Ο οικισμός Κυράς Βρύση ευρίσκεται κοντά στον Ισθμό της Κορίνθου, δυτικά της ομώνυμης διώρυγας, προς τον κόλπο Καλαμακίου και τον Σαρωνικό Κόλπο, στον 37ο παράλληλο [37°54′46″N 22°59′11″E]. Απέχει 7 χλμ. Α.-ΝΑ. από την Κόρινθο, 9 Ν.-ΝΑ. από το Λουτράκι και 60 χλμ. Δ. των Αθηνών.
Ως οικισμός αναφέρεται επισημως το 1879 στον Δήμο Κορινθίων.
Το υψηλότερο σημείο της περιοχής είναι η Παλιοβούνα (1.022 μ.).
Εδώ ευρίσκεται το ιερόν του Ισθμίου Ποσειδώνος (παραπάνω φωτ. – της αρχαίας Ισθμίας), πίσω ακριβώς από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ισθμίας. Σημαντικό θρησκευτικό και αθλητικό κέντρο, όπου κάθε δύο χρόνια γίνονταν πανελλήνιοι αγώνες, τα «Ίσθμια», προς τιμήν του Μελικέρτη–Παλαίμονος ή του Ποσειδώνος.
Η θέση οχυρώθηκε στα 1200 π.Χ., ενώ ιεροτελεστίες τελούνταν από τα μέσα του 11ου π.Χ. αιώνα.
Ο ναός του Ποσειδώνος που οικοδομήθηκε για πρώτη φορά τον 7ο αιώνα π.Χ., γνώρισε τρεις οικοδομικές φάσεις από τα μέσα του 7ου π.Χ. αιώνα έως το 146 π.Χ. Στον 6ο π.Χ. αιώνα κατασκευάζεται το πρώτο στάδιο και στον 5ο π.Χ., ο περίβολος του Παλαίμονος και το θέατρο. Στα ρωμαϊκά χρόνια επισκευάζονται ο ναός και το θέατρο, ενώ παράλληλα ιδρύεται ο κυκλικός ναός του Παλαίμονος και ένα λουτρό (παρακάτω φωτ.).
Το ιερό εγκαταλείπεται στα τέλη του 4ου μ.Χ. αιώνα και το οικοδομικό υλικό των κτηρίων του θα χρησιμοποιηθεί αργότερα για την κατασκευή του Εξαμιλίου τείχους του Ιουστινιανού.
Οι πρώτες ανασκαφές, περιορισμένες σε έκταση και αποτελέσματα, έγιναν:
- το 1883 από τον P. Monceaux,
- το 1930 από τους Β. S. Jenkins και H. Megaw.
- Συστηματικές ανασκαφές στον χώρο διεξήγαγε η Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών. Κατά τα έτη 1959 – 1967 ο O. Broneer ανέσκαψε τον ναό του Ποσειδώνα, στοές, το ιερό του Παλαίμονος, τα δύο στάδια και ένα ελληνιστικό οικισμό στην θέση Ράχη, ενώ αργότερα η Ε. Gebhard αποκάλυψε το θέατρο. Κατά τα έτη 1967 – 1976, ο P. Clement έσκαψε το ρωμαϊκό λουτρό (σήμερα 170 μ. Β. του ναού) και άλλα κτήρια. Τέλος, το 1980 και 1989, η Ε. Gebhard ερεύνησε το κεντρικό ιερό και τον οικισμό της Ράχης.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ-ΕΦΑ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ, Γ. Λεκάκης «Συγχρονης Ελλάδος περιηγησις», ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.11.2013.
2.800 χρονων ναος Ισθμιος Ποσειδωνος, κυκλικος ναοι του Παλαιμονος, αρχαιο θεατρο, λουτρο χωριο Κορινθια οικισμος Κυρα Κυρας Βρυση Ισθμος Κορινθου διωρυγα κολπος Καλαμακιου Καλαμακι Σαρωνικος Κολπος, 37ος παραλληλος κορινθος, Λουτρακι αθηνα 19ος αιωνας μχ 1879 Δημος Κορινθιων υψηλοτερη κορυφη βουνο Παλιοβουνα ιερον ιερο Ισθμιου Ποσειδωνα θεος Ποσειδων Ποσειδωναας αρχαια Ισθμια αρχαιολογικο Μουσειο Ισθμιας θρησκευτικο αθλητικο κεντρο, καθε δυο χρονια διετια αρχαιοι πανελληνιοι αθλητικοι αγανες, Μελικερτης Παλαιμονας Παλαιμων οχυρωση 1200 πΧ ιεροτελεστια 11ος οικοδομη πρωτη φορα 7ος οικοδομικες φασεις 2ος 146 6ος κατασκευη σταδιο 5ος περιβολος Παλαιμονα θεατρο ρωμαικα χρονια επισκευη κυκλος λουτρα εγκαταλειψη 4ος οικοδομικο υλικο κτηριο χρηση Εξαμιλιο τειχος Ιουστινιανου Εξαμιλιον Ιουστινιανος Εξαμιλι ανασκαφη 1883 ανασκαφες αμερικανικη Σχολη Κλασσικων Σπουδων στοα σταδια ελληνιστικος οικισμος θεση Ραχη, ρωμαικο
