Του Γιώργου Λεκάκη
Ο Hui Iwi Kuamo’o, ένας οργανισμός επαναπατρισμών κλεμμένων έργων τέχνης από την νήσο του Ειρηνικού, Χαβάη, θα παραλάβει:
- ένα κανώ, – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για τα ΚΑΝΟΕ, ΕΔΩ.
- ένα poi[1] pounder. – αμφότερα δωρήθηκαν στο μουσείο Martha’s Vineyard από έναν «συλλέκτη», το 1941,
- μια φούστα από γρασίδι, και
- ένα ύφασμα tapa[2] – τα οποία «αποκτήθηκαν» από… φαλαινοθηρες, οι οποίοι τα έφεραν στο μουσείο Vineyard της Μασσαχουσέτης ΗΠΑ, γύρω στο 1870.
Αυτά τα αντικείμενα τελικώς δωρήθηκαν στο μουσείο το 1956.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΧΑΒΑΗΣ, ΕΔΩ.
Το μουσείο κατέγραψε τα αντικείμενα για πιθανόν επαναπατρισμό μετά την ψήφιση του Νόμου NAGPRA (Native American Graves Protection and Repatriation Act / για την Προστασία των ταφων και τον Επαναπατρισμό των εργων τεχνης των Ιθαγενών Αμερικανών), το 1990.
Η Hui Iwi Kuamo’o υπέβαλε αίτημα για τα αντικείμενα πέρυσι, αφού οι αλλαγές στο NAGPRA απλοποίησαν την διαδικασία επιστροφής. «Από την οπτική γωνία του μουσείου, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι συμφωνούμε μαζί τους ότι αυτά τα αντικείμενα πρέπει να επιστραφούν στην Χαβάη», εδήλωσε η διευθύντρια του μουσείου, H. Seger. Το κανώ έχει εκτεθεί στο μουσείο, πρόσθεσε, αλλά από όσο γνωρίζει, η φούστα, το ύφασμα tapa και το poi pounder δεν έχουν ποτέ εκτεθεί!
ΠΗΓΗ: «Hawaiian Artifacts on Martha’s Vineyard Head Home», Vineyard Gazette, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 25.5.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Το poi ή popoi είναι ένα παραδοσιακό βασικό τρόφιμο στην πολυνησιακή διατροφή, φτιαγμένο από taro(*). Το poi pounder είναι ένα γουδοχέρι με το οποίο φτιάχνεται – λιώνεται το μαγειρεμένο taro σε μια ξύλινη σανίδα χτυπήματος (το papa kuʻi ʻai). Το (συνήθως) σκαλιστό γουδοχέρι (λέγεται pohaku kuʻi ʻai) και είναι φτιαγμένο από βασάλτη, ασβεστίτη, κοράλλι ή ξύλο. Η αρχική λιωμένη πάστα ονομάζεται… φαΐ / pai ai. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: N. Josephson (Γερμανός γλωσσολόγος, μουσικός και ερευνητής) «Greek Linguistic Elements in the Polynesian Languages» (Hellenicum Pacificum, Heidelberg, 1987) “Τα ελληνικά του Ειρηνικού”(**). Στην Χαβάη, την λένε “ένα δάχτυλο”, “δύο δάχτυλα” ή “τρία δάχτυλα”, ανάλογα με το πόσα δάχτυλα απαιτούνται για να την μαζέψουν – όσο πιο παχειά, τόσο λιγότερα δάχτυλα απαιτούνται!
(*) Το τάρο /ˈtær- Colocasia esculenta είναι ένα ριζικό λαχανικό. Είναι το πιο ευρέως καλλιεργούμενο είδος από πολλά φυτά της οικογένειας Araceae, που χρησιμοποιούνται ως λαχανικά για τους βολβούς, τα φύλλα, και τους μίσχους τους. Οι βολβοί του αποτελούν βασικό τρόφιμο σε πολιτισμούς της Αφρικής, της Καραϊβικής, της Ωκεανίας, της Ανατολικής Ασίας, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Νότιας Ασίας (παρόμοια με τις γλυκοπατάτες).
[2] Το ένδυμα τάπα κατασκευάζεται από ένα ύφασμα το οποίο γίνεται από φλοιό δένδρων της οικογένειας Moraceae (Broussonetia papyrifera, Artocarpus altilis, Artocarpus tamaran και Ficus natalensis), στα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού, κυρίως σε: Τόνγκα, Σαμόα, Φίτζι, Νιούε, Νήσοι Κουκ και Σολομώντα, Φουτούνα, Ιάβα, Σουλαβέζι Ινδονησίας, Νέα Ζηλανδία, Βανουάτου, Παπούα Νέα Γουινέα και Χαβάη (όπου ονομάζεται… κάπα)(**). Στην Γαλλική Πολυνησία έχει σχεδόν εξαφανιστεί, εκτός από ορισμένα χωριά στις Μαρκέζες.
Αντικειμενα Μουσειο Martha’s Vineyard Χαβαη Hui Iwi Kuamoo, οργανισμος επαναπατρισμων κλεμμενων εργων τεχνης νησος Ειρηνικος ωκεανος κανω κανο κανοε poi pounder δωρεα μουσεια ΗΠΑ συλλεκτης 1941, φουστα γρασιδι, υφασμα ταπα tapa φαλαινοθηρικο, 20ος 19ος 1870 φαλαινοθηρας φαλαινοθηρια φαλαινα αντικειμενο επαναπατρισμος νομος NAGPRA Native American Graves Protection and Repatriation Act προστασια ταφη ταφος εργα τεχνης Ιθαγενεις Αμερικανοι ινδιανοι αμερικη Tapa cloth barkcloth islands Pacific Ocean, Tonga, Samoa Fiji, Niue, Cook Island, Futuna, Solomon Islands, Java, Sulawesi, New Zealand, Vanuatu, Papua New Guinea Hawaii kapa French Polynesia Marquesas ποι poi ποποι popoi παραδοσιακο τροφιμο παραδοσιακη τροφη πολυνησιακη διατροφη, πολυνησια πολυνησιακο φαγητο κουζινα μαγειρικη πολυνησιας ταρο taro γουδοχερι λιωσιμο μαγειρεμα ξυλινη σανιδα χτυπημα papa kui ai παπα κουι αι σκαλιστο γουδι ποχακου pohaku kui ai βασαλτη, ασβεστιτης, κοραλλι ξυλο λιωμενη παστα φαι / παι αι pai ai γιοζεφσον Josephson Γερμανος γλωσσολογος, μουσικος ερευνητης ελληνικα Ειρηνικου δαχτυλο δακτυλα δαχτυλα δακτυλο κολοκασια Colocasia esculenta ριζικο λαχανικο καλλιεργεια ειδος φυτα οικογενειας αρακαιαι αρακαιε Araceae, χρηση λαχανικα βολβος, φυλλο, μισχος βολβοι πολιτισμος αφρικη Καραιβικη Ωκεανια ανατολικη Ασια Νοτιοανατολικη γλυκοπατατα ενδυμα ταπα κατασκευη υφασμα φλοιος δενδρο μορακαιαι Moraceae μπρουσονετια Broussonetia papyrifera, αρτοκαρπος Artocarpus altilis, Artocarpus tamaran φικος Ficus natalensis Τονγκα, Σαμοα, Φιτζι, Νιουε, Νησοι Κουκ Σολομωντα, Φουτουνα, Ιαβα, Σουλαβεζι Ινδονησια Νεα Ζηλανδια, Βανουατου, Παπουα Νεα Γουινεα καπα Γαλλικη εξαφανιση χωριο Μαρκεζες Μαρκεζας Μασσαχουσετης Μασσαχουσετη Μασαχουσετης Μασαχουσετη
