Ανακαλύφθηκε αρχαίος πετρόκυκλος στην Ιρλανδία, σε περιοχή που κατοικείται 8.500 χρόνια, με ταφή γυναίκας «από την Μεσόγειο» – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Το Ballynahatty (< ιρλ. Baile na hÁite Tí) είναι μια κωμόπολη στην κομητεία Ντάουν της Βόρειας Ιρλανδίας, στο νότιο άκρον του Μπέλφαστ, στον 54^ο παράλληλο [54.54318569774006, -5.944307457702592]. Γνωστή παγκοσμίως για ένα μνημείο henge, με το όνομα Giants Ring, έναν μεγάλο κυκλικό περίβολο με κεντρικό κρομλεχ [54.540285359116126, -5.95025123287789]!

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΙΡΛΑΝΔΙΑΣ, ΕΔΩ.

Σε αυτό ευρέθησαν θαμμένα τα λείψανα μιας γυναίκας, νεολιθικής αγροτικής κοινότητας, το 1855. Η αλληλουχία του γονιδιώματός της γνωστής πλέον ως «Ballynahatty woman / γυναίκα Ballynahatty», που έγινε το 2015, αποκάλυψε μια γυναίκα με μαύρα μαλλιά και καστανά μάτια, δηλ. τυπικά για άτομα με μεσογειακή κληρονομιά! Άρα η γυναίκα Ballynahatty ήταν μέρος της λεγομένης «ομάδας Πρώιμων Ευρωπαίων Αγροτών» / EEFs, που μετανάστευσαν σε όλην την Ευρώπη, κατά την νεολιθική περίοδο, με προέλευση από την Μεσόγειο. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκάκης “Η αρχαία ελληνική ΙΡΛΑΝΔΙΑ – Αποικίες Κρήτης, Άργους, Άνδρου, Λήμνου, Μαγνησίας!”, ΕΔΩ. – Ήταν σε μια υπόγεια κυκλική κατασκευή, διαμέτρου περίπου 2 μ., η οποία βρισκόταν σε ένα χωράφι, σχεδόν δίπλα στην βόρεια πλευρά του «Δαχτυλιδιού του Γίγαντα». Ο θάλαμος διέθετε πλακόστρωτο δάπεδο, έξι εσωτερικά διαμερίσματα, που σχηματίζονταν από όρθιες πέτρες και μια πλακόστρωτη στέγη από μεγάλες πλάκες. Τα αποτεφρωμένα λείψανα ήταν σε πήλινες τεφροδόχους, άκαυστα ανθρώπινα οστά (συμπεριλαμβανομένων πέντε κρανίων), μαζί με οστά οικόσιτων ζώων. Άρα χρησίμευε ως κοινόχρηστος χώρος ταφής για έναν εγκατεστημένο / μόνιμο πληθυσμό, που ασχολείτο με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Βρέθηκαν επίσης πέτρινα φέρετρα, εργαλεία από πυριτόλιθο και σημάδια εκτεταμένων ταφών. Όλα αντανακλούν τις πρακτικές ταφής ενός προηγμένου πρώιμου πληθυσμού. Η ποικιλομορφία των μεθόδων ταφής και η απουσία επιγραφών ή αντικειμένων περιπλέκουν την ακριβή χρονολόγηση, αλλά τα ευρήματα συμβάλλουν σημαντικά στην κατανόηση της προϊστορικής ζωής στην Ιρλανδία. Το χωράφι κατείχε η οικογένεια Μπόντελ.

Το Ballynahatty χαρακτηρίσθηκε ως ιστορικό μνημείο το 2019 – Διάταγμα Ιστορικών Μνημείων και Αρχαιολογικών Αντικειμένων (NI, 1995) λόγω και της πυκνής συγκέντρωσης αρχαιολογικών μνημείων: Ορθόλιθους, μεγαλιθικούς τάφους, ξυλόκυκλους, ταφές με καύση νεκρών και κιβωτιόσχημες, νεκροταφεία, δακτυλιοειδείς τάφροι, αρχαίες διαδρομές και περιφράξεις.

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΜΕΓΑΛΙΘΙΚΑ, ΕΔΩ.

Η θέση “Ballynahatty-5”, που ανασκάφηκε την δεκαετία του 1990, αποκάλυψε και έναν τεράστιο ξύλινο κυκλικό ναό, σαν συγκρότημα. Οι εναέριες έρευνες το 2018 διεύρυναν αποκάλυψαν δακτυλιοειδείς τάφρους και διαδρομές, που οδηγούν προς τον ποταμό Lagan.

• Το τοπίο θεωρείται συγκρίσιμο σε σημασία, με το Brú na Bóinne, στον 53ο παράλληλο [53.6947364296164, -6.446442900320562] τοποθεσία κυριαρχείται από τους τάφους με διαδρόμους του Newgrange (Sí an Bhrú), του Knowth (Cnogbha) και του Dowth (Dubhadh), του 32ου αιώνα π.Χ. οι οποίοι αποτελούν το μεγαλύτερο σύνολο μεγαλιθικής τέχνης στην Ευρώπη. Ο σχετικός αρχαιολογικός πολιτισμός στην κοιλάδα του ποταμού Boyne, που ονομάζεται «πολιτισμός Μπόιν» / “Boyne culture”.

Οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν αποκαλύψει στοιχεία ανθρώπινης δραστηριότητας από την Μεσολιθική περίοδο, με την ανάλυση γύρης να υποδεικνύει χρονολόγηση 6410 – 6220 π.Χ. Κατά την Πρώιμη Νεολιθική (περίπου 3950 – 3700 π.Χ.), η περιοχή εγνώρισε σημαντική αποψίλωση δασών και την ανάπτυξη μιας μεικτής γεωργικής οικονομίας. Στην Μέση Νεολιθική Εποχή (3600 – 3100 π.Χ.) ακολούθησαν μνημειώδεις κατασκευές, συμπεριλαμβανομένου ενός τάφου με διοδο-διαδρομο και του τείχους του «Δαχτυλιδιού του Γίγαντα», που περιβάλλει τον τάφο και έχει διάμετρο 190 μ.! Οι ανασκαφές έχουν επίσης εντοπίσει ξύλινους περιβόλους με διπλά κιγκλιδώματα, λάκκους αποτέφρωσης και κατασκευές με πασσάλους, ίσως νεκροταφικά στοιχεία. Η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα έδειξε 3080 – 2490 π.Χ.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.5.2000.

ΤΩΡΑ, ένας νέος πετρόκυκλος 4.000 χρόνων ανακαλύφθηκε στην Βόρεια Ιρλανδία, κοντά στο «Δαχτυλίδι του Γίγαντα». Αεροφωτογραφίες της περιοχής έδειξαν ότι «το Τελετουργικό Σύμπλεγμα Ballynahatty εκτεινόταν πολύ περισσότερο από ό,τι αρχικά νομίζαμε», εδήλωσε ο Brian Sloan (του Πανεπιστημίου Queen’s του Μπέλφαστ). «Δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία ότι αυτό που ανασκάπτουμε σχετίζεται με τυχόν ταφές», είπε. «Φαίνεται να είναι ένας πετρόκυκλος που χρονολογείται από την Ύστερη Νεολιθική / Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Δυστυχώς, αυτό διαταράχθηκε τον 19^ο αιώνα, όταν οι αγρότες της περιοχής αποσυναρμολόγησαν χώρους που εμπόδιζαν την γεωργία».

ΠΗΓΗ: «Unknown 4,000-year-old stone circle in Belfast uncovered by archaeologists», Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ, phys.org, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 26.6.2026.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• “Discovery of an Ancient Sepulchral Chamber”, Ulster Journal of Archaeology, 1855.
• Conway M. «Geophysical Survey No. 1: Minnowburn, National Trust Property, Ballynahatty, County Down», Survey report, Belfast, Ulster Archaeological Society, 5.8.2025.

County Down, Νιουγκρειντζ Σι αν Μπρου Νοουθ Κνογκμπα Ντοουθ Ντουμπαντ 32ος αιωνας πΧ μεγαλυτερο αρχαιο συνολο μεγαλιθικη τεχνη Ευρωπη αρχαιολογικος πολιτισμος χωρος Μποιν ταξιδι ταξειδι βορεια ιρλανδια αξιοθεατο ταξιδια ταξειδια βορειος ιρλανδιας τουριστικα αξιοθεατα αρχαιοι πετροκυκλοι 8.500 χρονια, χρονων ταφη γυναικας Μεσογειος μπαλιναχατι  Ballynahatty ιρλανδικα Baile na hÁite Tí κωμοπολη κομητεια Νταουν Βορεια Ιρλανδια Μπελφαστ, 54^ος παραλληλος μνημειο henge, Giants Ring, κυκλικος περιβολος κρομλεχ λειψανα γυναικα νεολιθικη εποχη αγροτικη κοινοτητα 19ος αιωνας μχ 1855 αλληλουχια DNA γονιδιωμα Ballynahatty woman 2015, μαυρα μαλλια καστανα ματια, ατομο μεσογειακη κληρονομια μεσογειακα χαρακτηριστικα ομαδα Πρωιμων Ευρωπαιων Αγροτων EEFs, Πρωιμοι Ευρωπαιοι Αγροτες μεταναστευση Ευρωπη, περιοδος, προελευση υπογεια κυκλικη κατασκευη διαμετρος 2 μ Δαχτυλιδι του γιγαντα θαλαμος πλακοστρωτο δαπεδο, διαμερισμα ορθια πετρα στεγη πλακοστρωτη πλακα πλακοστρωτο αποτεφρωση πηλινη τεφροδοχος, ακαυστα ανθρωπινα οστα κρανιο οστο οικοσιτα ζωα κοινοχρηστος αρχαιολογικος χωρος ταφη πληθυσμος γεωργια κτηνοτροφια πετρινο φερετρο τεφροδοχοι, εργαλειο πυριτολιθος πρακτικη πρωιμος μεθοδος αντικειμενο ευρημα κατανοηση προιστορικη ζωη προιστορια οικογενεια Μποντελ ιστορικο μνημειο διαταγμα Ιστορικα Μνημεια αρχαιολογικο ορθολιθος, μεγαλιθικος ταφος, ξυλοκυκλος, καυση νεκρος κιβωτιοσχημος, νεκροταφειο δακτυλιοειδης ταφρος διαδρομη περιφραξη ανασκαφη τεραστιος ξυλινος κυκλικος ναος συγκροτημα δακτυλιδι ποταμος λεγκαν κοιλαδα Lagan Bru na Boinne αρχαιολογικη ερευνα ανθρωπινη δραστηριοτητα μεσολιθικη γυρη 6410 – 6220 7η  4η χιλιετια 8.410 – 8.220 3950 – 3700 5.950 – 5.700 αποψιλωση δασος μεικτη γεωργικη οικονομια Μεση 3600 – 3100 5.600 – 5.100 μνημειωδης κατασκευη διοδος διαδρομος τειχος διαμετρου ανασκαφες ξυλινος κιγκλιδωμα λακκος αποτεφρωσης πασσαλος, 3080 – 2490 5.080 – 4.490 4.000 Τελετουργικο Συμπλεγμα υστερη Εποχη Χαλκου διαταραξη 19^ος αγροτες αποσυναρμολογηση γεωργια