Το μπάμπιντεν[1] είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο, που παρατηρείται στην Πετρούσσα[2] Δράμας κάθε 6, 7, 8 Ιανουαρίου.
Για τις Πετρουσσιώτισες και τους Πετρουσσιώτες είναι η σημαντικότερή τους γιορτή, πανηγυρικού τύπου. Για τρεις ημέρες όλοι οι κάτοικοι της Πετρούσσας συμμετέχουν στις πομπές και στα γλέντια, χορεύοντας και τραγουδώντας.
Το ηχόχρωμα της τοπικής ζυγιάς – ζεύγος[3] ιδίων μουσικών οργάνων. Εδώ την αποτελούν οι λύρες και οι νταχαρέδες – οι μεταμφιεσμένοι (αράπηδες, ανδρείκελα, πρασσοφόροι), η καμήλα που επιδεικνύεται ως προπομπός στις «γύρες» και οι χοροί και οι μελωδίες με κυρίαρχη τον λεβέντικο / χαράπτσκα (= των αράπηδων) πάντα συνοδευόμενα από την διαδικασία του «εποικοδομητικού πίνειν» χαρακτηρίζουν το μπάμπιντεν.
Το μπάμπιντεν εισήλθε στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ελλάδος.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.10.2025.
Και στην Στρύμη Ροδόπης Θράκης
Η Στρύμη είναι ένα μικρό χωριό, 25 περίπου χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Κομοτηνής, στους βόρειους πρόποδες του Ίσμαρου. Η επιτροπή ονοματοθεσιών που συστήθηκε το 1920, ευθύς μετά την απελευθέρωση της Θράκης, έδωσε στο χωριό αυτό την ονομασία Στρύμη, σε ανάμνηση της αρχαίας ομώνυμης πόλης, η οποία όμως, όπως αποδείχτηκε τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται στα παράλια του Θρακικού πελάγους.
Το σημερινό χωριό της Στρύμης έγινε ξακουστό και για τις γιορτές της “Γυναικοκρατίας” που γίνονται σ’ αυτό κάθε χρόνο. Η Στρύμη είναι σήμερα μικρό χωριό που οι κάτοικοι της είναι παιδιά προσφύγων που ήρθαν από το χωριό Άγιος Βλάσιος της Μεσημβρίας στην Μαύρη Θάλασσα. Σκαρφαλωμένο σε πλαγιές και υψώματα έχει μια εξαίρετη θέα στον κάμπο της Κομοτηνής. Ένα χιλιόμετρο νοτιοανατολικά μέσα στις πτυχές των υψωμάτων του Ισμάρου είναι η μικρή χαράδρα που οι ντόπιοι την αποκαλούν Ιν-Ντερέ. Στις βραχώδεις πλευρές της χαράδρας ανοίγουν το μαύρο στόμα τους οι σπηλιές.[…] Όμως το χωριό της Στρύμης δεν φημίζεται μόνο για τα σπήλαια με τα νεολιθικά ευρήματα, τα έργα των πρωτόγονων προγόνων μας. Έγινε γνωστό, κυρίως, για τις συνήθειες που διατηρούν οι σημερινοί του κάτοικοι. Προσφυγικό χωριό είναι η Στρύμη. Οι κάτοικοι του ήρθαν εδώ μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών από τα παράλια της Ανατολικής Ρωμυλίας από τον Άγιο Βλάσιο της Μεσημβρίας της περιοχής του Πύργου της Βουλγαρίας. Αποικία των Μιλησίων ήταν η αρχαία Μεσημβρία του Ευξείνου Πόντου και πόλη ελληνικότατη από την αρχαιότητα, από τους Βυζαντινούς χρόνους και ως το 1924. Και στα χωριά της περιοχής της Έλληνες γνήσιοι ήταν οι κάτοικοι τους που όταν ήρθαν εδώ πρόσφυγες έφεραν μαζί τις φορεσιές και τα τραγούδια τους και τις συνήθειες τους τις πανάρχαιες.
Μια απ’ αυτές είναι η “Μέρα της Μπάμπως” η “Μπαμπώμερα” όπως ελληνικότατα την έλεγαν από παλιά, η μέρα δηλαδή της γιαγιάς, της μάμμης όπως την έλεγαν οι αρχαίοι, που με την σοφία και την πείρα της βοηθούσε τις έγκυες στη γέννα. Έτσι η γιαγιά από μάμμη έγινε μαμμή και μια φορά το χρόνο, οι γυναίκες του χωριού της αποδίδουν τις τιμές που της πρέπουν, τιμώντας έτσι και τις γονιμοποιές δυνάμεις της φύσης. Έθιμο θρακιώτικο και ελληνικό πανάρχαιο που συνεχίζεται και σήμερα από τους κατοίκους των χωριών μας που ήρθαν από την Ανατολική Ρωμυλία και την Ανατολική Θράκη. Αυτό είναι το γνωστό ως έθιμο της “Γυναικοκρατίας” που γίνεται και:
- στην Μονοκκλησιά Σερρών,
- στην Νέα Κεσσάνη της Ξάνθης,
- στην Ξυλαγανή και στη Νέα Πέτρα της Ροδόπης.
Ποια είναι η λειτουργικότητα αυτού του εθίμου; Το πρωί της 8ης Ιανουαρίου, γιορτή της Αγίας Δομνίκης ή Δομνής, η κάθε γυναίκα του χωριού η οποία έχει αποχτήσει παιδιά επισκέπτεται στο σπίτι της τη μαμμή και της προσφέρει δώρα που κάποτε ήταν χρήσιμα στο έργο της, σαπούνι και πετσέτα, καθώς και διάφορα φαγητά και ποτά. Χύνει νερό και με το σαπούνι πλένει τα χέρια της μαμμής, γιατί αλλιώς, όπως λένε, στον άλλο κόσμο η μαμμή θα της προτείνει τα χέρια της άπλυτα. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για το ΝΙΨΙΜΟ, ΕΔΩ. Το απόγευμα όλες οι γυναίκες έχοντας επί κεφαλής την μαμμή που την σηκώνουν ψηλά στα χέρια, στολισμένη με αρμαθιές από σύκα και ψημένα καλαμπόκια (πατλάκες όπως τα λεν εδώ, τα γνωστά… ποπ-κορν), με συνοδεία μουσικής, αφού περιέλθουν τους δρόμους του χωριού, καταλήγουν στο κεντρικό καφενείο, όπου και διασκεδάζουν με την ψυχή τους. Οι μόνοι άντρες που παραβρίσκονται είναι ο καφετζής και οι οργανοπαίχτες. Στα τραπέζια έχουν παρατεθεί φαγητά και μεζέδες που έχουν παρασκευάσει και φέρει οι ίδιες οι γυναίκες. Φυσικά λέγονται απ’ αυτές πολλά ευτράπελα και αστεϊσμοί που συχνά ξεφεύγουν από τα όρια της ευπρέπειας. Οι άντρες την ημέρα αυτή, μια και ήταν παράδοση να λείπουν οι γυναίκες από το σπίτι, αναλάβαιναν, κατ’ ανάγκην, τις διάφορες σπιτικές εργασίες, να φροντίσουν δηλαδή τα παιδιά, να προετοιμάσουν το πρόγευμα τους και να τα στείλουν στο σχολείο, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι την ημέρα αυτή οι γυναίκες παίρνουν στα χέρια τους τις εξουσίες του χωριού και οι άντρες υποβιβάζονται.
Για χρόνια πολλά στην τέλεση αυτού του εθίμου πρωτοστατεί η Μ. Παγώνη που το περιέγραψε με τη γλώσσα της: “Αυτή τη γιορτή τη φέραμε απ’ την πατρίδα, απ’ τη Βουλγαρία. Απ’ τον Άγιο Βλάση, απ’ της Βουλγαρίας τα χωριά που γινόταν, θέλαμι να κάνουμι αυτή τη γιορτή για να τιμήσουμι τη μαία, τη μαμμή, επειδής μας έπιρνι τα πιδιά, μας ξελεφτέρουνε γι’ αυτό κάναμε αυτή τη γιορτή. Μετά πηγαίναμε στης μαμμής το σπίτι. Στις 8 Ιανουαρίου. Ακόμα άρχιζε από τις 7 Ιανουαρίου τουν Αη-Γιάννη‘ που βρεχόντουσαν όλα τα αντρόγυνα, οι νέοι αυτοί που παντρευόντουσαν εκείνη τη χρονιά κι μέναν έγκυις και πηγαίνανι βρεχόντουσαν, οι άντροι, οι γυναίκις όλοι, ιδώ γίνονταν ένα τέτοιου πανηγύρ’ κι μιτά την άλλη μέρα στις 8 Ιανουαρίου απ’ το πρωί ξεκινούσι η γιορτή για τη μαμμή που θέλαμι να την τιμήσουμι επειδής μας ξελεφτέρουνι απ’ τα πιδιά να πούμι που είμασταν έγκυις. Πηγαίναμι στο σπίτι της μαμμής το πρωί 8 Ιανουαρίου, παίρναμι ένα μπακίρ με νερό, είχαμε μέσα δεμένο βασιλικό με κόκκινη κλωστή, ένα καλούπι σαπούνι, την πηγαίναμε βέβαια και δώρα τη μαμμή, κάλτσες, μαντήλα, ποδιά και μετά τη ρίχναμε νερό. Αλάτινε η μαμμή, τη δώναμε το σαπούνι στα χέρια κι κλωτσούσαμε το μπακίρι. Αν έπεφτε μπρούμητα του μπακίρι θα έκαμνι αγόρι κι’ αν έπεφτε ανάσκελα θα γινότανε κορίτσι. Και μετά συνέχιζε το γλέντι. Είχε έτοιμο φαγητό η μαμμή, έβαζι τραπέζι, είχαμι κι μεις τους μεζέδες, απ’ το σπίτι βέβαια, μι του ούζου μι τα όλα, επειδή την καλούσαμε τη μαμή ότι θα κάνουμι τη γιορτή να πάμι στου μαγαζί για να γλιντίσουμι. Κι ξεκινούσι η πομπή αυτή εδώ, του βράδυ, όλη τη νύχτα είχαμε γλέντι. Γλεντούσαμε όλη τη νύχτα. Χορεύαμε όλες με τη σειρά, λέγαμε σόκιν, τη βάζαμε καρφίτσες τη μαμμή, την κάναμε μι πατλάκια, αυτά τα καλαμπόκια, της βάζαμε μπουρλιές της βάζαμε λουλούδια για να μας φέρι όμορφου πιδί. Βαφόμασταν κι μεις ωραία, ντυνόμασταν, τραγουδούσαμι, αυτά γινόντουσαν. Αυτό του πράγμα δεν πρόκειται να σβήσει. Δεν ξέρω πια τώρα κι’ οι παλιές κι’ οι καινούριες που βγαίνουν ακόμη του συνεχίζουμε αυτό το πράγμα. Δεν το παρατάμε”.
Αυτά λέει η Μ. Παγώνη από την Στρύμη για το έθιμο που το έφεραν από την Νοτιοανατολική Βουλγαρία και την Βόρεια Ανατολική Θράκη. Η περιοχή αυτή στην οποία είχαν διατηρηθεί και άλλα έθιμα όπως τα Αναστενάρια, οι Καλόγεροι και ο Μπέης, ήταν σχετικά απομονωμένη από τα μεγάλα αστικά κέντρα και δέχονταν παλιότερα ελάχιστες σύγχρονες πολιτιστικές επιδράσεις.
Ο καθηγητής της Λαογραφίας στο πανεπιστήμιο Αθηνών, αείμνηστος Γ. Μέγας, Θρακιώτης γεννημένος στην Μεσημβρία του Ευξείνου Πόντου και που έχει ερευνήσει όσο ίσως κανένας άλλος τα έθιμα της λαϊκής λατρείας μας, λέγει για το έθιμο αυτό: “… το έθιμον… πρέπει να έχη πολύ παλαιάν την αρχήν. Εορταί και συμπόσια γυναικών είναι γνωστά εκ της αρχαιότητος. Ούτω τα Θεσμοφόρια ήσαν γυναικεία και συγχρόνως αγροτική εορτή, καθ’ ην αι γυναίκες επεκαλούντο γονιμότητα και δι’ εαυτάς… Εις δε τα Αλώα, τα οποία εορτάζοντο την 26ην Ποσειδαιώνος (ήτοι εις τας αρχάς Ιανουαρίου) εν Ελευσίνι, μετείχαν κατά τον Σχολιαστήν του Λουκιανού, μόνον γυναίκες αίτινες “πορεύονται τα αίσχιστα λέγουσαι, βαστάζουσιν είδη σωμάτων απρεπή, ανδρεία τε και γυναικεία, οίνος τε πολύς πρόκειται και τράπεζαις και εκ πλακούντας κατεσκευασμένα αμφοτέρων γενών αιδοία“. Αισχρολογίαι και απεικονίσεις των γεννετησίων μορίων είναι χαρακτηριστικά δι’ όλας τας εορτάς, τας αποσκοπούσας την “γένεσιν των ανθρώπων και των καρπών”.
Μια παρέα από παιδιά της Στρύμης έπαιζε αμέριμνα στο ηλιοφώτιστο πλάτωμα ανάμεσα στα δέντρα μπροστά στο κατάλευκο ξωκκλήσι του Αγίου Αθανασίου. Στόλιζαν ένα κοριτσάκι με λουλούδια και χόρευαν γύρω του. Είναι η νέα γενιά του χωριού ανυποψίαστη ακόμα για τις σκοτεινές μέρες των σπηλαιόβιων προγόνων που έζησαν στη διπλανή χαράδρα και για τις προαιώνιες συνήθειες των γιαγιάδων που ήρθαν από μακρυνούς τόπους και αναβιώνουν εδώ μορφές ζωής και λατρείας ξεχασμένης. Το πνεύμα της παράδοσης μυστικά κι’ απόκρυφα κυκλοφορεί από γενιά σε γενιά και δεν παύει να βρίσκει ευκαιρία να εκδηλώνεται.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Γ. Λεκάκη:
[1] Το διονυσιακό έθιμο της ελευσινίας Βαύβως / Μπάμπως εδώ το λένε Μπάμπιντεν. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΜΠΑΜΠΩ, ΕΔΩ.
[2] Η Πετρούσα / Πετρούσσα (παλαιότερη ονομασία, μέχρι το 1927 Πλεύνα / Πλέβνα) είναι χωριό του δήμου Προσοτσάνης, 14 χλμ. ΒΔ. της Δράμας, στον 41ο παράλληλο [41°11′39.8″N 24°0′56.9″E], στις νότιες παρυφές του όρους Φαλακρού, στην κατάληξη του ομώνυμου Φαραγγιού της Πετρούσας, στον ποταμό Σουσίτσα (Σουχοντόλιτσα), αριστερό παραπόταμο του ποταμού Αγγίτη [αναφέρεται από τον Ηρόδοτο > Αγγίστας (ποταμός της Δράμας > Δραμάτισσας / Δραμανίτσας, τουρκ. Карa su, Kara su, βουλγ. Πανεγκα, Μάτνιτσα)].
Στην περιοχή της έχουν βρεθεί νεολιθικές εγκαταστάσεις, καθώς και αρχαιοι μακεδονικοί τάφοι. Επί οθωμανοκρατίας κατοικείτο αποκλειστικώς από χριστιανούς. Μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, προστέθηκαν Έλληνες πρόσφυγες από Χαλκιδική και Ήπειρο. Την δεκαετία του 1840 εκτίσθη ο ΙΝ Παναγίας, με ενωματωμένο πλήθος αρχαίων, ρωμαϊκών και βυζαντινών γλυπτών. Λειτουργούσε ελληνικο σχολείο από το 1876, και σίγουρα από το 1880, όταν και ιδρύθηκε Αλληλοδιδακτική Σχολή.
Βόρεια της Πετρούσσας βρίσκεται το μεσαιωνικό φρούριο Καλέ.
Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν κυρίως σιτάρι και καπνό και έσπεραν παπαρούνα. Κύρια τροφή τους το ψωμί και τα φασόλια.
Η Βουλγαρική Εξαρχία έσπειρε έριδες στην περιοχή, που κατέληξαν στον ένοπλο Μακεδονικό Αγώνα. Πριν από τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο, ο Ιωαννίκιος εκήρυξε πόλεμο εναντίον του βουλγαρικού κινήματος, και ο διάδοχός του Γερμανός Γ΄ τον συνέχισε. Πολλοί Πλευνιώτες έλαβαν τότε μέρος στο πλευρό της Ελλάδας, όπως οι Μακεδονομάχοι: Άγγελος Βαλαβάνης, Πέτρος Βαλαβάνης, Δημήτριος Βολακλής, Άγγελος Γιαννίκης, Μιλτιάδης Καλαϊτζής, Θεόδωρος Κότιος, Γεώργιος Μαρινίδης και Αθανάσιος Τερνεκτσής. Η Πλεύνα περιήλθε στην Ελλάδα κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, και με την Συνθήκη του Νεϊγύ (1919). Κατά την προαιρετική ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, 27 οικογένειες ρευστοποίησαν τις περιουσίες τους και κατέφυγαν στην Βουλγαρία. Το 1922, στους εντόπιους κατοίκους, προστέθηκαν 17 οικογένειες (65 άτομα), πρόσφυγες από την Μικρά Ασία.
Η Πετρούσσα έδωσε πολλούς καλλιτέχνες στον ελληνικό πολιτισμό, όπως:
- ο λαϊκός ζωγράφος Άγγελος Κουγιουμτζής,
- ο αρχιτέκτων, γλύπτης και ζωγράφος Παύλος Άγγελος Κουγιουμτζής και
- ο ηθοποιός και σεναριογράφος του «Αστραπόγιαννου», Πέτρος Μακεδόνας.
[3] Στην ίδια ζυγιά μπορεί να συμμετέχουν περισσότερες από μία λύρες ή/και περισσότεροι από έναν νταχαρέδες. Η λύρα είναι συνήθως η αχλαδόσχημη, μακεδονική παραλλαγή του οργάνου. Στο παίξιμό της χρησιμοποιείται τόσο η ψίχα του δακτύλου όσο και το νύχι.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Αγγελοπούλου Π. «Πετρούσα: ο τόπος, οι άνθρωποι και η ιστορία τους τον 20ό αιώνα: υλικό για τη μονογραφία ενός χωριού της ανατολικής Μακεδονίας», 2008.
- Κολιόπουλος Ι. Σ. (επιστ. επιμ.) «Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι», Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, εκδ. University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008.
- Λεκακης Γ. «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».
- Λιθοξόου Δ. «Μουσουλμάνοι και εξαρχικοί πρόσφυγες 1920 – 1928».
- Μουστάκας Κ. «Οι απαρχές της ιστορίας της Προσοτσάνης», Μουσικοχορευτικός Σύλλογος Προσοτσάνης «Ο Μέγας Αλέξανδρος», εφημ. «Ηώς», αρ. φ. 58, Ιούλ.-Αύγ. 2010.
- Παπαθανασίου Μ. «Φρούριο Πετρούσσας», Καστρολόγος.
Και
- Δήμος Προσοτσάνης, Ιστορία του Δήμου Προσοτσάνης.
- Κέντρο Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ανατολικής Μακεδονίας – Σύντομο ιστορικό Πετρούσας.
- Μακεδονική λύρα, Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου.
μπαμπιντεν Πετρουσσας Δραμας αυλη Πολιτιστικη Κληρονομια της Ελλαδος εθιμα ιανουαριου μπαμπω πολιτισμικο φαινομενο, Πετρουσα Δραμα 6η, 7η, 8η Ιανουαριος εθιμα γιορτες εορτες πανηγυρια Ιανουαριου Μακεδονιας Μακεδονιασημαντικοτερη γιορτη πανηγυρι εοερτη 3 τρεις ημερες τριημερο κατοικοι πομπη γλεντι χορος τραγουδι ηχοχρωμα ζυγια ζευγος μουσικο οργανο λυρα νταχαρεδες νταχαρες μεταμφιεσμενοι μεταμφιεση αραπηδες, αραπης ανδρεικελο πρασσοφορος, καμηλα προπομπος γυρα μακεδονιτικοι χοροι μελωδια λεβεντικος χαραπτσκα των αραπηδων εποικοδομητικο πινειν διονυσιακο εθιμο ελευσινια μυστηρια Βαυβω Πλευνα / Πλεβνα χωριο δημος Προσοτσανης, Προσοτσανη 41ος παραλληλος ορος Φαλακρο Φαραγγι Πετρουσας, ποταμος Σουσιτσας Σουχοντολιτσα, Σουχοντολιτσας παραποταμος Αγγιτης Ηροδοτος Αγγιστας Δραματισσας Δραμανιτσας, τουρκικα καπα σου καρα καπασου καρασου Карa su, Kara su, βουλγαρικα Πανεγκα, Ματνιτσα νεολιθικη εποχη εγκατασταση αρχαιος μακεδονικος ταφος οθωμανοκρατια χριστιανοι Ελληνικη Επανασταση 1821, αρχαιοι ελληνες προσφυγες Χαλκιδικη ηπειρος 19ος 1840 ιερος ναος ΙΝ Παναγιας, Παναγια αρχαια ρωμαικα βυζαντινα γλυπτα ελληνικο σχολειο ιδρυση Αλληλοδιδακτικη Σχολη μεσαιωνικο φρουριο Καλε καλλιεργεια σιταρι καπνος παπαρουνα τροφη ψωμι φασολια Βουλγαρικη Εξαρχια εριδες ενοπλος Μακεδονικος Αγωνας Ρωσοτουρκικος πολεμος, Ιωαννικιος βουλγαρικο κινημα Γερμανος Γ Ελλαδα Μακεδονομαχοι Βαλαβανης, Βολακλης, Γιαννικης, Καλαιτζης, Κοτιος, Μαρινιδης Τερνεκτσης Β Βαλκανικος Συνθηκη Νειγυ νειγι 20ος 1919 προαιρετικη ανταλλαγη πληθυσμων Βουλγαρια οικογενεια ρευστοποιηση περιουσια Μικρα Ασια καλλιτεχνης ελληνικος πολιτισμος λαικος ζωγραφος Κουγιουμτζης, αρχιτεκτων, γλυπτης ζωγραφος ηθοποιος σεναριογραφος Αστραπογιαννος Μακεδονας αχλαδοσχημη, μακεδονικη παραλλαγη παιξιμο ψιχα δακτυλο νυχι ανθρωποι ανατολικη αφανεις, γηγενεις Μακεδονομαχος εταιρεια Μακεδονικων Σπουδων, μουσουλμανοι εξαρχικοι Στρυμη Ροδοπης Θρακης χωριο Κομοτηνη ορος ισμαρος 1920, απελευθερωση Θρακη, αναμνηση πολη παραλια Θρακικο πελαγος γιορτες Γυναικοκρατια Ποντιοι προσφυγες αγιος Βλασιος Μεσημβριας Μαυρη Θαλασσα ποντος χαραδρα Ιν Ντερε σπηλια σπηλαιο νεολιθικη εποχη ευρημα εργα συνηθεια κατοικοι Προσφυγικο προσφυγοχωρι ανταλλαγη πληθυσμων ανατολικη Ρωμυλια Μεσημβρια Πυργος Βουλγαριας αρχαια αποικια Μιλησιων μιλησιοι μιλητος Ευξεινος ελληνικοτατη αρχαιοτητα, Βυζαντιο 20ος αιωνας 1924 χωρια ελληνες φορεσια τραγουδι συνηθειες παναρχαιες Μερα της Μπαμπως Μπαμπωμερα ελληνικοτατα ημερα γιαγιας, μαμμης σοφια πειρα εγκυος γυναικα γεννα γιαγια μαμμη μαμμη γυναικες τιμη γονιμοποιος δυναμη φυσης εθιμο θρακιωτικο ελληνικο παναρχαιο ανατολικη Θρακη μονοκκλησια Σερρων, Νεα Κεσσανη Ξανθης, ξανθη Ξυλαγανη νεα Πετρα Ροδοπη 8η 8 Ιανουαριου, γιορτη Αγια Δομνικη Δομνη παιδια σπιτι μαμη προσφορα δωρα χρησιμα εργο σαπουνι πετσετα, φαγητο ποτο δωρο χυσιμο νερου νερο νιψιμο χερια αλλος κοσμος χερι απλυτα απλυτο στολισμενη αρμαθια συκα συκο ψημενο καλαμποκι πατλακες πατλακα ποπ κορν, ποπκορν μουσικη δρομος καφενειο, διασκεδαση αντρες καφετζης μουσικοι οργανοπαιχτες μεζες παρασκευη ευτραπελο αστεισμος αστειο ευπρεπεια αντρας παραδοση σπιτικες δουλειες εργασιες, φροντιδα παιδι εξουσια Παγωνη Βουλγαρια Βλασης, μαια, ξελεφτερια Αη Γιαννη αγιος ιωαννης αγιου ιαωννου βρεξιμο μπουγελο αντρογυνο νεοι γαμος παντρεια εγκυες αντροι, πανηγυρι μπακιρι νερο δεμενο βασιλικος κοκκινη κλωστη καλουπι καλτσα μαντηλα, ποδια αλατισμα αλας αλατι κλωτσια κλοτσια μπρουμητα αγορι ανασκελα κοριτσι γλεντι τραπεζι, μεζεδες, ουζο καλεσμα γλεντια πομπη νυχτα νυκτα χορος σοκιν, καρφιτσα καλαμποκια, μπουρλια λουλουδι ομορφο πιδι βαφη ενδυμα τραγουδι νοτιοανατολικη Βορεια εθιμα Αναστεναρια, Καλογεροι μπεης, πολιτιστικες επιδρασεις καθηγητης Λαογραφια πανεπιστημιο Αθηνων, Μεγας, Θρακιωτης γεννηση γεννα λαικη λατρεια εθιμον εορται συμποσιο γυναικα αρχαιοτητα Θεσμοφορια γυναικεια αγροτικη γονιμοτητα Αλωα, 26 26η Ποσειδαιωνος Ποσειδαιων Ελευσινα σχολιαστη Λουκιανος πορεια αισχιστα ειδη σωματων απρεπη ανδρεια γυναικεια, οινος τραπεζα πλακουντας πλακους κατεσκευη γενος αιδοιο αιδοιον αισχρολογια απεικονιση γεννετησιο μοριο γενεσις ανθρωποι καρποι ξωκκλησι αθανασιου αθανασιος στολισμα λουλουδι χορος γενια γιαγιαδες ζωη λατρεια πνευμα παραδοση
