Οι «Τρύπες» της Ηλείας ή τα «Μαγικά Περάσματα» που θεραπεύουν άρρωστους, είναι μια πανάρχαια πεποίθηση…
- ΔΙΑΒΑΣΤΕ για άλλες «μαγικές» ΤΡΥΠΙΕΣ ΠΕΤΡΕΣ, ΤΡΥΠΙΟΥΣ ΛΙΘΟΥΣ, ΤΡΥΠΙΟΥΣ ΒΡΑΧΟΥΣ.
Στην Ηλεία υπάρχουν πεποιθήσεις για «Μαγικά Περάσματα ή «Τρύπες» από τις οποίες περνούν τα παιδιά τους για να θεραπευτούν από τις αρρώστιες τους και όλα βρίσκονται κοντά σε μονές… και πολλές φορές ο λαός τα χρησιμοποιούσε (παλαιότερα συχνά…) με την προτροπή ιερέων…
Τρία είναι αυτά τα «Μαγικά Περάσματα ή «Τρύπες» στην Ηλεία:
- στον Αγιάννη του Πύργου – Ο άη Γιάννης συνδέεται με την σχετική εκδήλωση λατρείας – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
- στην Μονή της Παναγιάς στο Λάνθι Πύργου και
- στην Ιερά Μονή Κρεμαστής στην Κουτσοχέρα Ωλένης.
Η μαγική τρύπα στον Αγιάννη Πύργου
Εδώ υπάρχει ένας βράχος μονοκόμματος (1,80 μ. ύψος x 1,10 μ. μήκος x 1,90 μ. πλάτος) [σ.σ.: σαν ορθολιθος] που έχει μια τρύπα ανοίγματος 0,80 μ. που στενεύει στα 0,35 μ. Περνούν από την τρύπα τα άρρωστα παιδιά, αφού βγάλουν τα ρούχα τους (τα οποία εν συνεχεία τα αφήνουν εκεί)[1] και τα ξαναντύνουν με καινούργια… Ακόμη και σήμερα την χρησιμοποιούν…. Αυτή βρίσκεται κοντά στην Μονή της Παναγιάς «Εισοδίων της Θεοτόκου» ή «Εισοδιώτισσα», όπου λειτουργεί και η «Σχολή Βυζαντινής Αγιογραφίας και Μουσικής».
Το «Μαγικό Πέρασμα» στην Ιερά Μονή Κρεμαστής στο Λάνθι Πύργου
Υπάρχει, όπως χαρακτηρίζεται ένα «Μαγικό Πέρασμα» ή «τρύπα». Εκεί οι πιστοί μέχρι σήμερα περνούν τα άρρωστα παιδιά τους για να θεραπευτούν από τις αρρώστιες τους. Δυτικά του Ιερού σπηλαίου (το λεγόμενο «μπουντρούμι») διαστάσεων 3 x 2 x 2,30 μ.) ευρίσκεται η «τρύπα». Είναι μικρή (0,60 x 0,80 μ.). Έριχναν τα άρρωστα και τα ταμένα παιδια τους και δια του πρανούς 4 μ. έφθαναν «τσουλώντας» στην πανηγυρίστρα την μονής, όπου τα περίμεναν οι συγγενείς και κόσμος…. Η Τρύπα έπαψε να χρησιμοποιείται. Το «μαγικό πέρασμα» φράχθηκε…
Το «Τρούπιο Λιθάρι» στην Κουτσοχέρα Ωλένης Πύργου…
Αυτό δεν είναι κοντά σε Μονή. Βρίσκεται στην κορυφή του υψηλότερου λόφου του χωριού. Το «Τρούπιο Λιθάρι», «μια μεγάλη πέτρα όπου έβρισκε ο κόσμος την γιατρειά του»… Πρόκειται για έναν τεράστιο λίθο με μία τρύπα στην μέση από όπου περνούσαν ασθενείς, διότι πίστευαν πως έτσι θα γιατρευτούν. Τους αρρώστους (μεγάλους και παιδιά) τους πήγαιναν όταν νύχτωνε. Και όλοι αμίλητοι… (αλλιώς «θα έμεναν μουγγοί»…). – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την λαϊκή πίστη στο ΑΜΙΛΗΤΟ, ΕΔΩ. Τους έγδυναν και περνούσαν γυμνοί από την πέτρα (τρεις φορές). Ντυνόταν με καινούργια ρούχα (τα παλαιά τα κρεμούσαν στα γύρω δένδρα). Άφηναν και χρήματα και διάφορα μικροπράγματα. Έκαναν τον σταυρό τους και έφευγαν…
Σήμερα, τα Τρυποπεράσματα είναι εκεί που η Ορθόδοξη Εκκλησία συναντά κατάλοιπα μαγικά της προχριστιανικής εποχής… ακόμη και από την [σ.σ.: κακώς λεγομένη] ειδωλολατρεία: Ο καθαρμός, η γύμνωση (προσέγγιση της αγνότητας) και η «μαγική δύναμη» των λίθων, της πέτρας και των βράχων… – ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκάκη: “Η διαχρονικη λατρεία του λίθου”, ΕΔΩ.
Σαν αξιοθέατα αξίζουν να αναδειχθούν και να γίνουν επισκέψιμα… Άσχετα πώς τα κρίνει κάποιος και τι πιστεύει… Αλλά ο Δήμος Πύργου… ασχολείται με άλλα…
ΠΗΓΗ: Ηλεία – Πύργος – Ήλιδα – Ολυμπία, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.6.2026.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- ομιλία του Μητροπολίτη Ηλείας το 1978 στο Α΄ Συνέδριο Ηλειακών Σπουδών (τότε ήταν πρωτοσύγκελος)
- Αθ. Φωτόπουλος «Το Τρύπιο Λιθάρι», 1991, άρθρο:
“Μιάν αὐγουστιάτικη ἡμέρα τοῦ 1973 περιοδεύοντας τόν τ. δῆμο Ὠλένης γιά περισυλλογή ἱστορικοῦ καί λαογραφικοῦ ὑλικοῦ ἔφτασα καί στήν Κουτσοχέρα. Πρίν ἀκόμα ξεκινήσω γιά τό χωριό αὐτό, μέ εἶχαν πληροφορήσει γιά τό «Τρύπιο Λιθάρι», «μιά μεγάλη πέτρα ὅπου εὕρισκε ὁ κόσμος τή γιατρειά του».
Ἀπό τούς λίγους Κουτσοχεραίους πού συνάντησα στό καφενεῖο τοῦ χωριοῦ κανείς δέν θέλησε νά μέ ὁδηγήσει στό λιθάρι. «Ντάλα μεσημέρι σέ τέτοιο διαβολότοπο ποιός θές νά σέ πάει;», μοῦ εἶπαν. Ὁ ὀγδοντάχρονος Παναγιώτης Ντοάς, ἔδειξε προθυμία νά μοῦ μιλήσει γιά τό λιθάρι: «Παλαιά πού δέν ἤσαντε γιατροί ὁ κόσμος εὕρισκε τήν ὑγειά του στό Τρύπιο Λιθάρι. Γινόσαντε καλά οὖλες οἱ ἀρρώστιες: ἡ θέρμη, ὁ πονοκέφαλος, ὅ,τι κι ἄν εἶχες. Ἄν εἶχες παιδί σεληνιάρικο, ἀτροφικό ἤ χτικιάρικο, ἐκεῖ ἔπρεπε νά τό πᾶς. Ἀκόμα καί τά μάγια μποροῦσες νά λύσεις. Σ’ αὐτό δέν πηγαίναμε μόνο ἐμεῖς οἱ Κουτσοχεραῖοι, ἀλλά καί ἀπό γύρω χωριά: Καράτουλα, Σῶπι, Χαριά, Μουζάκι, Ἀρβανίτη καί ἄλλα. Τοὺς ἀρρώστους τούς πήγαιναν μόλις ἐνύχτωνε. Ἀμίλητοι πήγαιναν, ἀμίλητοι ἔφευγαν, ἀλλιώς δέν γινόταν καλά ὁ ἄρρωστος, ἄσε πού ἄμα μίλαγες σοῦ «παίρναν οἱ νεράιδες τή φωνή» κι ἔμενες μουγγός. Μόλις ἔφταναν στό λιθάρι, ἔγδυναν τόν ἄρρωστο καί τόν πέρναγαν ἀπό τήν τρούπα τρεῖς φορές, ἔτσι ὅπως ἦταν μπερλεκάτσι [σ.σ.: μπερδεμα, δυσκολη υποθεση]. Ὕστερα τόν ἔντυναν μέ καινούργια ροῦχα· τά παλιά τά κρέμαγαν στά κλαριά τῶν δέντρων τριγύρω. Ἄφηναν ἐκεῖ κι ἄλλα μικροπράματα: λεφτά, τσατσάρες, φανέλλες, παπούτσια. Κανείς δέν κόταγε νά πάρει τίποτα ἀπ’ αὐτά. Μόλις πέρναγε ὁ ἄρρωστος ἀπό τήν τρούπα καί τήν τρίτη φορά, ἔκανε τό σταυρό του καί τότε ἔφευγαν. Ἐκεῖ δέν πήγαιναν μόνον οἱ παλαιοί, ἀλλά καί τώρα ἀκόμα πᾶνε. Ξέρω γυναῖκες τοῦ χωριοῦ πού πέρασαν τά παιδιά τους ἀπό τό λιθάρι γιά νά γίνουν καλά. Κι οὖλο νύχτα τίς ἔβλεπες νά πηγαίνουν, ποτέ μέρα. Τό μεσημέρι βγαίνουν ἐκεῖ νεράιδες. Οἱ κυνηγοί, κι ἐγώ παλιότερα, ἀκούγαμε ταβούλια [= νταουλια] νά βαροῦνε, βλέπαμε γυναῖκες ἀσπροφόρες νά παίζουν, νά γελᾶνε καί νά τραγουδοῦνε. Ἀκουγότανε κι ἕνα βουητό, γιατί οἱ νεράιδες ἀνακατευόντανε μέσα σέ βαγένι. Τό ἴδιο γινότανε καί νυχτιάτικα. Ἄμα ἔπαιρνες χαμπάρι τέτοια κατάσταση, δέν ἔπρεπε νά βγάλεις μιλιά, γιατί τότε ἀλίμονό σου! Ἀκόμα καί στά μωρά, πού δέν νιώθουνε καί σκούζουνε, τούς βουλώνουνε τό στόμα. Αὐτά κάνανε οἱ παλαιοί, αὐτό κάνουμε κι ἐμεῖς τώρα».
- ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ (λαογραφική) ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΛΕΠΕ ΣΤΟ ΜΕΛΕΤΗΜΑ ΜΑΣ «Τό Τρύπιο Λιθάρι», στόν τόμο «Εἰς μνήμην ἐπισκόπου Ἀθανασίου Βασιλοπούλου» 1981, σελ. 484-490.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:
[1] Την αφιέρωση ρούχων, εσωρούχων κ.ά. ρακών ενδυμάτων (τζατζαλα) ασθενών σε ιερούς χώρους, την συναντάμε και αλλαχού στην Ελλάδα – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ – και Γ. Λεκάκη: “Τάματα και αναθηματα”.
ιαματικες τρυπες Ηλειας, μαγικα Περασματα θεραπεια ιαματικη Τρυπα Ηλεια μαγικο Περασμα θεραπευτικο θεραπευτικες αρρωστος, παναρχαια πεποιθηση ΤΡΥΠΙΑ ΠΕΤΡΑ, ΤΡΥΠΙΟΣ ΛΙΘΟΣ, ΤΡΥΠΙΟΣ ΒΡΑΧΟΣ αρχαιες πεποιθησεις μαγεια παιδι αρρωστια μονες λαος χρηση προτροπη ιερεας Αγιαννης Πυργου, Αγιος ιωαννης αη γιαννης ιερα μονη Παναγιας Λανθι Πυργος ΙΜ Κρεμαστης, Κουτσοχερα Ωλενη βραχος μονοκομματος ορθολιθος αρρωστα παιδια ρουχα καινουργια γδυσιμο Παναγια Εισοδιων Θεοτοκου Εισοδια Θεοτοκος Εισοδιωτισσα Σχολη Βυζαντινης Αγιογραφιας και Μουσικης Βυζαντινη Αγιογραφια Μουσικη Κρεμαστη πιστοι αρρωστο αρρωστια ασθενεια Ιερο σπηλαιο μπουντρουμι ταμενο ταμα τσουλισμα κυλισμα πανηγυριστρα συγγενεις κοσμος τρουπιο Λιθαρι κορυφη υψηλοτερος λοφος μεγαλη πετρα γιατρεια τεραστιος λιθος ασθενεις, νυχτα αμιλητοι μουγγος γυμνος 3 τρεις φορες τρις καινοιργιο ρουχο παλαια κρεμασμα ρουχων δενδρο χρηματα μικροπραγματα σταυρος τρυποπερασμα ορθοδοξη Εκκλησια καταλοιπα προχριστιανικη εποχη ειδωλολατρεια καθαρμος, γυμνωση αγνοτητα μαγικη δυναμη λιθων, πετρας βραχου τουριστικο αξιοθεατο τουρισμος Δημος Πυργου μητροπολιτης Ηλειας 1978 Α Συνεδριο Ηλειακων Σπουδων πρωτοσυγκελος φωτοπουλος Τρυποπερασματα αφιερωση ρουχων, εσωρουχο ρακος ενδυμα τζαντζαλα ασθενης ιερος χωρος διαβολοτοπος ΤΟ ΤΡΥΠΙΟ ΛΙΘΑΡΙ ΤΗΣ ΚΟΥΤΣΟΧΕΡΑΣ ωλενης λαογραφια γιατρος υγεια θερμη, πονοκεφαλος, παιδι σεληνιαρικο, σεληνη ατροφικο ατροφι χτικιαρικο, χτικιαρης μαγια λυση χωρια χωριο Καρατουλα, Σωπι, Σωπη Χαρια, Μουζακι, αρβανιτη αρβανιτης αρβανιτι νυκτα αμιλητη αμιλητος ομιλια νεραιδα φωνη μουγγαμαρα τρουπα μπερλεκατσι κλαρι δεντρο λεφτα, τσατσαρα, φανελλα φανελα παπουτσια υποδηματα παπουτσι υποδημα κοταω τριτη φορα παλαιοι γυναικες μεσημερι νεραιδα κυνηγος ταβουλια ταβουλι γυναικα ασπροφορα γελιο τραγουδι βουητο βαγενι νυχτιατικα μιλια μωρο στομα επισκοπο Βασιλοπουλος νταουλι μπερδεμα
