΑ νέα ανασκαφή έφερε στο φως αρχαία ταφή, που κάποτε καλυπτόταν από έναν τύμβο, έχει συνδεθεί με τον «Πολιτισμό των Αρμορικανικών Τύμβων»[3] (Εποχής Χαλκού) και άλλες κοντινές τοποθεσίες. Ένας ταφικός λάκκος, που χρονολογείται μεταξύ 1900 και 1800 π.Χ.
Δεν βρέθηκαν ανθρώπινα λείψανα στο όξινο έδαφος, αλλά ανακτήθηκαν 31 αιχμές από πυριτόλιθο, δύο χάλκινα μαχαίρια και ένα σκαλιστό κομμάτι ορείας κρυστάλλου, που μπορεί να φοριόταν ως μενταγιόν. Όλα μοιάζουν με “πριγκηπική” ταφή.
Οι αιχμές είχαν υποστεί προσεκτική επεξεργασία, ώστε να μοιάζουν μεταξύ τους από εξειδικευμένους τεχνίτες, πραγματικούς δεξιοτέχνες στην κατασκευή πυριτόλιθων (πυριτοκόπτες) και πιθανότατα κατασκευάσθηκαν ως ένδειξη πλούτου ή δύναμης για ένα μέλος της άρχουσας αριστοκρατίας / ελίτ. Η λεπίδα του μεγαλύτερου από τα δύο μαχαίρια έχει μήκος περίπου 30,5 εκατ. Έχουν εντοπιστεί ίχνη από τη δερμάτινη θήκη του. Η λεπίδα του μικρότερου μαχαιριού, το οποίο είχε μια θήκη από καλαθοπλεκτική, είχε μήκος περίπου 20,3 εκατ. Και τα δύο μαχαίρια πιστεύεται ότι ήταν στερεωμένα σε ξύλινες λαβές με πριτσίνια.
Κατά την εποχή της κατασκευής του, ο τάφος πρέπει να ήταν καλυμμένος από έναν τύμβο, που σημάδευε τον χώρο και πιθανότατα προσέδιδε μνημειώδη χαρακτήρα στην ταφή. Αυτός ο τύμβος έχει εξαφανιστεί εντελώς σημερα, λόγω αιώνων γεωργικής δραστηριότητας και διάβρωσης. Η παρουσία του ανατολικά του ποταμού Σελούν[4], σε νορμανδικό έδαφος, είναι, ωστόσο, ασυνήθιστη. Οι αρχαιολόγοι σημειώνουν ότι, μέχρι σήμερα, μόνον 6 ταφές αυτής της τυπολογίας και χρονολογίας είχαν καταγραφεί στην Νορμανδία. Ο τάφος συνδέεται με έναν άλλο, που είχε ανακαλυφθεί προηγουμένως στην γειτονική κοινότητα Loucé, σε μικρή απόσταση και ενισχύεται από την ύπαρξη, σε πολύ μικρή ακτίνα, δύο άλλων εξαιρετικών τοποθεσιών, που ανήκουν στον ίδιο χρονο-πολιτισμικό ορίζοντα:
- Έναν περίβολο με πιθανώς λατρευτικές λειτουργίες στο Loucé, που βρίσκεται μερικές εκατοντάδες μέτρα από την νέα ανασκαφή, και
- έναν μεγάλο περίβολο που οριοθετείται από τάφρους στην κοινότητα Moulins-sur-Orne, που βρίσκεται περίπου 6 χλμ. μακριά.
ΠΗΓΗ: “Dans l’Orne, un vaste domaine aristocratique de l’âge du Bronze
Une équipe l’Inrap mène actuellement, sur prescription de l’État (Drac Normandie), une fouille à Écouché-les-Vallées, dans l’Orne, dans le cadre de l’extension de la carrière MEAC. Les archéologues exhument des vestiges plurimillénaires dont les traces d’un habitat du Néolithique et une tombe princière de l’âge du Bronze”, inrap, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 16.2.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Το Écouché-les-Vallées είναι μια πρόσφατη γαλλική κοινότητα, που βρίσκεται στο διαμέρισμα Orne Νορμανδίας.
[2] Ο ποταμός Orne / Ορν, μήκους 170 χλμ., πηγάζει από την κοινότητα Aunou-sur-Orne και εκβάλλει στο Merville-Franceville-Plage. Είναι παραπόταμος του Μοζέλα στην αριστερή όχθη και άρα υποπαραπόταμος του Ρήνου!
Ο Κλ. Πτολεμαίος τον αναφέρει ως Ολίνα, έκτοτε παραφράσθηκε Ολν και είναι γνωστός με διάφορες παραλλαγές: Olne, l’Orne saosnoise > Horne (775), Orna (861), Olomnam (Έρν. Νεγκρ, 865), Horna (914), Odorna (D. Cal. not. Lorr.). – ΠΗΓΗ: X. Delamarre, κ.ά. Σχετική η κελτική λέξη olina (= αγκώνας, δηλ. αυτός που μοιάζει με αγκώνα, κάνει μια στροφή (ή λυγίζει)». Η ρίζα ol (> eau) δίνει λέξεις σχετικές με το νερό. Ορνέλ είναι το υποκοριστικό του ποταμού Ορν.
[3] Ο «Πολιτισμός των Αρμορικανικών Τύμβων / Tumulus armoricains», είναι ένας πολιτισμός της Εποχής Χαλκού, που αναπτύχθηκε στα δυτικά της Αρμορικανικής Χερσονήσου, γνωστή ως Κάτω Βρετάνη της Γαλλίας. Είναι γνωστός από τις περισσότερες από χίλιες ταφές του! Η φήμη αυτού του πολιτισμού οφείλεται σε μερικές εξαιρετικές, πλούσια διακοσμημένες ταφές των αρχηγών της εποχής, συγχρόνων των αριστοκρατών του πολιτισμού του Ουέσσεξ στην Αγγλία και του πολιτισμού των Ουνέτις στην Κεντρική Ευρώπη!
[4] Ο ποταμός Sélune είναι ένας γαλλικός παράκτιος ποταμός, στο διαμέρισμα της Μάγχης Νορμανδίας. Πηγάζει από το Saint-Cyr-du-Bailleul και εκβάλλει στον κόλπο του όρους Αγίου Μιχαήλ / Mont-Saint-Michel (παραπάνω φωτ.) – από τα πλέον τουριστικα αξιοθεατα της Νορμανδιας. Το όνομά του προέρχεται από την ελληνική λέξη ζευς / ζαν > ζου > σου > ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ > κελτική ses > Σε-όννα ή Σέουννα, Se-onna / Seunna από το sée-on = νερό / συνάντηση πολλών υδάτων < σαουνα, κλπ.
αρχαια χαλκινα μαχαιρια, αρχαιο σκαλιστο κομματι ορεια κρυσταλλος αιχμες ποταμος Ολινα Λεκακης ποταμωνυμικα ποταμονυμικα αρχαιο χαλκινο μαχαιρι σκαλιστα αιχμη βελους βελων βελος Ολινας ecouche les Vallees Νορμανδια βορειοδυτικη Γαλλια, γαλλικο αρχαιολογια αρχαιοτερος γνωστος οικισμος νεολιθικη εποχη ανθρωπινη παρουσια κοιλαδα 4900 – 4800 5η χιλιετια πΧ 6.900 6.800 χρονια πριν χρονων τεχνητη κοιλοτητα σιλο αποθηκευση αποθηκη συντηρηση σπορος δημητριακα λακκος πρωτοι αγροτες αργιλωδες χωμα κατασκευη τοιχος κτηριο αρχαιολογικο υλικο υστερος Πολιτισμος Villeneuve Saint Germain βιλνεβ αγιος γερμανος πολιτιστικη ομαδα πρωιμη βορεια μεγαλα κεραμικα θραυσματα, διακοσμηση κορδονι πηλινο πομολο εργαλειο πυριτολιθος, γυαλισμενο τσεκουρι πελεκυς βραχος αλπικου τυπου πρασινος λιθος, πετρα λειανση σχημα βαρκας βαρκα βαρκοσχημο αλεσμα σιτηρα κατοικια, χαρακτηριστικα μοντελο σπιτι Δουναβης δουναβις ιστρος χαρακτηριστικη μορφη κατοικηση πρωτες γεωργικες ομαδες κεντρικη δυτικη Ευρωπη Μικρα Ασια – Ανατολια, ανασκαφη ανασκαφες ταφη τυμβος, Πολιτισμος των Αρμορικανικων Τυμβων Εποχη Χαλκου ταφικος 2η 1900 1800 3.900 3.800 ανθρωπινα λειψανα οξινο εδαφος, μενταγιον πριγκηπικη επεξεργασια, εξειδικευμενος τεχνιτης, δεξιοτεχνης πυριτοκοπτης ενδειξη πλουτος δυναμη μελος αρχουσα ταξη αριστοκρατια ελιτ λεπιδα δερματινη θηκη καλαθοπλεκτικη, καλαθι ξυλινη λαβη πριτσινι μνημειο Σελουν ταφες τυπολογια κοινοτητα χωριο Louce, λουκε περιβολος λατρεια λειτουργια μουλεν Moulins sur Orne, γαλλικη Ορν, Aunou sur Orne εκβολες μερβιλ μερβιγ Merville Franceville Plage παραποταμος Μοζελας οχθη υποπαραποταμος Ρηνος Κλαυδιος Πτολεμαιος παραφραση Ολν Olne, l’ Orne saosnoise > χορν Horne ορνα Orna ολομναν Olomnam χορνα Horna οντορνα Odorna κελτικη λεξη olina αγκωνας, αγκων ριζα ολ ol eau νερο Ορνελ υποκοριστικο αρμορικανικοι Τυμβοι αρμορικανικη Χερσονησος αρμορικη Κατω Βρετανη Γαλλιας φημη εξαιρετικη πλουσια διακοσμημενη αρχηγος αριστοκρατες Ουεσσεξ Αγγλια Ουνετις Selune γαλλικος παρακτιος Μαγχη Manche Normandie Saint Cyr du Bailleul κολπος ορος βουνό Αγιου Μιχαηλ αγιος Mont Saint Michel καστρο καστροχωριο ονομα ετυμολογια ποταμων ελληνικη λεξη θεος ζευς / ζαν > ζου σου κελτες Σε οννα Σεουννα, Se onna Seunna see on υδωρ Σεοννα Σε ουννα, Seonna Se unna
