Το Σπήλαιο Φωλιά του Δράκου[1] βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή του χωριού Ποταμοί[2], του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου της Π.Ε. Δράμας Μακεδονίας. Η πρόσβαση σ’ αυτό επιτυγχάνεται ακολουθώντας πορεία παράλληλη της ανατολικής όχθης του ποταμού Δεσπάτη, σε περιοχή εξαιρετικού φυσικού κάλλους. Γεωλογικά ανήκει στην ενότητα Σιδηρόνερου του ορεινού όγκου της Ροδόπης.
Σπήλαιο με αρκετά ευρεία είσοδο, έχει μορφή επιμήκους καρστικού αγωγού με διευρύνσεις κατά διαστήματα και παρουσιάζει πολλαπλό ενδιαφέρον από γεωλογική, ανθρωπολογική και αρχαιολογική άποψη. Ο λιθωματικός διάκοσμος στα πρώτα τμήματα του σπηλαίου είναι φτωχός έως ανύπαρκτος.
Η πρώτη αίθουσα του σπηλαίου είναι σχετικά ευρύχωρη, με επαρκή φυσικό φωτισμό και χαρακτηρίζεται από ομαλό δάπεδο και επιχώσεις που συνίστανται κυρίως από αμμώδεις και αργιλικές αποθέσεις. Τα επιφανειακά ευρήματα είναι ιστορικών χρόνων, κυρίως όστρακα χρηστικής κεραμικής και αγγείων μεταφοράς και αποθήκευσης. Ακολουθεί αίθουσα μικρών διαστάσεων, όπου σχηματίζεται κώνος κορημάτων από ασβεστολιθικά τεμάχη. Από εδώ προέρχεται κεραμική που χρονολογικά μπορεί να τοποθετηθεί στο ευρύ πλαίσιο της Πρώιμης Εποχής Χαλκού.
Στους επόμενους δύο χώρους ανιχνεύονται ανθρωπολογικά ευρήματα. Ειδικότερα, στον τελευταίο χώρο του σπηλαίου, που είναι και καταστόλιστος από σπηλαιοδιάκοσμο, εντοπίζεται ανθρώπινο κρανίο καλυμμένο με σταλαγμιτικό υλικό.
- Το σπήλαιο δεν είναι επισκέψιμο.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, Μ. Μυτελέτσης, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 12.1.2013.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] ή Σπήλαιο των Ποταμών ή Σπήλαιο Δεσπάτη.
[2] Το χωριό Ποταμοί του Κάτω Νευροκοπίου Δράμας ανατολικής Μακεδονίας, στον 41ο παράλληλο [41.394356700506776, 24.099519432282598] κείται στους βορειους πρόποδες του Φαλακρού όρους, στην αριστερή όχθη του ποταμου Δεσπάτη, παραπόταμου του Νέστου. Απέχει 70 χλμ. βόρεια της Δράμας, 30 χλμ. Α. του Κάτω Νευροκοπίου και 7 χλμ. από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Ευρίσκεται πλέον στις όχθες του ποταμού Νέστου και της τεχνητής λίμνης που δημιουργήθηκε, μετά την κατασκευή του Φράγματος Θησαυρού, μετατρέποντάς το σήμερα σε παραλίμνιο οικισμό. Ανασκαφές (2004 – 2005) έφεραν στο φως ενδιαφέροντα λείψανα οικοδομήματος των υστερορρωμαϊκών και παλαιοχριστιανικών χρόνων. Στα τέλη του 19ου αιώνα ήταν μουσουλμανικός οικισμός Πομακοχώρι. Μετά το 1923 με την ανταλλαγή πληθυσμών εγκαταστάθηκαν Έλληνες πρόσφυγες από Πόντο, Θράκη, Καππαδοκία, κ.ά. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με αγροτικές εργασίες (καπνά, σιτηρά, οσπρια, μήλα, κλπ.) Το 1927 από Μπόροβο μετονομάσθηκε σε Ποταμοί.
Στην συμβολή Δεσπάτη και χείμαρρου της Μελισσόμανδρας (Μαλούστα), υπάρχει ένας χώρος αναψυχής στο ξωκκλήσι του Αγίου Ραφαήλ [παραπάνω φωτ. – 41.40960706807752, 24.106120617484155]. Και σε 1 χλμ. εύκολη πεζοπορία, ο καταρράκτης της Μαλούστας [παρακάτω φωτ.- 41.415118558724636, 24.115430295854612].
Το χωριό φημίζεται για την φυσική ομορφιά του, τα παραδοσιακά αλλαντικά (παστουρμά, καβουρμά, λουκάνικα), σπιτικά ζυμαρικά, μαρμελάδες και γλυκά του κουταλιού) και το κρασι από τα τοπικά οινοποιεία.- ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Καντσόφ Β. (Βούλγαρος γεωγράφος και πολιτικος).
- Κουζινόπουλος Σπ. “Δράμα 1941. Μια παρεξηγημένη εξέγερση”, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 2011.
- Λιτούδης Π. Χρ. “Πού εγκαταστάθηκαν και ζουν οι Έλληνες από την Ανατολική Ρωμυλία – Βόρεια Θράκη. Μια προσπάθεια καταγραφής”, εκδ. Δ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη.
- Μαραντζίδης Ν. (επιμ.) “Οι άλλοι Καπετάνιοι. Αντικομμουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου,” εκδ. Βιβλιοπωλείο Εστίας, Αθήνα 2006.
- Μαυροχαλυβίδης Γ. Π. “Η Αξός Καππαδοκίας”, Αθήνα, 1990.
αρχαιο ανθρωπινο κρανιο σπηλαιο Φωλια Δρακου δρακος Κατω Νευροκοπιου Δραμας Μακεδονιας
