Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ
ΑΡΧΗΝ ΟΛΩΝ ΤΟ ΥΔΩΡ (ΦΕΡΕΚΥΔΗΣ)
Του καθηγητού Πέτρου Ιωαννίδη
Αμφιβάλλω αν πρέπει να κατεβεί εν είδει περιστεράς το Άγιο Πνεύμα για να έρθει η φώτιση του ανθρώπου και να εξαγνιστεί η ψυχή του. Γι’ αυτό που είμαι όμως σίγουρος είναι ότι πρέπει να ανεβεί η στάθμη της ορθολογικής του σκέψης και του κριτικού του πνεύματος, να αφυπνιστεί από το λήθαργο της αδράνειας και της ακρισίας. Για να αλλάξουμε νοοτροπία και στάση ζωής, μπας και σηκωθούμε όρθιοι στα δυο από τα τέσσερα που σερνόμαστε. Μόνο έτσι θα επέλθει η παλιγγενεσία του ανθρώπου και η αγνότητα της ψυχής του.
ΑΡΧΗΝ ΟΛΩΝ ΤΟ ΥΔΩΡ (ΦΕΡΕΚΥΔΗΣ)
Οι ρίζες του εθίμου των Θεοφανίων, των Φώτων
«ἐπικίρναται γάρ ὑπό Δελφῶν Θεοφανίοισι»
(Ηρόδοτος, 485-425, βιβλίο Α’, “ΚΛΕΙΩ” § 51)
(= Oι Δελφοί αναμειγνύουν στον – αργυρό κρατήρα – το κρασί κατά την εορτή των Θεοφανίων).
Τα Θεοφάνια είναι εορτή της Άνοιξης, κατά την οποία πανηγύριζαν
στους Δελφούς την επανεμφάνιση του θεού Απόλλωνα, προστάτη του φωτός και του φωτισμού.
Ο χριστιανισμός δανείστηκε και εμπνεύστηκε τον τριήμερο εορτασμό των Θεοφανίων:
στους Δελφούς την επανεμφάνιση του θεού Απόλλωνα, προστάτη του φωτός και του φωτισμού.
Ο χριστιανισμός δανείστηκε και εμπνεύστηκε τον τριήμερο εορτασμό των Θεοφανίων:
Από τα Πλυντήρια Ιερά
εορτή προς τιμήν της Αθηνάς που ετελείτο την 25η Θαργηλιώνος (ενδέκατος Αττικός μήνας, μέσα Μαΐου – μέσα Ιουνίου) κατά την οποία πλένονταν τα ενδύματα του αγάλματος της Αθηνάς. Σήμερα σε μερικές περιοχές της Ελλάδος πλένουν τις εικόνες.
Από τα Θεοφάνια Ιερά
εορτή στους Δελφούς κατά την οποία τα αγάλματα του Απόλλωνα και άλλων θεών παρουσιάζονταν (φανερώνονταν) στον λαό.
Από τα Καλλυντήρια Ιερά
εορτή καλλωπισμού της Πολιάδος Αθηνάς, που ετελείτο στην Αθήνα την 19η ημέρα του Θαργηλιώνος.
Από τα Επιφάνια Ιερά
εορτή προς τιμήν της γέννησης του Διός. Ο Ζευς βρέφος λούστηκε στον ποταμό Γορτύνιο που κατόπιν μετονομάστηκε σε Λούσιο.
«Γόρτυς δέ ὁ Στυμφήλου πόλιν Γόρτυνα ὤκισεν ἐπί ποταµῷ· καλεῖται δέ Γορτύνιος καί ὁ ποταµός».
(= ο Γόρτυς του Στυμφήλου έκτισε την πόλη Γόρτυνα πλησίον του ποταμού, ο οποίος λέγεται κι αυτός Γορτύνιος).
«Τήν δέ Γόρτυνα ποταµός διέξεισιν ὑπό µέν τῶν περί τάς πηγάς ὀνοµαζόµενος Λούσιος, ἐπί λουτροῖς δή τοῖς Διός τεχθέντος».
(Παυσανίας, 110-180, “ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ”, “ΑΡΚΑΔΙΚΑ” 8.4,8,7 και 28,2)
(= την Γόρτυνα την διαρρέει ποταμός που ονομάζεται Λούσιος απ’ αυτούς που κατοικούν γύρω από τις πηγές του, επειδή εκεί λούστηκε ο Δίας όταν γεννήθηκε).
Τα ερείπια της Γόρτυνος είναι στο σημερινό χωριό της Γορτυνίας Ατσίχολος, λίγο πέρα απ’ την Καρύταινα.
ΠΗΓΗ: εφημερίδα «ΕΒΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ”, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 6.1.2018.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΦΩΤΑ, ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ, ΘΕΟΦΑΝΙΑ, ΛΟΥΣΙΟΣ, ΓΟΡΤΥΝΙΑ, ΑΡΚΑΔΙΑ, ΖΕΥΣ, ΔΙΑΣ, ΥΔΩΡ, ΝΕΡΟ, ΔΕΛΦΟΙ, ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ, ΑΠΟΛΛΩΝ, ΑΠΟΛΛΩΝΑΣ, ΚΑΛΛΥΝΤΗΡΙΑ, ΠΟΛΙΑΣ, ΠΟΛΙΑΔΑ, ΑΘΗΝΑ, ΕΠΙΦΑΝΙΑ, ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ, ΑΤΣΙΧΟΛΟΣ, ΚΑΡΥΤΑΙΝΑ, ΦΩΤΑ Θεοφανεια Θεοφανια ποταμος Γορτυνιος μετονομασια Λουσιος ποταμωνυμικα Γορτυνια θεικο λουσιμο Ιωαννιδης περιστερα αγιο Πνευμα φωτιση ανθρωπου εξαγνισμος ψυχης ορθολογικη σκεψη κριτικο πνευμα αφυπνιση ληθαργος αδρανεια ακρισια νοοτροπια σταση ζωης, παλιγγενεσια ανθρωπος αγνοτητα ψυχη αρχη υδωρ φερεκυδης ριζες εθιμου Θεοφανια Φωτων Φωτα Δελφοι Θεοφανιοισι Ηροδοτος, 5ος αιωνας πΧ αναμειξη αργυρος κρατηρας κρασι πανηγυρι γιορτη εορτη Θεοφανιων Θεοφανειων πανηγυρια Μαιου Ιουνιου γιορτες εορτες ανοιξη επανεμφανιση θεος Απολλωνας, απολλων προστατης του φωτος φωτισμος φως χριστιανισμος δανειο εμπνευση τριημερος εορτασμος τριημερο τριημερη πλυντηρια Ιερα θεα Αθηνα 25 25η Θαργηλιωνος Θαργηλιων 11ος Αττικος μηνας, αττικη Μαιος Ιουνιος πλυσιμο ενδυμα αγαλμα Ελλαδα εικονα εικονων εικονας ιερο αγαλματα θεοι παρουσιαση εμφανιση φανερωση λαος καλλυντηρια καλλωπισμος Πολιαδα πολιας Αθηναι 19 19η ημερα Επιφανια ιερον γεννηση γεννα Διος Ζευς βρεφος Στυμφηλος πολις πολη Γορτυνα γορτυς κατοικια πηγες λουτρο Παυσανιας, ΑΡΚΑΔΙΚΑ ερειπια Γορτυνος χωριο Γορτυνιας Ατσιχολος, Καρυταινα αρκαδιας
