Βρέθηκε η αρχαιότερη γνωστή βιβλιοθήκη στην Ιβηρία! Η καλύτερα διατηρημένη ιδιωτική βιβλιοθήκη στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία! – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Οι ρωμαϊκών χρόνων βιβλιοθήκες είναι συχνά δύσκολο να αναγνωριστούν, καθώς οι πάπυροι ή οι περγαμηνές και τα ξύλινα ράφια σχεδόν πάντα φθείρονται με την πάροδο του χρόνου και δεν υπάρχουν πλέον. Για να ξεπεραστεί αυτή η έλλειψη στοιχείων, η ερευνητική ομάδα εφάρμοσε μια καινοτόμο τεχνική γνωστή ως «shape grammar», η οποία περιλαμβανει την ανάλυση της κατανομής, του συνδυασμού των δωματίων και την σύγκριση των αρχιτεκτονικών τους χαρακτηριστικών, με εκείνα από γνωστές βιβλιοθήκες.

Με αυτην την μέθοδο αναλύθηκαν δύο οικιακοί χώροι της Ύστερης Αρχαιότητας, που έχουν αναγνωριστεί ως βιβλιοθήκες:

• το Δωμάτιο 7 στο λεγόμενο «Παλλάτι του Θεοδοσίου» της αρχαίας μακεδονικής ελληνικής πόλεως των Στόβων Παιονίας (στην έκταση που κατέχει νυν το κρατίδιο των Σκοπίων), την επαρχιακή πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας Δεύτερης Μακεδονίας (Macedonia Salutaris ή Macedonia Secunda), και
• το Δωμάτιο 10 στην τεράστια αρχαία (ρωμαϊκών χρόνων) έπαυλι / βίλα Fuente Álamo στο Puente Genil, κοντά στην Κόρδοβα Ισπανίας, στον 37^ο παράλληλο [37.39154943232329, -4.767142441452045].

Στο δεύτερο, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Γρανάδας εντόπισαν την αρχαιότερη γνωστή βιβλιοθήκη στην Ιβηρία!

Όταν το συγκρότημα ανασκάφηκε για πρώτη φορά, πριν από δεκαετίες, οι αρχαιολόγοι αρχικά επίστευαν ότι το δίκτυο δωματίων ήταν μέρος ενός μιθραίου, αφιερωμένου στην λατρεία του θεού Μίθρα. Ωστόσο, πρόσφατη επανερμηνεία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για βιβλιοθήκη.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι αψίδες, οι ορθογώνιες κόγχες, τα βάθρα και τα βοηθητικά δωμάτια ήταν σύμφωνα με την χρήση του χώρου για ανάγνωση, μελέτη, αποθήκευση λογοτεχνικών κειμένων και έκθεση έργων τέχνης.

Η εγκατάσταση χρονολογείται στον 4^ο αιώνα μ.Χ., μια εποχή ευημερίας για την επαρχία Βαιτικής / Baetica, όταν οι πλούσιοι γαιοκτήμονες έκτιζαν συχνά μνημειώδη και πολυτελή κτήματα.

Η βιβλιοθήκη δεν είναι μόνον η παλαιότερη που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα στην Ιβηρία, αλλά και η καλύτερα διατηρημένη ιδιωτική βιβλιοθήκη σε ολόκληρην την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία!

ΠΗΓΗ: López García, κ.ά. «New Approaches to Identifying Roman Libraries: Two Late Antique Examples from Stobi (North Macedonia) and Fuente Álamo (Spain)», Journal of Mediterranean Archaeology, doi.org/10.1558/jma.35930, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 30.7.2026.

αρχαιοτερη βιβλιοθηκη γνωστη βιβλιοθηκη Ιβηρια καλυτερα διατηρημενη ιδιωτικη βιβλιοθηκη Ρωμαικη Αυτοκρατορια Λεκακης αρχαιο ψηφιδωτο αρχαια ψηφιδωτα θεος βακχος διονυσος ονος γαιδουρι