Το 1774, στα Κύθηρα, ο Κοσμάς Πετροχείλος ζήτησε την Ανδριάννα, θυγατέρα του Νικολού Ζερβού, για να την λάβει ως «νόμιμον γυνή του».
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΚΥΘΗΡΩΝ, ΕΔΩ.
Πριν όμως από τον γάμο, όπως συνηθιζόταν, έπρεπε να συμφωνηθεί και να καταγραφεί η προίκα.
Ο κυρ Νικόλος συμφωνεί να «ασενιάρι» – να προικίσει δηλαδή – την κόρη του με όλα τα «στάμπιλε και μόμπιλε» της. Και έτσι, μέσα από ένα προικοσύμφωνο που διασώθηκε στο Τοπικό Αρχείο Κυθήρων, μπορούμε σήμερα να δούμε τι έμπαινε τότε σε ένα νέο κυθηραϊκό νοικοκυριό.
Χωράφια και αμπέλια στα Φράτσια και στον Μυλοπόταμο, ρούχα (τέσσερις φορεσιές, φουστάνια μπαμπακερά, πουκάμισα, μπόλιες, ζιπόνια κλπ.), χαλκώματα, μια κασέλα, μια πινακωτή, ένα “αργαστήρι ανηφαντωσύνης”, τέσσερα μουζούρια καρπό και άλλα αγαθά περιλαμβάνονται στην προίκα της Ανδριάννας.
Κάθε αντικείμενο όμως έχει την δική του μικρή ιστορία.
Τα χωράφια αποτελούν την ακίνητη περιουσία. Τα ρούχα ,τα χαλκώματα, ο αργαλειός φανερώνουν τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Η κασέλα δεν είναι απλώς ένα έπιπλο· είναι ο χώρος όπου φυλάσσονταν τα προσωπικά υπάρχοντα και, πολλές φορές, τα προικιά μιας γυναίκας. Η πινακοτή μας θυμίζει τον εξοπλισμό του σπιτιού, ενώ τα τέσσερα μουζούρια καρπό μάς μεταφέρουν κατ’ ευθείαν στην αγροτική οικονομία της εποχής.
Ακόμη και η γλώσσα του εγγράφου έχει ενδιαφέρον. Οι λέξεις «στάμπιλε» και «μόμπιλε» (κινητά και ακίνητα) μαρτυρούν το έντονο βενετικό αποτύπωμα που άφησε η μακρά περίοδος της Βενετοκρατίας στα Κύθηρα.
Και στο τέλος, υπογράφουν οι μάρτυρες και ο νοτάριος Δράκος Μουρίζος καταχωρίζει την πράξη στην «φίλτζα» του.
Ένα απλό προικοσύμφωνο, λοιπόν, γίνεται σήμερα ένα μικρό ιστορικό παράθυρο.
Μέσα από λίγες γραμμές μπορούμε να δούμε έναν γάμο που ετοιμάζεται, μια οικογένεια που παραδίδει την περιουσία της κόρης της, τα αντικείμενα ενός σπιτιού, την αγροτική οικονομία, την θέση της γυναίκας και τη γλώσσα των Κυθήρων του 18ου αιώνα.
Η ιστορία δεν βρίσκεται μόνο στα μεγάλα γεγονότα. Βρίσκεται και σε μια κασέλα, σε λίγα χαλκώματα, σε τέσσερα μουζούρια καρπό και σε ένα παλιό προικοσύμφωνο του 1774. – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΡΟΙΚΟΣΥΜΦΩΝΑ, ΕΔΩ.
ΠΗΓΗ: Γ. Λουράντος, Ρ. Πανταζίδου, Τοπικό Αρχείο Κυθήρων, ΓΑΚ ΚΥΘΗΡΩΝ. Λυτά Βενετοκρατίας. Ράφι 1 Φακ. 2. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 3.9.2026.
A Dowry Agreement in Kythera in 1774
In 1774, in Kythera, Kosmas Petrocheilos asked for Andrianna, daughter of Nikolou Zervos, to take her as his “lawful wife.”
Before the marriage, however, as was customary, the dowry had to be agreed upon and recorded.
Kyrios Nikolou agreed to “aseniari”—that is, to endow his daughter with all her “stampile and mobile” possessions. And so, through a dowry agreement* preserved in the Local Archives of Kythera, we can today see what went into a new Kytheran household.
Fields and vineyards in Fratsia and Mylopotamos, clothing (four outfits, cotton dresses, shirts, bolies, ziponia, etc.), copperware, a chest, a pinakoti, a “weaving workshop,” four mouzouria of grain, and other goods are included in Andrianna’s dowry.
Yet each object has its own little story.
The fields represent the family’s immovable property. The clothes, copperware, and loom reveal the needs of everyday life. The chest is not simply a piece of furniture; it was the place where personal belongings and, often, a woman’s dowry goods were kept. The pinakoti reminds us of the equipment of the household, while the four mouzouria of grain transport us directly into the agricultural economy of the time.
Even the language of the document is interesting. The words “stampile” and “mobile” (movable and immovable) bear witness to the strong Venetian imprint left by the long period of Venetian rule in Kythera.
And at the end, the witnesses sign, and the notary Drakos Mourizos records the deed in his filza.
A simple dowry agreement, then, becomes today a small window into history.
Through a few lines, we can see a marriage being prepared, a family handing over its daughter’s property, the objects of a household, the agricultural economy, the position of women, and the language of Kythera in the eighteenth century.
History is not found only in great events.
It is also found in a chest, in a few copper vessels, in four mouzouria of grain, and in an old dowry agreement from 1774.
SOURCE: Giorgos Lourantos Renata Pantazidou, Local Archives of Kythera. Loose Documents of the Venetian Period. Shelf 1, Folder 2.
Προικοσυμφωνο Κυθηρα 1774 Προικα 18ος αιωνας μχ Πετροχειλος Ζερβος νομιμος γυνη γαμος, συμφωνια καταγραφη προικα ασενιαρι κορη σταμπιλε μομπιλε αρχειο Κυθηρων, κυθηραικο νοικοκυριο σπιτι χωραφι αμπελι Φρατσια Μυλοποταμος, ρουχα φορεσια φουστανι μπαμπακερα πουκαμισο μπολια ζιπονι χαλκωματα, κασελα, πινακωτη αργαστηρι ανηφαντωσυνη μουζουρι καρπος αγαθα ρουχο μπαμπακερο υποκαμισο μπολι χαλκωμα, κασσελα, εργαστηρι ανυφαντωσυνη αγαθο αντικειμενο ιστορια χωραφια ακινητη περιουσια αργαλειος αναγκη καθημερινη ζωη επιπλο προσωπικα υπαρχοντα προικια γυναικα πινακοτη εξοπλισμος σπιτιου μουζουρια αγροτικη οικονομια κυθηραικη γλωσσα ιδιωμα εγγραφο λεξεις κινητα ακινητα βενετια Βενετοκρατια υπογραφη μαρτυρες μαρτυρας νοταριος Δρακος καταχωρηση πραξη φιλτζα αντικειμενο σπιτι κασελλα, χαλκος λυτα
