Του Γιώργου Λεκάκη
Α) για σπονδές:
- σπένδε οἶνον, καὶ οὕτως τῷ κραταιῷ ἀγγέλῳ φίλος ἔσει – κάνε / ρίξε μια σπονδή κρασιού και θα γίνεις φίλος του Ισχυρού Αγγέλου – P I 171, P II 74, P IV 2371.
- γάλα, οἶνον λευκὸν σπένδων – παρασκευασε σπονδή από γάλα και λευκό κρασί – P III 694.
- θυσάμενος σπένδε οἴνῳ μέλανι – αφού κάνεις / εκτελέσεις μια θυσία, κάνε μια σπονδή με μέλανα οίνο – P III 327.
- σπονδὴν τέλεσον ἀπὸ οἶνου καὶ μέλιτος καὶ γάλακτος καὶ ὀμβρίου ὕδατος – τέλεσε σπονδή με κρασί, μέλι, γάλα και βρόχινο νερό – P I 287, P XIII 94, P XIII 1015.
- εἰς ἀμπέλινα ξύλα σπείσας οἶνον ἢ ζύτον ἢ μέλι ἢ γάλα – σε ξύλα / βλαστούς αμπελιου χύσετε κρασί ή ζύθο / μπύρα, ή μέλι ή γάλα – P IV 908, P IV 2192, P III 383 (fr. lac.).
- βλέπε πρὸς ἀνατολὴν καὶ ἐπισπένδων οἶνον, μέλι, γάλα, κρόκον – βλέπε ανατολικά και κάνε σπονδή με κρασί, μέλι, γάλα και κρόκο – P XII 215. – Θημυθείτε τις ιέρειες τις κροκοσυλλέκτριες!
β) προς πόση:
- ἐὰν δὲ αἴσθῃ πληγῆς, μάσησιν τοῦ κυμίνου μετὰ ἀκράτου κατάπιε – εάν νιώσεις κάποια πληγή / κτύπημα, κατάπιε μασημένο κύμινο με άκρατο οίνο – P II 58.
- πρὸ τοῦ δὲ σε ἀποροφᾶν τὸ γάλα καὶ τὸν οἶνον ἐπερεῖς τὴν ἐντυχίαν ταύτην – πριν απορροφήσεις / καταπιείς το γάλα και τον οίνο, προσθεσε αυτό το αίτημα / η λαϊκή πρακτική της πρόποσης – P XIII 135 P XIII 694.
- ὠὸν εἰς οἶνον ἀνακόψας ῥόφα – Χτυπήστε ένα αυγό με οίνο και πιείτε το με μια γουλιά – P VII 182.
- εἴπας διαμάσησαι καὶ πίε ἐπάνω οἶνον – αφού μιλήσεις / πεις, μετά πίνεις από πάνω οίνο – P XXIIb 33
- εὐζώμου[2] σπέρμα μετὰ στροβιλίων σὺν οἴνῳ τρίψας νήστης πίε – λιώστε ευζώμου φυτού σπόρους και στροβίλιο / κουκκουνάρι με οίνο, και πιείτε το με άδειο στομάχι – SM 83 8.
γ) προς ζύμη:
- ἀνάπλασον (τὸν ἱέρακα) λιβάνῳ ἀτμήτῳ καὶ οἴνῳ προπαλαίῳ – ανάπλασσε ἐκ νέου (ανασχηματισε, αποκατέστησε την αἰδώ του Απόλλωνος[1] με άκοπο θυμίαμα και πολύ παλαιό κρασί – P I 10, P I 23.
- οἴνῳ λευκῷ μενδησίῳ καὶ μέλιτι (ταῦτα) ἀναλάμβανε καὶ ποίει κολλούρια – ανακατέψτε (αυτά τα πράγματα) με λευκό κρασί από την Μενδη (Χαλκιδικής) και μέλι και φτιάξτε κουλούρια – P IV 1315 P IV 2681.
- ἀναλάμβανε οἴνῳ εὐώδει πάντα ἴσα – ανακατέψτε ευώδη οίνο πάντα σε ίσα μέρη – P IV 1837.
- κόμι μετὰ οἴνου καὶ μέλιτος δὸς εἰς τὴν ὄψιν μυρίσασθαι – δώστε τους κόμι ανακατεμένη με κρασί και μέλι, και δώστε την στην όψη / πρόσωπο να μυρίσουν – P VII 179.
δ) Για να υγράνετε ένα δισκίο (τελετουργία πριν την χρήση του):
- ἔχε δὲ κρατῆρα παρακείμενον ἔχοντα γάλα μελαίνης βοὸς καὶ οἶνον ἀθάλασσον – Πάρτε τον παρακείμενο κρατήρα, που περιέχει γάλα από μαύρη αγελάδα και κρασί που δεν έχει αναμειχθεί με θαλασσινό νερό – P XIII 130, P XIII 361, P XIII 686.
- ἀπόλειξον τὸ ἓν μέρος καὶ τὸ ἕτερον ἀπόκλυσον εἰς τὸ οἶνον καὶ τὸ γάλα – καθαρίστε / γλείψτε το ένα μέρος / την μια πλευρά και αποπλύνετε / ξεπλύνετε το άλλο σε κρασί και γάλα – P XIII 436.
ε) στην ταφή:
- θάψας τὸν κάνθαρον ζμύρνῃ καὶ οἴνῳ Μενδησίῳ καὶ βυσσίνῳ – θάψε το κάνθαρο με σμύρνα, κρασί Μενδης (Χαλκιδικής) και λινό ύφασμα – P IV 768.
στ) για απαγόρευση:
- οἴνου ἀπεχόμενος – αποχή από το κρασί – P IV 57.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Λεξικο παραδοσεων”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.5.2003.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] το γεράκι ήταν το ιερόπτηνό του.
[2] εὔζωμον (τό): φυτὸν οὗ τὰ σπέρματα ἐχρησίμευον παρὰ τοῖς ἀρχαίοις ὡς παρ’ ἡμῖν τὰ τοῦ σινάπεως. Ἡ λέξις διετηρήθη ἐφθαρμένη ἐν τῷ πληθυντικόν. Διότι ὁ λαὸς τὰ εὔζωμα ὀνομάζει σήμερον ζούματα. Αλλὰ συνηθέστερον τὸ εὔζωμον ὀνομάζεται ῥόκα. Κυρίως οὐδ. τοῦ εὔζωμος, δηλ. ἐξ οὗ κατασκευάζεται καλὸς ζωμός. – ΠΗΓΗ: Θεοφρ. π. Φυτ. Αἰτ. 2.5,3, Διοσκ. 2.169.
αρχαια μαγικα οινου αρχαιο μαγικο οινος μαγεια κρασι κρασιου
