Του Γιώργου Λεκάκη
Το σπήλαιο Heaning Wood Bone είναι ένα σπήλαιο αρχαιολογικής σημασίας στο Great Urswick(*), στην Cumbria της Αγγλίας. Ανασκάφηκε για πρώτη φορά από τον Holland(**) το 1958. Βρήκε κεραμική της Εποχής του Χαλκού, οστά ανθρώπων και ζώων και ένα μαχαίρι από πέτρα Langdale.
ΤΩΡΑ όμως, ένα σύνολο ανθρώπινων λειψάνων και μια χάντρα από όστρακο σαλιγκαριού, που ανακτήθηκε από το σπήλαιο Heaning Wood Bone της βόρειας Αγγλίας, χρονολογούνται πριν από 11.000 χρόνια.
Ο R. Peterson (Πανεπιστήμιο του Central Lancashire) είπε ότι αυτό το άτομο θα ήταν πρωτοπόρος, διότι θα κατέλαβε ξανά την περιοχή, μετά το τέλος της Εποχής των Παγετώνων.
Τα αρχαιότερα γνωστά ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν στην βόρειο Αγγλία, τα οποία ανακαλύφθηκαν στο σπήλαιο Kent’s Bank το 2013, είχαν χρονολογηθεί πριν από 10.000 χρόνια.
Στο σπήλαιο Heaning Wood Bone πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον 8 ταφές, επρόσθεσε ο κ. Peterson. «Μερικές από αυτές χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού, άλλες ήταν νεολιθικές δηλ. περίπου 6.000 χρόνια πριν», είπε.
ΠΗΓΗ: «Cumbria cave remains belong to ‘oldest northerner’», BBC News, 26.1.2023. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 27.1.2023.
Είναι ένα κοριτσάκι 2,5 ετών – ο αρχαιότερος γνωστός «βόρειος» άνθρωπος της Αγγλίας!
(*) Το Ούρσγουικ[1] είναι μια πόλη (που περιλαμβάνει τα χωριά Μεγάλο και Μικρό Ούρσγουικ), στην περιοχή Φέρνες της Κάμπρια, κείται ΝΔ. της πόλης Όλβερστον, στον 54ο παράλληλο [54.158°N 3.122°W]. Το χωριό ήταν φέουδο του Μιχαήλ, που του παραχωρήθηκε πριν από το 1111 από τον Ερρίκο Α΄, ενώ το Μικρό Ούρσγουικ ανήκε στον Στέφανο Μπλουά και αργότερα στο Αββαείον του Φέρνες. Το Ούρσγουικ έχει ορατά ερείπια αρκετών προϊστορικών οικισμών, όπως ενός οχυρού γνωστού ως Skelmore Heads. Η ιστορία του χωριού αρχίζει από την Εποχή του Χαλκού.
Αλλά το 2023, όπως γράφω παραπάνω, επιβεβαιώθηκε ότι ένα ανθρώπινο οστούν με δόντια και μια χάντρα από κέλυφος σαλιγκαριού, που βρέθηκαν στο σπήλαιο Heaning Wood Bone στο Great Urswick ήταν περίπου 11.290 χρόνων (9290 – 8925 π.Χ. – χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα), γεγονός που αποτελεί «σαφή ένδειξη μεσολιθικών ταφών στην βόρεια Αγγλία». Έζησε κατά την Πρώιμη Μεσολιθική περίοδο.
Αυτά τα ανθρώπινα σκελετικά λείψανα, αποτελούν τον αρχαιότερο γνωστό «βόρειο» άνθρωπο της Αγγλίας!
Αρχικώς επίστευαν ότι ανήκαν σε άνδρα. Ωστόσο, περαιτέρω ανάλυση που διεξήχθη προσφατως από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Lancashire κατέληξε στο συμπέρασμα ότι προέρχονταν από ένα νεαρό κορίτσι, ηλικίας 2,5 – 3,5 ετών.
«Για να το θέσουμε σε προοπτική, η τελευταία Εποχή των Παγετώνων διήρκεσε μέχρι περίπου 11.600 χρόνια πριν», εδήλωσε ο αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου του Lancashire, R. Peterson. «Μετά από αυτή την περίοδο, η παγκόσμια θερμοκρασία αυξήθηκε ραγδαία σε διάστημα περίπου 100 ετών, δίνοντάς μας το κλίμα που έχουμε σήμερα. Οι άνθρωποι είναι που έζησαν τότε είναι πρωτοπόροι, αφου επανακατέκτησαν την γη, μετά την Εποχή των Παγετώνων».
Οι αρχαιολόγοι έχουν δώσει στο παιδί το παρατσούκλι «Ossick Lass», που σημαίνει κορίτσι από το Urswick στην τοπική διάλεκτο.
Στο ίδιο σπήλαιο ευρέθησαν ακόμη 4 άτομα στην Πρώιμη Νεολιθική (με κτερισματα ένα μικρό σύνολο κατεργασμένης πέτρας) και δύο από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (με θραύσματα κεραμικής με περιλαίμιο τεφροδόχο αγγείο)!
ΠΗΓΗ: K. Warburton, κ.ά. «Farthest North: Human Remains from Heaning Wood Bone Cave, Cumbria, UK and their European context», Proceedings of the Prehistoric Society, Vol. 91, Δεκ. 2025 , pp. 47-66, DOI: https://doi.org/10.1017/ppr.2025.10077, Cambridge University Press, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 23.1.2026, εφημ. «Independent».
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Allshorn S. και Swire P. «Northern Caves. The Three Counties System and the North West», εκδ. High Mead, Leeds, 2017.
- Barnes F. «Prehistoric pottery from Furness», Transactions of the Cumberland and Westmorland, Antiquarian and Archaeological Society 70: 1-8, 1970.
- Harrison P. A. «The caves of North-West Lancashire and South Cumbria», Contrebis: Bulletin of the Lancaster Archaeological Society 2 (2): 34-35, 1974.
- (*) Holland E. G. «Underground in Furness», Dalesman, Clapham, 1967.
- Longworth, I. H. «Collared Urns of the Bronze Age in Great Britain and Ireland», εκδ. Cambridge University Press, Cambridge, 1984.
- Shield D. “Martin Stables of Ulverston finds early human remains in Great Urswick”, The Westmorland Gazette, 24.1.2023.
- Smith I. «Radio-carbon dating of bones from caves in Furness», Cumberland and Westmorland Antiquarian and Archaeological Society Newsletter 70: 6, 2012.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Τουριστικό αξιοθέατο του χωριού είναι και η εκκλησία της Αγίας Μαρίας και του Αγίου Μιχαήλ που ίσως χρονολογείται από την υπορωμαϊκή περίοδο! Η πρώιμη μεσαιωνική προέλευση της εκκλησίας επισημάνθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ανακαλύφθηκαν θραύσματα δύο πρώιμων χριστιανικών πέτρινων σταυρών, ενσωματωμένων στην εκκλησία – ο ένας με μια σημαντική αγγλοσαξονική ρουνική επιγραφή και γλυπτική αναπαράσταση δύο μορφών. Ήταν ένας πρώιμος μεσαιωνικός θρησκευτικός χώρος, που ενσωματώνει μια μετα-ρωμαϊκή, προ-νορμανδική εκκλησία, επίκεντρο ενός σημαντικού μεγάλου πρώιμου χριστιανικού μοναστικού κτήματος!
