Τον Ιούλιο του 2026 ολοκληρώθηκε η πρώτη ανασκαφική περίοδος της συστηματικής αρχαιολογικής έρευνας στο Αγγελόκαστρο[1] Αιτωλοακαρνανίας, η οποία πραγματοποιείται από το Υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με την Κινεζική Σχολή Κλασσικών Σπουδών στην Αθήνα και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ, ΕΔΩ.
Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε στην θέση Κακαβαριά, όπου κατά το παρελθόν είχαν αποκαλυφθεί αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της αρχαίας Αρσινόης. Η φετινή έρευνα επικεντρώθηκε στην επέκταση της παλαιότερης ανασκαφής, στην διερεύνηση και τεκμηρίωση των καταλοίπων και στην αναζήτηση νέων στοιχείων για την οργάνωση του αρχαίου οικισμού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η διερεύνηση σημαντικού κτηρίου, τμήματα του οποίου είχαν ανασκαφεί κατά το παρελθόν από τον αρχαιολόγο Λ. Κολώνα. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για τετράγωνο οικοδόμημα επιμελημένης δόμησης με περίστυλη αυλή, το οποίο παρουσιάζει ίχνη μετασκευών και διαδοχικών φάσεων χρήσης και ομοιότητες με κτήρια άλλων θέσεων της Αιτωλοακαρνανίας, όπως η Καλυδώνα.
Η ανασκαφή απέδωσε σημαντικό αρχαιολογικό υλικό, μεταξύ άλλων κεράμους στέγης, πήλινα ακροκέραμα, αγγεία, χάλκινα νομίσματα και ζωικά κατάλοιπα.
Το υλικό βρίσκεται υπό συντήρηση και μελέτη, ενώ θα ακολουθήσουν η ταύτιση και η χρονολόγησή του.
Επιγραφή με το όνομα Αντιφανέος. Το όνομα απαντάται επίσης και σε Επίδαυρο Αργολίδος, Ορχομενό Βοιωτίας, Δελφούς Φωκίδος, Θεσσαλία (Λάρισα, Μελιταία και Φθιωτιδαι Θηβαι), Μακεδονία (Αφυτος Χαλκιδικής και Αμυγδαλιά), Δωδεκανησα (Ρόδο), Κρήτη (Φαιστός), Αιολία, Θράκη και Σαμοθράκη – ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Γ. Λεκάκης “Σαμοθράκη, Ιερά Νήσος”.
- Η έρευνα εντάσσεται σε πενταετές πρόγραμμα (2026 – 2030), με στόχο τη συστηματική διερεύνηση του οικισμού της αρχαίας Αρσινόης, την μελέτη της πολεοδομικής και οικιστικής της οργάνωσης και των σημαντικών αρχιτεκτονικών καταλοίπων της θέσης. Στο πλαίσιο του πενταετούς προγράμματος προβλέπεται η συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας, η διερεύνηση της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, καθώς και η αξιοποίηση γεωφυσικών μεθόδων, τηλεπισκόπησης, επιφανειακής και γεωαρχαιολογικής έρευνας, με στόχο την πληρέστερη κατανόηση της πολεοδομικής οργάνωσης, της ιστορίας και της εξέλιξης της αρχαίας Αρσινόης.
Η πρώτη ανασκαφική περίοδος αποτελεί την αφετηρία μιας σημαντικής διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, η οποία αναμένεται να συμβάλει στην ανάδειξη και βαθύτερη γνώση της αρχαίας Αρσινόης, ενισχύοντας παράλληλα τη συνεργασία Ελλάδας και Κίνας στον τομέα της αρχαιολογικής έρευνας και της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
- Το πρόγραμμα διευθύνεται από την δρ. Ολ. Βικάτου, γενική γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ επί κεφαλής από την πλευρά της Κινεζικής Σχολής είναι ο δρ. Li Xinwei, διευθυντής της Σχολής.
ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 16.10.2026.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Το Αγγελόκαστρο Δήμου Αγρινίου Μεσολογγίου Αιτωλοακαρνανίας, είναι κωμόπολη (2.500 κατοίκων) στην ανατολική όχθη του ποταμού Αχελώου και της λίμνης Λυσιμαχίας (Λίμνη Αγγελοκάστρου), στον 38ο παράλληλο [38.567292811866324, 21.29584337572031]. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ επίσης: Γ. Λεκακης “Οι λίμνες της Ελλάδος”, ΕΔΩ. Από το χωριό περνούσε η παλαιά σιδηροδρομική γραμμή Αγρινιου – Κρυονέρι.
Κοντά στο Αγγελόκαστρο ευρίσκεται το Κανάλι / Διώρυγα Διμηκού, για τη αποστράγγιση της Λυσιμαχίας προς τον Αχελώο. Απέχει 30 χιλιόμετρα Β. – ΒΔ. της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου.
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1835 στον Δήμο Ωλενείας Αιτωλοακαρνανίας.
Όλη η περιοχή όπου ευρίσκεται σήμερα το Αγγελόκαστρο στην αρχαιότητα ονομαζόταν Ύδρα (εξ αιτίας της λίμνης). Κοντά στον σημερινό οικισμό ευρισκετο η αρχαία αιτωλική πόλη Κωνώπη ή Κωνώπα (ίσως από τα κουνούπια του έλους της λίμνης – ΠΗΓΗ: Στράβων 10,2,22. Αργότερα, η συγκεκριμένη πόλη ταυτίστηκε με την Αρσινόη (από ανασκαφές στην Κακαβαριά) – ΠΗΓΗ: Πολύβιος, Στράβων – προς τιμήν της κόρης του Μακεδόνα Πτολεμαίου Α΄ Σωτήρος (299 – 281 π.Χ.). Κατ’ άλλους, πρόκειται για δυο διαφορετικές πόλεις και η Αρσινόη ιδρύθηκε αρχικώς στην θέση της Κωνώπης από τον Πτολεμαίο Β΄ Φιλάδελφο, προς τιμήν της αδερφής και συζύγου του, Αρσινόης.
Ανασκαφές από το 1967 έφεραν στο φως αρχαία δυο νεκροταφεία – ερευνήθηκαν περισσότεροι από 20 τάφοι (κεραμοσκεπείς, κιβωτιόσχημοι και θαλαμωτοί). Η οχυρωμένη ακρόπολη της αρχαίας πόλης ήταν στον λόφο του Αγιου Γεωργίου. Η έκτασή της και τα ακριβή όριά της παραμένουν άγνωστα. Μεμονωμένοι τάφοι έχουν βρεθεί, κατά καιρούς, και στα βόρεια του χωριού, στις θέσεις Μύλος και Γούβες.
Την πόλη Αρσινόη διαδέχτηκε η Βυζαντινή. Επί Λέοντος Στ΄ Σοφού στο Αγγελόκαστρο είχε έδρα η Επισκοπή Αχελώου. Η μεσοβυζαντινή πόλη ήταν έδρα των ηγεμόνων του Δεσποτάτου της Ηπείρου, μετά την ίδρυσή του (1204). – ΔΙΑΒΑΣΤΕ περισσότερα: Γ. Λεκάκης “ΗΠΕΙΡΟΣ, η γωνια που πετρωσε στο 5”, ΕΔΩ. Το Αγγελόκαστρο δόθηκε (μαζί με άλλες πόλεις της περιοχής (Ναύπακτο, Αγρίνιο κ.α.), το 1294, από τον Νικηφόρο Α΄ (1271 – 1296), στον Φίλιππο Α΄, πρίγκηπα του Τάραντα ως προίκα για τον γάμο του με την θυγατέρα του και ελέγετο Gello Castro. Περί το 1335, ξαναπέρασε ξανά στα χέρια των Βυζαντινών, ίνα προστατευθεί από τις επιθέσεις των Αλβανών – ώσπου κατακτήθηκε από τους Σέρβους (1341). Ο αρχηγός τους, Στέφανος Δουσάν, ώρισε ως διοικητή τον ετεροθαλή αδελφό του, Συμεών Ούρεση, ο οποίος πήρε τον τίτλο του δεσπότη της περιοχής. Το 1358 ο διοικητής τότε της θρακικής επαρχίας του Αίνου, Νικηφόρος Β’, ανακατέλαβε Αιτωλία και Ακαρνανία, μέχρι που σκοτώθηκε στην Μάχη του Αχελώου, κατά των Αλβανών. Το Δεσποτάτο της Ηπείρου καταλύθηκε. Όλη η περιοχή περιήλθε στους Γκίνο Μπούα και Πέτρο Λιόσα, των νεοσυσταθέντων αλβανικών φέουδων-κρατιδίων (1362 – 1405). Είτα, την περιοχή κατέλαβε ο Δούκας της Κεφαληνίας και οι Αλβανοί εκδιώχθηκαν.
Το 1450 η περιοχή ήταν το Σαντζάκιο του Αγγελοκάστρου, ή Σαντζάκιο του Κάρλελι. Το Αγγελόκαστρο κατεστράφη το 1640 από επιδρομή των Βενετών. Το 1770 στα Ορλωφικά χρησιμοποιήθηκε ως χώρος στρατοπέδευσης Ελλήνων, υπό τους Χρίστο και Τσέγιο Γρίβα, για την αντιμετώπιση των Τουρκαλβανών που κατέβαιναν από την Ήπειρο με σκοπό να καταλάβουν την Αιτωλία. Φονικές συμπλοκές ακολούθησαν στο Γεφύρι Αγγελοκάστρου και τα Ραγκαβέικα. Οι Έλληνες υποχώρησαν ατον Προφήτη Ηλία. Η περιοχή της μάχης ονομάσθηκε έκτότε, «των Γριβαίων τα κόκκαλα». Το Αγγελόκαστρο πέρασε στον Αλή Πασά των Ιωαννίνων (1790 – 1820) και απετέλεσε έδρα ομώνυμης επισκοπής.
Μετά την επανάσταση του 1821 το Αγγελόκαστρο περιελήφθη στα σύνορα του αυτόνομου ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους.
Τουριστικα αξιοθεατα
Πλην των προαναφερομένων αρχαιολογικών χώρων, στην περιοχή Αγγελοκάστρου αξίζει να δείτε:
- Το καστροξωκκλήσι του Αγίου Γεωργίου με λείψανα της αρχαίας και της βυζαντινής ακροπόλεως – 38.573006396216606, 21.298731323362894.
- Την βυζαντινή ΙΜ Παντοκράτορος – 38.5662514525908, 21.299371959054323.
- Το Λαογραφικό Μουσείο.
- Την παλιά σιδηροδρομική γέφυρα στην Διώρυγα Διμηκού – 38.57358306596319, 21.287911292437453 – και τον παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό – 38.57731138642451, 21.28698324808097.
- Την Μεγάλη Βρύση (στα νότια του χωριού) – 38.55753314263336, 21.30463218314682.
ΠΗΓΗ: Livre de la Conqueste. Γ. Λεκάκης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.
αρχαια επιγραφη ονομα Αντιφανεος αρχαιες επιγραφες αντιφανεως Αντιφανης Αντιφανις πηλινη μητρα αγγειου πηλινος λυχνος γναθος οικοσιτο ζωο οικοσιτα ζωα Ελληνοκινεζικη συνεργασια ανασκαφη Αρσινοη Αγγελοκαστρο Αιτωλοακαρνανιας Δημος Αγρινιου Μεσολογγι Αιτωλοακαρνανια κωμοπολη ποταμος Αχελωος λιμνη Λυσιμαχια Αγγελοκαστρου 38ος παραλληλος λιμνες Ελλαδος παλαια σιδηροδρομικη γραμμη Αγρινιο Κρυονερι σιδηροδρομος τεχνητο Καναλι / Διωρυγα Διμηκου, Διμηκο αποστραγγιση Ιερα Πολη Μεσολογγιου οικισμος 19ος αιωνας μχ 1835 Ωλενειας Ωλενεια Ωλενη αρχαιοτητα υδρα αιτωλικη πολη Κωνωπη Κωνωπα Κωνωπινα κουνουπια κουνουπι ελος Στραβων ανασκαφες Κακαβαρια Πολυβιος, Μακεδονας Πτολεμαιος Α Σωτηρας Σωτηρ 3ος πχ 299 – 281 ιδρυση Πτολεμαιος Β Φιλαδελφος 20ος 1967 αρχαιο νεκροταφειο αρχαιοι ταφοι κεραμοσκεπης ταφος, κιβωτιοσχημος θαλαμωτος οχυρο οχυρη οχυρωμενη ακροπολη λοφος αγιου Γεωργιου αγνωστο Μυλος Γουβες Βυζαντινη Λεων Στ Σοφος εδρα Επισκοπη Αχελωου μεσοβυζαντινη ηγεμονας Δεσποτατο Ηπειρου, 13ος ηπειρος 1204 Ναυπακτος, Αγρινιο Νικηφορος Α Φιλιππος Α πριγκηπας Ταραντας απουλια μεγαλη ελλαδα κατω ιταλια προικα γαμος Gello Castro Gellocastro Βυζαντινοι επιθεση Αλβανοι αλβανια κατακτηση Σερβοι σερβια 14ος 1341 αρχηγος Δουσαν, διοικητης ετεροθαλης αδελφος Ουρεσης, τιτλος δεσποτης θρακικη επαρχια Αινου, αινος ανακατηψη Αιτωλια ακαρνανια, Μαχη Αχελωου, καταλυση Γκινο Μπουα γκινος Λιοσα, αλβανικο φεουδο κρατιδιο 15ος 1405 δουξ Δουκας Κεφαληνιας Κεφαλληνιας Κεφαλονια Κεφαλλονια Σαντζακιο σανδζακιο Καρλελι 17ος 1640 καταστροφη επιδρομη Βενετοι βενετιαι 18ος 1770 ορλωφικα ορλωφ ρωσια χρηση στρατοπεδο Ελληνων, Τσεγιος Γριβας, Τουρκαλβανοι φονικη συμπλοκη γεφυρι Αγγελοκοστρου Ραγκαβεικα ελληνες υποχωρηση Προφητης Ηλιας των Γριβαιων τα κοκκαλα Αλη Πασας Ιωαννινων Αληπασας Ιωαννινα αλης επανασταση 1821 19ος αυτονομο ανεξαρτητο Ελληνικο κρατος ελλαδα ελλας τουρισμος αρχαιολογικος χωρος καστροξωκκλησι καστρο ξωκκλησιτου Αγιος Γεωργιος βυζαντινη ακροπολις ΙΜ ιερα μονη Παντοκρατορος Παντοκρατορας Παντοκρατωρ Παντοκρατορα λαογραφικο Μουσειο σιδηροδρομικος σταθμος Μεγαλη Βρυση Επιδαυρος Αργολιδα, Ορχομενος Βοιωτια Δελφοι Φωκιδα Θεσσαλια Λαρισα, Μελιταια μελιτη Φθιωτιδες Θηβες Μακεδονια Αφυτος Χαλκιδικη αμυγδαλια Δωδεκανησα Ροδος Κρητη Φαιστος, Αιολια, Θρακη Σαμοθρακη
