Τι ήταν ο
οικουρός όφις της Ακρόπολης;
Οικουρό
ονομάζεται το φίδι που προστατεύει το σπίτι. Ο οικουρός όφις της Ακρόπολης ζούσε
στο Ερέχθειο και οι Αθηναίοι του πρόσφεραν κάθε μήνα – κατ’ άλλους κάθε μέρα – μελόπιττες,
καθώς πίστευαν ότι προστάτευε την πόλη τους.
Ήταν το ιερό φίδι της θεάς Αθηνάς,
υπόσταση του μυθικού Εριχθόνιου–Ερεχθέα, που γεννήθηκε ως φίδι.
Στις
φωτογραφίες απεικονίζονται συγκολλημένα και συμπληρωμένα με γύψο θραύσματα
φιδιού από το ανατολικό αέτωμα του Εκατόμπεδου, του μεγάλου ναού που
οικοδομήθηκε γύρω στο 570 π.Χ., περίπου 120 χρόνια πριν ξεκινήσει να κτίζεται ο
Παρθενών στην ίδια θέση.
Το θέμα του
φιδιού παραπέμπει στον οικουρό όφι της Ακρόπολης, στα φίδια που φύλασσαν τον Εριχθόνιο και στο κάτω σώμα των μυθικών γεναρχών της Αττικής, Κέκροπα και Εριχθόνιου, τονίζοντας την αυτόχθονα καταγωγή των Αθηναίων.
ΠΗΓΗ: Μουσείο Ακρόπολης, 16.7.2024. Φωτογραφίες: Γιάννης
Κουλελής. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.7.2024.
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
οἰκουρός
(< οἶκος + -ουρός [< -Fορός < ὁρῶ, βλέπω, οὖρος) = ο φυλάττων τον οίκον.
Κύνας, αλεκτρύων, όφις. Ο οικουρὸς όφις της Πολιάδος Αθηνάς, φύλαξ δράκων. «ἐλθέ,
φάνηθι, ἡ θεὸς ἡ καλουμένη οἰκουρός»[1].
Ήταν ένας ή δύο στο ιερό του Ερεχθέως. Φύλακας / φύλακες της ακροπόλεως. Του / τους παρέθεταν
μελιτούττες άρτους.
Οικουρός και
ο/η κατ’ οίκον μένων, η οικοδέσποινα, οικοκυρά / νοικοκυρά, έπαινος καλής
συζύγου,[2]
αλλά ελέγετο περιφρονητικώς για άνδρα, που μένει κατ’ οίκον, σε αντίθεση προς αυτόν
που πάει στον πόλεμο.
Υπάρχει και
η οικουρός δίαιτα, αυτό που λέμε σήμερα σπιτικό φαΐ.
Και «ἑταῖραι
οἰκόριαι» (δωρ. αντί οἰκούριαι), ερωμένες ή δούλες, που παρέμεναν μέσα στο
σπίτι – βλ. Πίνδ.
> ρ.
οικουρέω
ΠΗΓΗ: Αισχύλ. Αγ. 1225, 1626, Αριστοφ. Σφ. 970, Δείναρχ.
100.37, Ησύχ., Λυσ. 759, Πλούτ. 2.998Β, 2.751Α, Φύλαρχ. 74.
