Στις 6-8 Ιανουαρίου στην Πετρούσσα Δράμας γίνεται το μπάμπιντεν

Το μπάμπιντεν[1] είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο, που παρατηρείται στην Πετρούσσα[2] Δράμας κάθε 6, 7, 8 Ιανουαρίου.

Για τις Πετρουσσιώτισες και τους Πετρουσσιώτες είναι η σημαντικότερή τους γιορτή, πανηγυρικού τύπου. Για τρεις ημέρες όλοι οι κάτοικοι της Πετρούσσας συμμετέχουν στις πομπές και στα γλέντια,  χορεύοντας και τραγουδώντας.

Το ηχόχρωμα της τοπικής ζυγιάς – ζεύγος[3] ιδίων μουσικών οργάνων. Εδώ την αποτελούν οι λύρες και οι νταχαρέδες – οι μεταμφιεσμένοι (αράπηδες, ανδρείκελα, πρασσοφόροι), η καμήλα που επιδεικνύεται ως προπομπός στις «γύρες» και οι χοροί και οι μελωδίες με κυρίαρχη τον λεβέντικο / χαράπτσκα (= των αράπηδων) πάντα συνοδευόμενα από την διαδικασία του «εποικοδομητικού πίνειν» χαρακτηρίζουν το μπάμπιντεν.

Το μπάμπιντεν εισήλθε στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ελλάδος.

ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.10.2025.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Γ. Λεκάκη:

[1] Το διονυσιακό έθιμο της ελευσινίας Βαύβως / Μπάμπως εδώ το λένε Μπάμπιντεν. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΜΠΑΜΠΩ, ΕΔΩ.

[2] Η Πετρούσα / Πετρούσσα (παλαιότερη ονομασία, μέχρι το 1927 Πλεύνα / Πλέβνα) είναι χωριό του δήμου Προσοτσάνης, 14 χλμ. ΒΔ. της Δράμας, στον 41^ο παράλληλο [41°11′39.8″N 24°0′56.9″E], στις νότιες παρυφές του όρους Φαλακρού, στην κατάληξη του ομώνυμου Φαραγγιού της Πετρούσας, στον ποταμό Σουσίτσα (Σουχοντόλιτσα), αριστερό παραπόταμο του ποταμού Αγγίτη [αναφέρεται από τον Ηρόδοτο > Αγγίστας (ποταμός της Δράμας > Δραμάτισσας / Δραμανίτσας, τουρκ. Карa su, Kara su, βουλγ. Πανεγκα, Μάτνιτσα)].

Στην περιοχή της έχουν βρεθεί νεολιθικές εγκαταστάσεις, καθώς και αρχαιοι μακεδονικοί τάφοι. Επί οθωμανοκρατίας κατοικείτο αποκλειστικώς από χριστιανούς. Μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, προστέθηκαν Έλληνες πρόσφυγες από Χαλκιδική και Ήπειρο. Την δεκαετία του 1840 εκτίσθη ο ΙΝ Παναγίας, με ενωματωμένο πλήθος αρχαίων, ρωμαϊκών και βυζαντινών γλυπτών. Λειτουργούσε ελληνικο σχολείο από το 1876, και σίγουρα από το 1880, όταν και ιδρύθηκε Αλληλοδιδακτική Σχολή.

Βόρεια της Πετρούσσας βρίσκεται το μεσαιωνικό φρούριο Καλέ.

Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν κυρίως σιτάρι και καπνό και έσπεραν παπαρούνα. Κύρια τροφή τους το ψωμί και τα φασόλια.

Η Βουλγαρική Εξαρχία έσπειρε έριδες στην περιοχή, που κατέληξαν στον ένοπλο Μακεδονικό Αγώνα. Πριν από τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο, ο Ιωαννίκιος εκήρυξε πόλεμο εναντίον του βουλγαρικού κινήματος, και ο διάδοχός του Γερμανός Γ΄ τον συνέχισε. Πολλοί Πλευνιώτες έλαβαν τότε μέρος στο πλευρό της Ελλάδας, όπως οι Μακεδονομάχοι: Άγγελος Βαλαβάνης, Πέτρος Βαλαβάνης, Δημήτριος Βολακλής, Άγγελος Γιαννίκης, Μιλτιάδης Καλαϊτζής, Θεόδωρος Κότιος, Γεώργιος Μαρινίδης και Αθανάσιος Τερνεκτσής. Η Πλεύνα περιήλθε στην Ελλάδα κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, και με την Συνθήκη του Νεϊγύ (1919). Κατά την προαιρετική ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, 27 οικογένειες ρευστοποίησαν τις περιουσίες τους και κατέφυγαν στην Βουλγαρία. Το 1922, στους εντόπιους κατοίκους, προστέθηκαν 17 οικογένειες (65 άτομα), πρόσφυγες από την Μικρά Ασία.

Η Πετρούσσα έδωσε πολλούς καλλιτέχνες στον ελληνικό πολιτισμό, όπως:

• ο λαϊκός ζωγράφος Άγγελος Κουγιουμτζής,
• ο αρχιτέκτων, γλύπτης και ζωγράφος Παύλος Άγγελος Κουγιουμτζής και
• ο ηθοποιός και σεναριογράφος του «Αστραπόγιαννου», Πέτρος Μακεδόνας.

[3] Στην ίδια ζυγιά μπορεί να συμμετέχουν περισσότερες από μία λύρες ή/και περισσότεροι από έναν νταχαρέδες. Η λύρα είναι συνήθως η αχλαδόσχημη, μακεδονική παραλλαγή του οργάνου. Στο παίξιμό της χρησιμοποιείται τόσο η ψίχα του δακτύλου όσο και το νύχι.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Αγγελοπούλου Π. «Πετρούσα: ο τόπος, οι άνθρωποι και η ιστορία τους τον 20ό αιώνα: υλικό για τη μονογραφία ενός χωριού της ανατολικής Μακεδονίας», 2008.
• Κολιόπουλος Ι. Σ. (επιστ. επιμ.) «Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι», Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, εκδ. University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008.
• Λεκακης Γ. «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».
• Λιθοξόου Δ. «Μουσουλμάνοι και εξαρχικοί πρόσφυγες 1920 – 1928».
• Μουστάκας Κ. «Οι απαρχές της ιστορίας της Προσοτσάνης», Μουσικοχορευτικός Σύλλογος Προσοτσάνης «Ο Μέγας Αλέξανδρος», εφημ. «Ηώς», αρ. φ. 58, Ιούλ.-Αύγ. 2010.
• Παπαθανασίου Μ. «Φρούριο Πετρούσσας», Καστρολόγος.

Και

• Δήμος Προσοτσάνης, Ιστορία του Δήμου Προσοτσάνης.
• Κέντρο Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ανατολικής Μακεδονίας – Σύντομο ιστορικό Πετρούσας.
• Μακεδονική λύρα, Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου.

μπαμπιντεν Πετρουσσας Δραμας αυλη Πολιτιστικη Κληρονομια της Ελλαδος εθιμα ιανουαριου μπαμπω πολιτισμικο φαινομενο, Πετρουσα Δραμα 6η, 7η, 8η Ιανουαριος εθιμα γιορτες εορτες πανηγυρια Ιανουαριου Μακεδονιας Μακεδονιασημαντικοτερη γιορτη πανηγυρι εοερτη 3 τρεις ημερες τριημερο κατοικοι πομπη γλεντι χορος τραγουδι ηχοχρωμα ζυγια ζευγος μουσικο οργανο λυρα νταχαρεδες νταχαρες μεταμφιεσμενοι μεταμφιεση αραπηδες, αραπης ανδρεικελο πρασσοφορος, καμηλα προπομπος γυρα μακεδονιτικοι χοροι μελωδια λεβεντικος χαραπτσκα των αραπηδων εποικοδομητικο πινειν διονυσιακο εθιμο ελευσινια μυστηρια Βαυβω Πλευνα / Πλεβνα χωριο δημος Προσοτσανης, Προσοτσανη 41ος παραλληλος ορος Φαλακρο Φαραγγι Πετρουσας, ποταμος Σουσιτσας Σουχοντολιτσα, Σουχοντολιτσας παραποταμος Αγγιτης Ηροδοτος Αγγιστας Δραματισσας Δραμανιτσας, τουρκικα καπα σου καρα καπασου καρασου Карa su, Kara su, βουλγαρικα Πανεγκα, Ματνιτσα νεολιθικη εποχη εγκατασταση αρχαιος μακεδονικος ταφος οθωμανοκρατια χριστιανοι Ελληνικη Επανασταση 1821, αρχαιοι ελληνες προσφυγες Χαλκιδικη ηπειρος 19ος 1840 ιερος ναος ΙΝ Παναγιας, Παναγια αρχαια ρωμαικα βυζαντινα γλυπτα ελληνικο σχολειο ιδρυση Αλληλοδιδακτικη Σχολη μεσαιωνικο φρουριο Καλε καλλιεργεια σιταρι καπνος παπαρουνα τροφη ψωμι φασολια Βουλγαρικη Εξαρχια εριδες ενοπλος Μακεδονικος Αγωνας Ρωσοτουρκικος πολεμος, Ιωαννικιος βουλγαρικο κινημα Γερμανος Γ Ελλαδα Μακεδονομαχοι Βαλαβανης, Βολακλης, Γιαννικης, Καλαιτζης, Κοτιος, Μαρινιδης Τερνεκτσης Β Βαλκανικος Συνθηκη Νειγυ νειγι 20ος 1919 προαιρετικη ανταλλαγη πληθυσμων Βουλγαρια οικογενεια ρευστοποιηση περιουσια Μικρα Ασια καλλιτεχνης ελληνικος πολιτισμος λαικος ζωγραφος Κουγιουμτζης, αρχιτεκτων, γλυπτης ζωγραφος ηθοποιος σεναριογραφος Αστραπογιαννος Μακεδονας αχλαδοσχημη, μακεδονικη παραλλαγη παιξιμο ψιχα δακτυλο νυχι ανθρωποι ανατολικη αφανεις, γηγενεις Μακεδονομαχος εταιρεια Μακεδονικων Σπουδων, μουσουλμανοι εξαρχικοι