Κάθε χρόνο στις 5 Ιανουαρίου,
παραμονή των Θεοφανείων στην Νέα Καρβάλη Καβάλας, έναν προσφυγικό οικισμό που
ιδρύθηκε το 1925 από Καππαδόκες πρόσφυγες από την Καρβάλη (Γκέλβερι),
επιτελείται ένα δρώμενο που είναι από παλιά γνωστό ως «σάγια».
Σύμφωνα με
τοπικές μαρτυρίες και την ζώσα εν γένει καππαδοκική παράδοση, επιτελούνταν στην
Καππαδοκία την παραμονή των Φώτων με πάνδημη συμμετοχή. Οι νέοι του οικισμού
μεταμφιέζονται σε κερασφόρα όντα με μάσκες και κουδούνια (σάγια), ξεχύνονται
στους δρόμους, περιφέρουν την Καμήλα, καλαντίζουν και πειράζουν τους
περαστικούς και τις νοικοκυρές. Καταλήγουν στην πλατεία του χωριού όπου ανάβουν
μεγάλη φωτιά, πηδούν από πάνω, χορεύουν και γλεντούν.
Η τελετή αυτή σύμφωνα με
τη ζωντανή παράδοση σφραγίζει το τέλος του Δωδεκαημέρου και με την καθαγιαστική
δύναμη της φωτιάς αλλά και τις προσευχές διώχνει τους καλικάντζαρους (σάγια)
πάλι στα έγκατα της γης, μέχρι τον επόμενο χειμώνα, όταν θα ξαναβγούν στην
επιφάνεια για να ταλαιπωρήσουν για δώδεκα ημέρες μέχρι τις 5 Ιανουαρίου
ανθρώπους και ζωντανά.
Την πρωτοβουλία για την εγγραφή του στοιχείου Σάγια στο
Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας είχε το Κέντρο
Καππαδοκικών Μελετών.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.3.2022.
