ΑΠΑΝΤΑ Θεοκρίτου – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ο Θεόκριτος (315 – 260 π.Χ.) ήταν ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της εποχής του, πρωτοπόρος της βουκολικής ποίησης. Μάλλον εγεννήθη στις Συρακούσες[2]. Έζησε και στην Κω, και στην Αλεξάνδρεια Αιγύπτου επί Μακεδόνος Πτολεμαίου Β’.

Βρέθηκε πάπυρος του 5ου αιώνα, με 500 στίχους του Θεοκρίτου!!!

Μετά τήν πρόσφατον έν Αιγύπτω ανακάλυψιν του νέου ποιήματος τής Σαπφούς, νέου ποιητικού θησαυρού την απόκτησιν αναγγέλλει εις τόν απανταχού κόσμον των κλασσικών ερευνητών επιφανής Άγγλος λόγιος, I. δε Μονίς Τζόνσων, ενεργήσας προσφάτως ανασκαφάς έν Αιγύπτιο αναλώμασι του «Ταμείου τών Αιγυπτιακών εξερευνήσεων». Η νέα ανακάλυψις αφορά είς εύρημα διαφόρων φύλλων παπύρου εντός τών οποίων περιέχονται 500 στίχοι του μαγευτικού ποιητού τών Συρακουσών τής 3ης π.X. εκατονταετηρίδος, του πατρός τής βουκολικής ποιήσεως, Θεοκριτου. Ο νέος πάπυρος αναγόμενος χρονολογικώς εις τήν Ε’ ή Στ’ μ.X. εκατονταετηρίδα, ανευρέθη ομού μετ’ άλλων έν Αντινόη τής Άνω Αιγύπτου. Αι ανευρεθείσαι σελίδες του παπύρου, ο όποιος φαίνεται, ότι αρχικώς περιελάμβανεν όλα τά Ειδύλλια του χαριτωμένου ποιητού, είνε πλατύτατοι καί διατηρούνται καλώς. Δεδομένου ότι τά αποσωζόμενα μεσαιωνικά χειρόγραφα δέν είνε παλαιότερα τής 13ης μ.X. εκατονταετηρίδος, το νέον εύρημα έχει εξαιρετικήν αξίαν, άν καί η σπουδαιότης του δέν ημπορεΐ νά εκτιμηθή επακριβώς, προτού τό κείμενον συναρμολογηθή προσηκόντως καί αντιγραφή. Τόσον ο πάπυρος του Θεοκρίτου, οσον και οί άλλοι οί ευρεθέντες έν Αντινόη θά εκδοθώσιν τό προσεχές έτος. – ΠΗΓΗ: Γ. Δ. Παχτίκος, περ. “ΜΟΥΣΙΚΗ – Εικονογραφημένον Μουσικοφιλιλογικόν Περιοδικόν μετα τεμαχίων φωνητικής και οργανικής μουσικής, εν εκκλησιαστική και γραμμική παρασημαντική, συντασσόμενον τη συνεργασια Ελληνων μουσικών και μουσικολόγων”, Κωνσταντινούπολη, τ. 30, Ιούν, 1914. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 1.6.2014.

Με τίτλο «Τάδε ἔνεστιν ἐν τῇ παρούσῃ βίβλῳ: Θεοκριτου εἰδύλλια, ἕξ καί τριάκοντα – τοῦ αὐτοῦ ἐπιγράμματα ἐννεακαίδεκα[1] – τοῦ αὐτοῦ Πέλεκυς και Πτερύγιον – σχόλια τά εἰς αὐτά εὑρισκόμενα ἐκ διαφόρων ἀντιγράφων εἰς ἕν συλλεχθέντα», τυπώθηκε βιβλίο στην Ρώμη, από τον Ζαχαρία Καλλιέργη / Καλλέργη, το 1516. Ήταν η α΄ ΕΚΔΟΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΩΝ του Θεοκριτου και μόλις το ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΡΩΜΗ! Το βιβλίο ήταν σε δύο μέρη σ’ ἕναν τόμο, σε σχήμα 8ο (160 x 105 χλστ.), [204] φύλλα. Είχε ξυλόγραφα τυπογραφικά σήματα στο πρῶτο καί τό τελευταῖο φύλλο. – ΠΗΓΗ: Legrand (15ος-16ος αἰ., I) 49 («édition rare et très recherchée»), Adams T-460, Mortimer (Italian) 497, Brunet, V, στ. 781, Hoffmann, III, σ. 474-5, Ἑλληνική Βιβλιοθήκη, 24, Οἰκονομόπουλος, σ. 321, Λαγανᾶς 6. Γ. Λεκάκης «Ελληνική Βιβλιογραφία».

Δεξιά, η έκδοση του 1516.

Θυμίζω και την έκδοση του Θεοκρίτου «εἰδύλλια, τουτέστι μικρά ποιήματα ἕξ καί τριάκοντα – τοῦ αὐτοῦ ἐπιγράμματα ἐννεακαίδεκα – τοῦ αὐτοῦ Πέλεκυς καί Πτερύγιον [– Σχόλια παλαιά εἰς τά Θεοκριτου εἰδύλλια, ἐκ διαφόρων ἀντιγράφων συλλεχθέντα]», στην Βενετία, από τον G. Farri [– Bartolomeo Zanetti], 1539 – 1543. Ήταν επίσης σε δυο μέρη σ’ ἕναν τόμο, σε σχήμα 8ο (154 x 100 χλστ.), 78 καί [104] φύλλα. Τίτλοι στα ελληνικά και λατινικά, ξυλόγραφο τυπογραφικό σήμα στον τίτλο και στο τελευταίο φύλλο κάθε μέρους. – ΠΗΓΗ: Legrand (15ος-16ος αἰ., III) 444 & 387, Adams T-465 & T-477, Hoffmann, III, σ. 475, Ἑλληνική Βιβλιοθήκη, 80 (ἡ ἔκδοση τοῦ 1543), Οἰκονομόπουλος, σ. 321 (ἡ ἔκδοση τοῦ 1539), Λαγανᾶς 51 (τα Σχόλια). Γ. Λεκάκης «Ελληνική Βιβλιογραφία».

Τα «Ειδύλλια» του Θεοκριτου, κυκλοφόρησαν επίσης:

  • 1833, εκδ. F. Didot, Παρίσιοι, τυπ. Firmin Didot Frères.
  • 1871, μετά προλόγου «περί βουκολικής ποιήσεως», φιλοπονηθέντα υπό Μιχ. Γριμάνη, εκδ. Γ. Αρχοντοπούλου.
  • 1883 «παραφρασθέντα και δι’ ιστορικών και ερμηνευτικών σημειώσεων πολλαπλώς διασαφηνισθέντα» υπό Παντ. Ιωαν. Βέσση.
  • 1911, σε απόδοση Ιωαν. Πολέμη, από τις εκδόσεις Φέξη, Αθήναι (και επανέκδ. 1917).
  • 1925, μτφρ. R. C. Trevelyan, εκδ. Albert & Charles Boni, Ν. Υόρκη.
  • 1925, μτφρ. Ph.-Ern. Legrand, στο Bucoliques grecs, εκδ. Les Belles Lettres, τ. Α.
  • 1935 «τα διδασκόμενα εν τω Γυμνασίω μετά καταλλήλων εισαγωγών και λεξιλογίου», του Χρ. Β. Λώλου.
  • ΑΙ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΕΤΟΣ: Εξαιρετική ήταν η πνευματική επαφή του Καθηγητού και ποιητού Λ. Φιορεντίνο, με τον διανοούμενον κόσμον της Θεσσαλονίκης και με θέμα τον αρχαίον μας ποιητήν Θεόκριτον. Την διάλεξιν ωργάνωσε ο Ελληνοϊταλικός Σύνδεσμος, είχε δε πολλήν επιτυχίαν, τόσον από απόψεως εκλογής θέματος όσον και από απόψεως χειρισμού του από τον, πράγματι, ικανόν σύγχρονον ποιητήν Φιορεντίνο. Τις μέρες που έμεινε στη Θεσσαλονίκη ο Ιταλός ποιητής, ήλθε εις επαφήν μαζύ του και ο πνευματικός κόσμος σε ιδιωτικές συγκεντρώσεις και έγιναν συζητήσεις επάνω σε καλλιτεχνικά και ευρύτερα πνευματικά θέματα. Θερμοτάτη ήταν η δεξίωσις την οποίαν έδωκε στις αίθουσες του αρχοντικού του, ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου και ποιητής μας κ. Αν. Μισιρλόγλου, προς τιμήν του ποιητού Φιορεντίνο. Εις την δεξίωσιν παρευρέθησαν πολλοί από τους πνευματικούς παράγοντας της Θεσσαλονίκης μεταξύ των οποίων, ως εικονίζονται, εις την παρακειμένην φωτογραφίαν η Δις Αγγ. Τσάκωνα, η Κα Κ. Μισιρλόγλου, ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σιένα και διαπρεπής ποιητής κ. Λ. Φιορεντίνο, η Κυρία Φαρινάτσι, ο Καθηγητής κ. Αν. Μισιρλόγλου, οι κ.κ. Ν. Μπακόλας, Μπ. Νίντας, Ιφ. Διδασκάλου, Ν. Σφενδόνης, Μ. Αναγνωστάκης, Π. Δέλιος, Κλ. Κύρου, Π. Θασίτης, Αλεξ. Παραφεντίδου. Τ. Βαρβιτσιώτης, ο Γεν. Πρόξενος της Ιταλίας κ. Φαρινάτσι, ο κ. Χρ. Ντάλιας, ο κ. Τηλ. Αλαβέρας, η Κα Ντε Φράγκο και ο Πρόξενος της Ιταλίας κ. Ντε Φράγκο. – ΠΗΓΗ: “Μακεδονικόν Ημερολόγιον”, 1961.
  • 1972, μαζί με τα επιγράμματα (αρχαίο κείμενο και απόδοση) Νίκου Σφυρόερα, από τον Ελληνικό Εκδοτικό Οργανισμό, Αθήναι.
  • 1982, μαζί με τα επιγράμματα, μτφρ. Daryl Hine, εκδ. Atheneum, Ν. Υόρκη.
  • 1988, μτφρ. R. Wells.
  • 1991, του M. Chappaz, εκδ. Orphée.
  • 2003, μτφρ. Anthony Verity με εισαγωγή του Richard Hunter, εκδ. Oxford University Press.
  • 2010, μτφρ. Alain Blanchard, Παρίσιοι, L’Harmattan.
  • 2021, Les Magiciennes et autres Idylles, μτφρ. P. Vesperini, Παρίσιοι, εκδ. Gallimard.

Και από τις εκδ. “Κάκτος”, Ζαχαρόπουλος, Γεωργιαδης, κ.ά.

ΠΗΓΗ: ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 5.4.2020.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Σήμερα του αποδίδονται 16 επιγράμματα στην Παλατινή Ανθολογία. Άλλα ποιήματά του: Θύρσις ἢ ᾨδή, Φαρμακεύτριαι, Κῶμος, Νομεῖς, Αἰπολικὸν καὶ Ποιμενικόν, Βουκολιασταί, Θαλύσια, Βουκολιασταί (Δάφνις, Μενάλκας καὶ Αἰπόλος και Δάφνις καὶ Μενάλκας), θερισταὶ ἢ Ἐργατίναι (Μίλων καὶ Βουκαίος), Κύκλωψ, Ἀΐτης, Ὕλας, Κυνίσκας Ἔρως ἢ Αἰσχίνης καὶ Θυώνιχος, Συρακούσιαι ή Ἀδωνιάζουσαι, Χάριτες ἢ Ἱέρων, Ἐγκώμιον εἰς Πτολεμαῖον, Ἑλένης ἐπιθαλάμιος, Κηριοκλέπτης, Βουκολίσκος, Ἁλιεῖς, Διόσκουροι, Ἐραστὴς ἢ Δύσερως, Ἡρακλίσκος Ἡρακλῆς Λεοντοφόνος, Λῆναι ἢ Βάκχαι, Ὀαριστύς, Ἠλακάτη, Παιδικά, Εἰς Νεκρὸν Ἄδωνιν.

[2] Βλ. Ειδύλλιο XXVIII, στ. 16-18.

ειδυλλια επιγραμματα Θεοκριτου, εκδοση 1516 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ΡΩΜΗ Ταδε ενεστιν εν τη παρουση βιβλω: Θεοκριτου ειδυλλια, εξ και τριακοντα – του αυτου επιγραμματα εννεακαιδεκα – του αυτου Πελεκις και Πτερυγιον – σχολια τα εις αυτα ευρισκομενα εκ διαφορων αντιγραφων εις εν συλλεχθεντα βιβλιο Καλλιεργης, α ΕΚΔΟΣΗ Θεοκριτος ξυλογραφο τυπογραφικο σημα 315 – 260 πΧ αρχαιος ποιητης βουκολικη ποιηση Συρακουσες Κως, Αλεξανδρεια Αιγυπτου αιγυπτος Μακεδονας Πτολεμαιος Β, Ελληνικη Βιβλιοθηκη, Οικονομοπουλος, Λαγανας επιγραμμα Παλατινη Ανθολογια ποιημα Ποιηματα Θυρσις ωδη, Φαρμακευτριαι, Κωμος, Νομεις, Αιπολικον και Ποιμενικον, Βουκολιασται, Θαλυσια, Βουκολιαστες Δαφνις, Μεναλκας και Αιπολος και Δαφνις και Μεναλκας θερισται εργατιναι Μιλων και Βουκαιος Κυκλωψ, Αιτης, υλας, Κυνισκας ερως Αισχινης Θυωνιχος, Συρακουσιαι αδωνιαζουσαι, Χαριτες ιερων, εγκωμιον εις Πτολεμαιον, ελενης επιθαλαμιος, Κηριοκλεπτης, Βουκολισκος, αλιεις, Διοσκουροι, εραστης Δυσερως, ηρακλισκος ηρακλης Λεοντοφονος, Ληναι Βακχαι, Οαριστυς, ηλακατη, Παιδικα, Εις Νεκρον αδωνιν Θυρση Φαρμακευτριες, Νομεας, Αιπολικο και Ποιμενικο, Βουκολοι θεριστες εργατινες Μιλωνας Κυκλωπας Συρακουσιες αδωνιαζουσες, Χαρις ιερωνας, εγκωμιο ωραια ελενη επιθαλαμιο, Κηροκλεπτης, κηριο κερι αλιεας, ψαραδες Ληνες Βακχες, Παιδικο Νεκρος αδωνις καλλεργης εκδοση ειδυλλιο Πελεκυς Πτερυγιο Βενετια, Φαρι Φαρρι Farri Ζανετι Ζανεττι Bartolomeo Zanetti 1539 1543 ελληνικα λατινικα 1833, εκδοσεις Firmin Didot, Ντιντω Ντιντοτ διδοτος διδοτου Παρισιοι, τυπογραφειο Firmin Didot Freres 1871, προλογος περι βουκολικης ποιησεως Γριμανης, εκδοση Αρχοντοπουλος 1883 παραφραση ιστορικες και ερμηνευτικες σημειωσεις διασαφηνιση Βεσσης 1911, αποδοση Πολεμης, Φεξη, φεξης Αθηναι επανεκδοση 1917 1925, μεταφραση R.C. Trevelyan, τρεβελιαν τρεβελυαν Albert & Charles Boni, μπονι Νεα Υορκη ΗΠΑ, 1925, Philippe-Ernest Legrand, λεγκραν Bucoliques grecs, Les Belles Lettres, 1935 διδασκομενα Γυμνασιο λεξιλογιο Λωλος 1972, επιγραμματα αρχαιο κειμενο Σφυροερας, Ελληνικος Εκδοτικος Οργανισμος, Αθηνα 1982, επιγραμμα Daryl Hine, Χιν ατενεουμ Atheneum, 1988, Robert Wells Γουελς 1991, Σαπαζ σαππαζ Maurice Chappaz, Maurice Chappaz ζενεβει ζενεβευ eric Genevay, ορφεας Orphe 1833, 2003, Anthony Verity βεριτι βεριτυ Richard Hunter, χαντερ οξφορδη Oxford University Press οξφορδης 2010, Alain Blanchard, μπλανσαρντ Παρισι, L’Harmattan αρματταν αρματαν 2021, Idylles, Pierre Vesperini, βεσπερινι Gallimard γκαλιμαρντ Κακτος, Ζαχαροπουλος, Γεωργιαδης, Κακτου, Ζαχαροπουλου, Γεωργιαδη παλαια παλια σχολικα βιβλια γυμνασιου διαλεξη Καθηγητης ποιητης Φιορεντινο, διανοουμενοι Θεσσαλονικης αρχαιος Ελληνοιταλικος Συνδεσμος, Θεσσαλονικη Ιταλος Πανεπιστημιο Μισιρλογλου, Τσακωνα, Σιενα Φαρινατσι, Μπακολας, Νιντας, Διδασκαλου, Σφενδονης, Αναγνωστακης, Δελιος, Κυρου, Θασιτης, Παραφεντιδου. Βαρβιτσιωτης, Νταλιας, Αλαβερας, Φραγκο Μακεδονικον Ημερολογιον Μακεδονικο Ημερολογιο παπυρος 5ος αιωνας, στιχος Θεοκριτου Αιγυπτος ανακαλυψη ποιημα Σαπφω ποιητικος θησαυρος κλασσικη αγγλος λογιος, Μονις Τζονσων, Τζονσον ανασκαφη Ταμειο Αιγυπτιακων εξερευνησεων ανακαλυψις ευρημα φυλλα φυλλο παπυρου στιχοι μαγευτικος ποιητης Συρακουσων 3ος αιωνας πX πατερας βουκολικης ποιησεως, βουκολικη ποιηση 5ος 6ος μX αντινοη ανω Αιγυπτου Ειδυλια χαριτωμενος πλατυτατη σελιδα διατηρηση καλη αποσωζομενα μεσαιωνικα χειρογραφα αποσωζομενο μεσαιωνικο χειρογραφο 13ος ευρηματα εξαιρετικη αξια σπουδαιοτητα κειμενο συναρμολογηση αντιγραφη παπυρος Θεοκριτου, εκδοση εκδοσις εκδοσεις Παχτικος, περιοδικο ΜΟΥΣΙΚΗ Εικονογραφημενο Μουσικοφιλιλογικο Περιοδικον μετα τεμαχιων φωνητικης και οργανικης μουσικης, εν εκκλησιαστικη και γραμμικη παρασημαντικη, συντασσομενον τη συνεργασια Ελληνων μουσικων και μουσικολογων, Κωνσταντινουπολη, 1914
Print Friendly, PDF & Email
author avatar
Γιώργος Λεκάκης
See Full Bio

Σχετικά Άρθρα