Της Τζένης Φραγκούλη
«Στην Λευκάδα χριστόψωμα έφκιαναν όλοι εκτός από τους λυπημένους! Αυτοί – και αν έφκιαναν – δεν επιτρεπόταν να τα σφραγίσουν! Τα ψωμιά τα σφράγιζαν με την σπιτική σφραγίδα, που δεν έλειπε ποτέ από κανένα σπίτι και που την είχαν ολοχρονίς κρεμασμένη στα εικονίσματα».
Ο ήλιος (καρύδι) στο μέσον, οι 4 εποχές (σταυρός), οι πλανήτες σε τροχιά γύρω από το ηλιακό σύμβολο… ηλιόψωμο / ηλιοψωμί…
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΛΕΥΚΑΔΟΣ, ΕΔΩ.
Παγκόσμια Ημέρα Άρτου σήμερα κι εγώ την αφιερώνω στο υπέροχο Λευκαδίτικο Χριστόψωμο που δεν υπάρχει νοστιμότερο στον κόσμο! Η Παγκόσμια Ημέρα Άρτου αποτίει φόρο τιμής στο ψωμί, ως βασικό τρόφιμο, αλλά και ως σύμβολο διατροφής, πολιτιστικής κληρονομιάς και ενότητας.
Το έφτιαχνε η πεθερά μου όπως όλες οι Λευκαδίτισσες παραμονές Χριστουγέννων και μοσχοβολούσε ο τόπος. Παλαιότερα το έψηναν στους ξυλόφουρνους και άξιζε κάτι τις παραπάνω.
Στην Λευκάδα είχαμε στα χωριά τους μιτζίτικους ξυλόφουρνους, κάτι σαν κοινοτικούς φούρνους, για να ψένουν όλοι στο χωριό το ψωμί τους, τα φαγιά και τις πίττες τους. Για πληρωμή στην γυναίκα που ήταν υπεύθυνη του ψησίματος έδιναν ένα καρβέλι ψωμί, που το λέγανε «ζεστοφούρνι». Η φουρνάρισσα του κοινοτικού αυτού ξυλόφουρνου ήταν γυναίκα ηλικιωμένη και κατά κανόνα παντρεμένη.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τα ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΑ, ΕΔΩ.
Το ψωμί είναι σύμβολο φροντίδας, σταθερότητας και θαλπωρής. Η μυρωδιά του φρεσκοψημένου ψωμιού ξυπνά μέσα μας αρχέγονες αισθήσεις αγάπης και ασφάλειας.
Οι αρχαίοι Έλληνες πρόσφεραν άρτους στην Θεά Δήμητρα κατά την διάρκεια του εορτασμού των Θεσμοφορίων. Η τελετή γινόταν στον ναό της θεάς στην Ελευσίνα και λεγόταν Μεγαλάρτια!
Στην χριστιανική θρησκεία ο άρτος έχει μεγάλη σπουδαιότητα. Τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη υπάρχουν πολλές αναφορές, ενώ η σφράγιση του άρτου είναι πολύ σημαντική. Το ψωμί σφραγίζεται πριν το ψήσιμo με ειδικές σφραγίδες, που φέρουν συμβολικές παραστάσεις και επιγραφές.
- Συνταγή για το Λευκαδίτικο Χριστόψωμο, θα βρείτε στο βιβλίο της σπουδαίας Λευκαδίτισσας Ε. Βουτσινά «Λευκαδίτικα Μαγειρέματα», εκδ. Fagottobooks Lefkada! (Μπορείτε να πάρετε έτοιμο προζύμι από τον φούρνο, αντί να το αναπιάσετε μόνοι σας)
ΠΗΓΗ: Τα λαογραφικά στοιχεία είναι από τα βιβλία του επίσης σπουδαίου λαογράφου μας, Π. Κοντομίχη. Φωτογραφία με το ζύμωμα και το ταψί με τα ψωμιά του Fr. Berger. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 16.10.2025.
χριστοψωμα Λευκαδος χριστοψωμο Λευκαδας χριστος ψωμι νησι Λευκαδα νησος λευκας επτανησα ηλιος καρυδι τεσσερις τεσσερεις 4 εποχες σταυρος, πλανητες πλανητης τροχια ηλιακο συμβολο ηλιοψωμο ηλιοψωμι λυπημενος λυπη σφραγισμα ψωμια σπιτικη σφραγιδα, σπιτι εικονισμα εικονοστασι Παγκοσμια Ημερα αρτου λευκαδιτικο Χριστοψωμο αρτος ψωμι βασικο τροφιμο, συμβολο διατροφη πολιτιστικη κληρονομια ενοτητα λευκαδιτισσα γυναικα παραμονες παραμονη Χριστουγεννων εθιμα Χριστουγεννα μοσχοβολια ψησιμο ξυλοφουρνος χωριο μιτζιτικος φουρνος κοινοτικος φαγι πιττα πιτα πληρωμη καρβελι ζεστοφουρνι φουρναρισσα κοινοτητα ηλικιωμενη παντρεμενη γαμος φροντιδα σταθεροτητα θαλπωρη μυρωδια οσμη φρεσκοψημενο αρχεγονες αισθησεις αγαπη ασφαλεια αρχαιοι ελληνες προσφορα αρτοι θεα Δημητρα εορτη Θεσμοφορια τελετη ναος ελευσις Ελευσινα Μεγαλαρτια χριστιανικη θρησκεια Παλαια Καινη Διαθηκη σφραγιση ειδικη συμβολικη παρασταση επιγραφη βιβλιο Βουτσινα Λευκαδιτικα Μαγειρεματα προζυμι αναπιανω λαογραφια λαογραφος Κοντομιχης εθιμο λαογραφια παραδοση ζυμωμα ταψι
