ΞΕΠΟΥΛΙΕΤΑΙ πολύ σπάνιο και αδημοσίευτο αρχαίο νόμισμα της Μακεδονίας, πόλης που είναι άγνωστο πού βρισκόταν στην Χαλκιδική – αποικία Ερέτριας! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Η αρχαία ελληνική πόλις Δίκαια / Δικαία ήταν κοντά στον Θερμαϊκό κόλπο. Η ακριβής τοποθεσία της είναι άγνωστος, ωστόσο τοποθετείται στην σημερινή βορειοδυτική Χαλκιδική, στην Νέα Καλλικράτεια, και ίσως είχε και την Επανομή και το Πλαγιάρι.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ, ΕΔΩ.
• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΡΧΑΙΑΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ, ΕΔΩ.

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, γράφει ότι ήταν μια από τις πόλεις στις μακεδονικές ακτές, και την τοποθετεί δίπλα στην πόλη Θέρμη / Θέρμα (η οποία ονομάτισε τον Θερμαϊκό κόλπο).

Επιγραφικά και νομισματικά στοιχεία δείχνουν ότι η πόλη πρέπει αρχικώς να ήταν αποικία της Ερέτριας Ευβοίας.

Οι κάτοικοί της ονομάζονταν Δικαιοπολίτες / Δικαιοπολῖται.

Στην κλασσική εποχή (5^ος αιώνας π.Χ.) η πόλις ανήκε στην Δηλιακή Συμμαχία – εμφανίζεται σε αρκετούς καταλόγους φόρων προς την Αθήνα μεταξύ 454 – 453 και 429 – 428 π.Χ.

Η Δίκαια πιθανόν να συμμετείχε στην επανάσταση των πόλεων της Χαλκιδικής (432 π.Χ.) εναντίον των Αθηνών.

Τον 4ο αιώνα π.Χ., η Δίκαια ήταν μέρος και της Β΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας (από επιγραφή του 378 – 377 π.Χ.). Μαρτυράται επίσης σε έναν κατάλογο θεοδόχων από την Επίδαυρο του 360 – 369 π.Χ. , όπου τοποθετείται σε μια διαδοχή πόλεων, μεταξύ Αινείας[1] και Ποτίδαιας.

Έχουν διασωθεί ασημένια νομίσματα που κόπηκαν από την Δίκαια, μερικά από αυτά σε στυλ παρόμοιο με αυτό των νομισμάτων από την Ερέτρια, που χρονολογούνται μεταξύ 500 και 350 π.Χ.

Γιατί σας τα λέω όλα αυτά;

Μα γιατί ένα από αυτά τα νομίσματα, πολύ σπάνιο – και, όπως φαίνεται, αδημοσίευτο(*) – δημοπρατείται… από τον Οίκο Δημοπρασιών «Obolos» (δημοπρ. 44 η οποία δημοπρατεί στην Ζυρίχη Ελβετίας, κομμάτια από τις συλλογές των dr. Mark Staal και Beat A. Klein, στις 4.10.2026)… Πρόκειται για αργυρό ημιόβολο του 450 – 425 / 420 π.Χ. (7,5 χλστ., 0,44 γραμ., θέση μήτρας 4), που εικονίζει κεφαλή ταύρου προς τα δεξιά και βότρυ σταφυλιού, εντός στικτής περιφέρειας… Είναι, όπως λένε οι ξεπουλητάδες, σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης…

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Αρχαίες πόλεις της Μακεδονίας». Του ιδίου «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.5.2006.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Πλίνιος ο Πρεσβύτερος Δ΄,36.
• Inscriptiones Graecae [I³ 282, col II, 55-56. IG II² 43, Β, 9. IG IV².1 94, Β, στήλη I,11].
• Adrados Fr. R. και J. R. Somolinos «Ελληνο-Ισπανικό Λεξικό».
• Athenian Tribute Lists.
• Hansen M. H. και Th. H. Nielsen «Η Θράκη από τον Αξιό έως τον Στρυμόνα. Καταγραφή αρχαϊκών και κλασσικών πόλεων», εκδ. Oxford University Press, Νέα Υόρκη, 2004.
• Lund University «Digital Atlas of the Roman Empire».
• Talbert R. επιμ. «Barrington Atlas of the Greek and Roman World», εκδ. Princeton University Press, 2000.
• Topos Text
• (*) Classical Numismatic Group E406, 2017, 119. Naumann 66, 2018, 66. Nomos, obolos 16, 2020, 151. Numisfitz 3, 2023, 17.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:

[1] Εκείνην την εποχή, η Αινεία ευρισκετο στην ακτή, δυτικά της Δικαίας.

πολυ σπανιο αδημοσιευτο αρχαιο νομισμα Μακεδονιας, πολη αγνωστο Χαλκιδικη αποικια Ερετριας Λεκακης σπανιο αδημοσιευτα αρχαια νομισματα Μακεδονια πολεις αγνωστες αποικιες Ερετρια ελληνικη πολις Δικαια Θερμαικος κολπος ακριβης τοποθεσια αγνωστος, Χαλκιδικη Νεα Καλλικρατεια Χαλκιδικης, Επανομη Πλαγιαρι πλινιος Πρεσβυτερος, μακεδονικη Θερμη / Θερμα ονομα ετυμολογια επιγραφη Ευβοια ευβοιας κατοικοι Δικαιοπολιτες / Δικαιοπολιται κλασσικη εποχη 5^ος αιωνας πΧ Δηλιακη Συμμαχια δηλος κυκλαδων κυκλαδες καταλογος φορων Αθηνα 454 – 453 429 – 428 επανασταση 432 Αθηνων 4ος Β Αθηναικη Συμμαχια επιγραφες 378 – 377 θεοδοχος θεοδοχοι Επιδαυρος αργολιδας αργολιδος αργολιδα 360 – 369 διαδοχη πολεων, Αινεια Ποτιδαια ασημενιο κοπη 6ος 500 350 δημοπρασια νομισματων οικος Δημοπρασιων Obolos Ζυριχη Ελβετια συλλογη στααλ Staal κλαιν Klein, 2026 αργυρο ημιοβολο ημιωβολο 450 – 425 / 420 εικονα κεφαλη ταυρος δεξια βοτρυς σταφυλι στικτη περιφερεια αρχαιες πολεις της Μακεδονιαςατλας ΕλληνοΙσπανικο Λεξικο Θρακη ποταμος Αξιος Στρυμονας αρχαικες κλασσικες πολεις