Του Γιώργου Λεκάκη
Στις 5 Μαΐου γιορτάζεται η αγία μεγαλομάρτυς Ειρήνη η της Θεσσαλονίκης ή της Μακεδονίας[1].
Η Ειρήνη (> Ερήνη, Ρήνη, Ρένα, Ρηνιώ, Ρηνάκι, Ρηνούλα, Ερη, Ερι) είναι ένα χιλιοτραγουδισμένο όνομα απ΄ τα ελληνικά χείλη. Λέει ένα παραδοσιακό του Αιγαίου (Μυτιλήνης):
Αν δεν μου ΄δώσει η μάνα σου,
Ερι-Ερινάκι μου,
σαράντα ομολογίες
και δεκαπέντε μετρητές,
θα ΄χουμε φασαρίες.
Αν δεν μου δώσει η μάνα σου
Ερι-Ερινάκι μου,
αυτά που μου ΄χει τάξει
– στου Λογαρά τα μάρμαρα –
να πα΄ να σε πετάξει…
Ήταν προστάτις της Ελληνικής Χωροφυλακής και σήμερα είναι προστάτις της Κυπριακής Αστυνομίας. Επίσης ήταν η προστάτιδα του Φραγκανιάνο. Κατά την διάρκεια της επιδημίας πανώλης, τον 15ο αιώνα, έγινε ο προστάτις του Λέτσε Απουλίας Μεγάλης Ελλάδος. Και της Αλταμούρα.
Στις 5 Μαΐου, της αγίας Ειρήνης, γίνεται ονομαστό πανηγύρι:
- στους Ασκητές Ροδόπης Θράκης.
- Και στο Βουρκάρι Κέας, όπου αναβιώνουν τις παραδόσεις και γιορτάζουν στο γραφικό ξωκκλήσι της. Με παραδοσιακό γλέντι με τζιώτικα εδέσματα προσφορά όλων των επαγγελματιών. Ο αρχαιολογικός χώρος της Αγίας Ειρήνης ανοίγει, ώστε να μπορούν να τον επισκεφτούν όσοι το επιθυμούν. Ελάτε «να σας τρατάρουμε», λένε οι εντόπιοι.
- Επίσημη εορτή της αγίας ως πολιούχου και προστάτιδας της Θηρας / Σαντορίνης (Προεδρικο Διαταγμα – ΦΕΚ 160/Α/18.9.2025), διά του οποίου η 5η Μαΐου καθιερώθηκε ως τοπική αργία για όλες τις σχολικές μονάδες και τις δημόσιες υπηρεσίες του νησιού.
- Πανηγυρίζει η Αγία Ειρήνη Ριγανοκάμπου Πατρών Αχαΐας με λιτάνευση της εικόνας της, αφού εδώ πιστεύουν πως φυλάσσεται η Τίμια Κάρα της Αγίας.
Ναοί της:
- Ιστορικός ναός της Αγίας Ειρήνης υπάρχει στα Κατάπολα Αμοργού (Κυκλάδων).
- Το μοναστήρι Αγίας Ειρήνης στον Κάβο Μαλιά.
- Το μοναστήρι της αγίας στην Λυκόβρυση Αττικής.
- Η ρωσο-φινλανδική Εκκλησία της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ειρήνας της Μακεδονίας στο Βόλγκοφ.
- Η ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία στο Στάβανγκερ της Νορβηγίας.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Ταματα και αναθηματα”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.5.1999.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Και συτό το συναξάρι είναι συγκεχυμένο. Υπάρχει μεγαλη έλλειψη αξιόπιστων πηγών για τον βίο της. Αρχικό της όνομά ήταν Πηνελόπη. Καταγόταν από εξέχουσα ελληνική οικογένεια (εκ Μυγδονίας Μακεδονίας ή εκ Λέτσε ή από την Μαγεδώνα / Μακεδόνα της Περσίας). Ήταν κόρη του τοπικού άρχοντα Λικινίου. Ο πατέρας της έκτισε ένα ξεχωριστό παλλάτι για εκείνην. Ο δάσκαλός της ήταν από την Καρία, ο Απηλιανός, και κρυφοχριστιανός. Βαπτίστηκε από τον απόστολο Τιμόθεο. Και ανέλαβε εκεί ιεραποστολικά καθήκοντα επί Σαπώρ Α΄, αλλά υπέστη μεγάλη καταδίωξη. Κηρυξε στην Μυγδονία, θεράπευσε αρρώστους, ανέστησε έναν νεκρό νέο, εκηρυξε στην Καλλίπολη, στην Κωνσταντίνα και την Μεσημβρία Θρακης, Κατέφυγε στην Έφεσο όπου και κοιμήθηκε. Έζησε τον 1ο – 4ο αι. μ.Χ.!!! Βασανίσθηκε φρικτά. Τα θαύματά της έκαμαν πολλούς να γίνουν χριστιανοί. Λένε ότι προσηλύτισε 10.000 στον χριστιανισμό, οι οποίοι βαπτίστηκαν από τον Απόστολο Τιμόθεο! Κοιμήθηκε στην Έφεσο ή εκτελεστηκε στην Μεσημβρία, όπου ο Θεός έστειλε έναν άγγελο και «ανέστησε την Αγία Ειρήνη ζωντανή από τον τάφο». Κατ’ άλλους, στην Έφεσο πληροφορήθηκε τον επικείμενο θάνατό της. Συνοδευόμενη από τον διδάσκαλό της, τον πρεσβύτερο Απηλιανό, και άλλους χριστιανούς, έφτασε σε μια σπηλιά, μπήκε μέσα, και διέταξε να σφραγίσουν την είσοδο με μια μεγάλη πέτρα. Την 4η ημέρα, η πέτρα κυλήθηκε και η σπηλιά βρέθηκε άδεια. Είναι η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε τόσο πολύ από τον χριστιανισμό.
εθιμα αγιας Ειρηνης Λεκακης εθιμο αγια Ειρηνη
