Του Γιώργου Λεκάκη
H στοιχειωμένη εκδοχή ενός
ιαπωνικού λαϊκού θρύλου με καμπούκι(*), που διαδραματίζεται σε ένα απομακρυσμένο
ορεινό χωριό όπου το φαγητό είναι σπάνιο και η παράδοση υπαγορεύει ότι οι
πολίτες που έχουν φτάσει στα 70 τους χρόνια πρέπει να μεταφερθούν στην κορυφή
του όρους Narayama και να αφεθούν εκεί για να πεθάνουν… Αυτό είναι το αρχαίο
έθιμο της Κέας – το Κείων Νόμιμον – της Σύρου, της Αράχωβας, της Ύδρας…
Η θυσιαζόμενη πρεσβύτερη,
Orin (K. Tanaka), είναι μια αξιοπρεπής και υπάκουη γυναίκα που περνάει τις
μέρες που λιγοστεύουν εξασφαλίζοντας την ευτυχία του πιστού χήρου γιου της με
μια αξιοσέβαστη νέα σύζυγο.
Αυτό είναι το θέμα της κινηματογραφικής
ταινίας «Η ΜΠΑΛΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΝΑΡΑΓΙΑΜΑ», το ονειρικό αριστούργημα του K.
Kinoshita. Γυρισμένη σχεδόν εξ ολοκλήρου
σε σκηνικά στούντιο με πονηρό σχεδιασμό, σε λαμπερά χρώματα και ευρεία οθόνη, η
Μπαλλάντα του Ναραγιάμα είναι ένα σικ και λαμπερό κομψοτέχνημα από την
κινηματογραφική χρυσή εποχή της Ιαπωνίας.
«Το βιβλίο του Fukazawa είναι
μια ιστορία σε στυλ παλαιών θρύλων. Είναι όμως και μια φρικτή ιστορία. Δεν ήθελα
να δείξω αυτή τη φρίκη με άμεσο και ρεαλιστικό τρόπο. Ως εκ τούτου, το μη
ρεαλιστικό στυλ του Kabuki φαινόταν να είναι η πιο κατάλληλη προσέγγιση» –
K. Kinoshita
Ένα κινηματογραφικό μνημείο
ανείπωτης ομορφιάς.
Ο σκηνοθέτης που ενέπνευσε
τον S.n Suzuki, τον M. Bava, τον M. Powell, αλλά και τον P.
Greenaway και τον W. Anderson με τους χρωματικούς του πειραματισμούς.
Μια ελεγεία πάνω στην τραγική φύση του
ανθρώπου και στην επίπονη εμπειρία του αποχαιρετισμού.
Όταν το θέατρο καμπούκι
συνάντησε το σινεμά. Μια μαγική ταινία βασισμένη στο μυθιστόρημα του S.
Fukazawa.
«Θεέ μου, τι όμορφη ταινία» –
Fr. Truffaut.
Ενώ οι Ιάπωνες σύγχρονοί του
A. Kurosawa και Y. Ozu δούλευαν ακόμα ασπρόμαυρο εκείνη την εποχή, ο
λιγότερο γνωστός Kinoshita μπήκε με τόλμη στη σφαίρα της έγχρωμης κινηματογραφίας
– μια σχετικά νέα τεχνολογία στα τέλη της δεκαετίας του 1950 στην Ασία. Μέσα
στα στούντιο της Shochiku, τα γήινα κίτρινα και τα πορτοκαλί των φθινοπωρινών
τοπίων παρουσιάζονται λεπτομερώς σε τεράστιες, ζωγραφικές συνθέσεις, ενώ η
τελική αλλαγή της χρωματικής παλέτας σε γκρι και άσπρα καθώς το χιόνι αρχίζει
να οδηγεί οπτικά σε μια θλιβερή εποχική αλλαγή.
H παρουσίαση της εικόνας σε
στυλ kabuki είναι υπέροχα ελκυστική και τεχνικά εντυπωσιακή. Ο κόσμος φαίνεται
να βγαίνει μέσα από σκηνικά, αλλά εξακολουθεί να αισθάνεται σαν ένα πραγματικό
χωριό. Η «Μπαλλάντα του Ναραγιάμα» μπορεί να μην ήταν η πρώτη κινηματογραφική
παραγωγή που ενσωμάτωσε σε μεγάλο βαθμό στοιχεία του παραδοσιακού ιαπωνικού
θεάτρου. Ωστόσο, ενισχύει περαιτέρω τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα στοιχεία
μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοναδικά στη δημιουργία ταινιών. Θυμηθείτε, αυτό
βγήκε χρόνια πριν από την ανθολογική εικόνα του M. Kobayashi «Kwaidan». Τα
χρώματα είναι ζωντανά, ο φωτισμός είναι εξαιρετικά υπέροχος και τα σκηνικά και
τα κοστούμια είναι όμορφα, ενισχύονται περαιτέρω από την εξαιρετική
κινηματογράφηση του H. Kusuda. Δίνεται τόση προσοχή στη λεπτομέρεια. Η
χρήση του καιρού προσθέτει επίσης στην ατμόσφαιρα της ταινίας. Τρανό παράδειγμα
το χιόνι στο φινάλε. Περιστασιακά, ο Kinoshita χρησιμοποιεί αποτελεσματικά
σκηνικές μεταβάσεις, όπως αλλαγή στημένων κομματιών ή πτώση κουρτίνας που
οδηγεί στην επόμενη σκηνή. Επί πλέον, η υπερβατική μουσική παρτιτούρα των C.
Kinoshita και M. Nozawa προσθέτει στην στοιχειωμένη ατμόσφαιρα της
ταινίας.
(*) Το kabuki είναι η επική μορφή του ιαπωνικού θεάτρου και εστιάζει στην αλληλεπίδραση των χαρακτήρων. Ο Kinoshita ωθεί στα άκρα αυτό το είδος στυλιζαρίσματος, με ιδιαίτερες διακοσμήσεις που δημιουργούνται σε papier-mâché, τον ήχο jojuri και καντάδες nagato που είχε γράψει ο ίδιος.
H ΜΠΑΛΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΝΑΡΑΓΙΑΜΑ / Narayama
bushikô
Σκηνοθεσία: K. Kinoshita
Σενάριο: : K. Kinoshita –
βασισμένη στο μυθιστόρημα S. Fukazawa
Μουσική: Ch. Kinoshita,
M. Nozawa
Φωτογραφία: H. Kusuda
Με τους: K. Tanaka, T.
Takahashi, Y. Mochizuki, D. Ichikawa, S. Miyaguchi, K.
Ogasawara, Y. Itô, E. Tôno
Γλώσσα: Ιαπωνικά
Είδος: Δράμα
Έτος / Χώρα: 1958 / Ιαπωνία
FLICKR για ΑΦΙΣΕΣ / ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ / BANNER
Από τις 31 Οκτωβρίου στους κινηματογράφους σε διανομή New Star.
ΠΗΓΗ: New Star Art Cinema, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 24.10.2024.
