Σαύρες και φίδια έτρωγαν στο Ισραήλ, πριν 15.000 χρόνια – του Γ. Λεκάκη

Σαύρες και φίδια έτρωγαν στο Ισραήλ, πριν 15.000 χρόνια
Νέα εξέταση οστών σαυρών και φιδιών που ανακτήθηκαν από το el-Wad Terrace, μια σπηλιά κοντά στο όρος Carmel / Κάρμελ / Κάρμηλος στο νυν βόρειο Ισραήλ, δείχνει ότι ερπετά, όπως η ευρωπαϊκή σαύρα χωρίς πόδια / legless European glass lizard και το μεγάλο φίδι / large whip snake, τρώγονταν από μέλη του Νατούφιου πολιτισμού [1] / Natufian, πριν από 15.000 – 11.500 χρόνια.
Οστά σαύρας και φιδιού αποτελούσαν περίπου το 1/3 των οστών των ζώων στην συγκεκριμένη σπηλιά!
Η M. Lev του Πανεπιστημίου της Χάιφα είπε ότι η εύρεση τόσο μικρών οστών μπορεί να είναι δύσκολη, ειδικά όταν έχει περάσει ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.  «Το πιο εκπληκτικό εύρημα ήταν τα σημάδια σφαγής σε πολλούς μεγάλους σπόνδυλους φιδιών», είπε η κ. Lev, προσθέτοντας ότι τα σημάδια βρέθηκαν σε πανομοιότυπες τοποθεσίες διαφορετικών οστών.

Αυτά τα ζώα πιθανότατα καταναλώθηκαν από ανθρώπους, είπε η κ. Lev.

Η μελέτη προτείνει επίσης ότι το φίδι eastern Montpellier, η κοινή οχιά, και άλλες μικρότερες σαύρες και φίδια των οποίων τα λείψανα βρέθηκαν στο σπήλαιο πιθανότατα τρώγονταν και από αρπακτικά ή πέθαναν από άλλες αιτίες.

ΠΗΓΗ: Live Science, 26.6.2020. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 27.6.2020.

Το ίδιο σημάδι, στο ίδιο σημείο!

Η ανάλυση των σημαδιών κοπής σε οστά, υποδηλώνει ότι οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες, που ζούσαν σε έναν μικρό οικισμό στο Όρος Κάρμηλος, στην έκταση του νυν βόρειου Ισραήλ, πριν από περίπου 15.000 χρόνια, κυνηγούσαν και κατανάλωναν ερπετά! Η τοποθεσία βρίσκεται στο Φυσικό Καταφύγιο Nahal Me’arot και η ανασκαφή έγινε από το Πανεπιστήμιο της Χάιφα μεταξύ 2001 και 2022. Οι αποθέσεις της «Εποχής Νατουφιων» εκτείνονται σε 20 στρώματα, που εκτείνονται σε περίπου 15.000 έως 11.700 χρόνια πριν από σήμερα και χωρίζονται σε τέσσερα στάδια κατοίκησης.

«Οι σαύρες και τα φίδια έγιναν σημαντικό μέρος της διατροφής των κατοίκων [Νατουφίων;] της περιοχής, κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου», εδήλωσε η M. Lev (του Πανεπιστημίου του Κιέλου).

Όταν αυτοί οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες έγιναν μόνιμοι κάτοικοι (άρα και πιο καθιστικοί), μπορεί να μην είχαν τόσο μεγάλη ποικιλία επιλογών φαγητού, όσο όταν ήταν νομάδες, εξήγησε η κ. Lev.

Εξέτασαν χιλιάδες οστά σαυρών και φιδιών, που ανακτήθηκαν από στρώματα οικισμών στην τοποθεσία ‘el-Wad. Χρησιμοποιώντας μικροσκόπια, μπόρεσαν να διακρίνουν μεταξύ των οστών ερπετών, που είχαν πεθάνει φυσικά, εκείνων που είχαν φαγωθεί από άλλα θηλαστικά και πουλιά και εκείνων που είχαν σφαγιαστεί από ανθρώπους, χρησιμοποιώντας μαχαίρια από πυριτόλιθο. Τα σημάδια βρέθηκαν σε σταθερές θέσεις στα οστά μεγάλων φιδιών, εξήγησε η κ. Lev: 82 σπόνδυλοι φιδιών, μόνο από μια αναβαθμίδα στο Όρος Κάρμηλος, φέρουν το ίδιο σημάδι, όλοι στην αριστερή πλευρά, στο ίδιο σημείο. Κι αυτό γινόταν για ένα διάστημα περίπου 3,000 ετών! Αυτό όμως μοιάζει με τελετουργία…

Υπάρχουν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι καταναλώθηκαν τουλάχιστον 6 είδη:

  • Η ευρωπαϊκή γυάλινη σαύρα, Pseudopus apodus, 975 αναγνωρισμένα δείγματα ή το 35% του συνόλου των αναγνωρισμένων ειδών. Είναι μια σαύρα με σκληρά λέπια, χωρίς πόδια, μήκους έως 1,25 μ. και βάρους 1,1 κιλών, που ζει στο έδαφος, είναι ημερόβια, αργή και ακίνδυνη.
  • το μεγάλο μαστιγοφόρο φίδι, Dolichophis jugularis, με 881 δείγματα και 32%, ένα γρήγορο μη δηλητηριώδες κολουβρίδιο που ξεπερνά τα 2 μ. και τα 2 κιλά.
  • το φίδι του ανατολικού Μονπελιέ, Malpolon insignitus, με 626 δείγματα και 22%, περίπου στο ίδιο μέγεθος με το μαστιγοφόρο φίδι, αλλά με οπίσθια δόντια, ελαφρώς δηλητηριώδες, επιθετικό και αναρριχητικό.
  • το agama των βράχων με τραχειά ουρά, Stellagama stellio, με 155 δείγματα.
  • η κοινή οχιά, Daboia cf. palaestinae, με 54 και
  • το φίδι coin-marked (με σημαδι-κέρμα,) Hemorrhois nummifer, με 22.

«Άρα οι “Νατούφιοι” προτιμούσαν να πιάνουν ερπετά που ήταν σχετικά μεγάλα, σχετικά αργά και όχι επικίνδυνα. Τα δηλητηριώδη φίδια, όπως οι οχιές, σπάνια πιάνονταν», είπε η κ. Λεβ.

ΠΗΓΗ: M. Lev, κ.ά. «Three millennia of lizard and snake consumption by Natufian foragers», 123 (35) e2609354123, https://doi.org/10.1073/pnas.260935412, PNAS, Πανεπιστήμιο του Κιέλου, Πανεπιστημίου της Χάιφα, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 17.8.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:

[1] Ο Νατούφιος πολιτισμός / Natufian culture άνθησε από το 12.000 έως το 9.000 π.Χ. στην περιοχή, της Μέσης Ανατολής, ονοματισθείς από την Γουάντι εν-Νατούφ της Παλαιστίνης, με κυριώτερη πόλη την Ιεριχώ.
Σαυρα, φιδι, Ισραηλ, 15.000 χρονια πριν, οστα σαυρας, οστα φιδιου, ελ Γουαντ, σπηλια, ορος Καρμελ, ερπετο, ευρωπαικη αποδη σαυρα, διαιτα, αρχαιοδιαιτα, παλαιοδιαιτα, Νατουφιος πολιτισμος, 11.500 χρονια πριν, σπηλαιο, σπονδυλος, οχια, αρπακτικο, Νατουφιοι, 12000 πΧ, 9000 πΧ, Μεση Ανατολη, Γουαντι εν Νατουφ, Παλαιστινη, Ιεριχω
author avatar
Γιώργος Λεκάκης

Σχετικά Άρθρα

Βρέθηκε σκόπιμη χρήση φωτιάς, από ανθρώπους, πριν 1.790.000 χρόνια! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Το Σπήλαιο Wonderwerk είναι ένας αρχαιολογικός χώρος,...

Βρέθηκε παιδί θαμμένο με δόντια και σαγόνι αγελάδας! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη Η ανασκαφή του αρχαιολογικού χώρου Tha Chang...

ΣΥΓΓΝΩΜΗ ΘΕΙΕ ΟΜΗΡΕ – του Αν. Στάμου

Τοῦ Ἀναστασίου Στάμου, τ. Λυκειάρχη Στους μαθητές Γ΄ Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.)...