Του Γιώργου Λεκάκη
Στο βιβλίο Δ΄, κεφ. 5 της «Γεωγραφικῆς Ὑφηγήσεως» ο Κλαύδιος Πτολεμαίος δεν περιέχει μόνο «πόλεις» με την σύγχρονη έννοια, αλλά και μητροπόλεις νομῶν, πόλεις, κώμες, λιμένες και άλλα τοπωνύμια.
Παρακάτω οι ονομασίες – Αἴγυπτος — Δ΄ 5:
Παραθαλάσσια Αἴγυπτος και Δέλτα:
- Ἀλεξάνδρεια
- Κάνωβος
- Πηλούσιον
- Ἑρμούπολις ἡ μικρά
- Ἀνδρών πόλις
- Λητοῦς πόλις
- Μέτηλις
- Βοῦτος
- Κάβασα
- Σαΐς
- Ναύκρατις [και Χίος]
- Νικίου
- Παχναμοῦνις
- Ξόις
- Τάβα
- Ὀνούφις
- Ἀθρίβις
- Θμοῦις
- Σεβέννυτος
- Βουσίρις
- Λεοντόπολις
- Πανέφυσις
- Τάνις
- Φαρβαῖθος
- Ἡρακλέους πόλις ἡ μικρά
- Φάκουσα
- Βούβαστος / Βούβαστις
- Ὄνου
- Βαβυλών
- Ἡλιούπολις
- Ἡρώων πόλις [Ἡρώων / Ἡρώπολις]
Μητροπόλεις και άλλες πόλεις των νομῶν του Δέλτα και της Κάτω Αιγύπτου:
- Μετηλίτης νομός, καὶ μητρόπολις Μέτηλις, Φθενότης νομός, καὶ μητρόπολις Βοῦτος, Σαΐτης νομός, καὶ μητρόπολις Σαΐς και Ναύκρατις πόλις».
Μέση Αἴγυπτος — ἑπτὰ νομοί:
- Μέμφις
- Ἄκανθος
- Νειλόπολις
- Ἡρακλεόπολις
- Ἀρσινόη
- Πτολεμαΐς
- Ἀφροδιτόπολις
- Ἀγκουρῶν πόλις
- Ὀξυρρύγχος
- Κῶ / Κῶς
- Κυνόπολις
- Ἀκόρις
- Ἀλάβαστρον
- Ἑρμοῦ πόλις ἡ μεγάλη
- Φυλακαί
- Ἀντινόου πόλις / Ἀντινοόπολις
Θηβαΐς και Ἄνω Αἴγυπτος:
- Λυκόπολις
- Ὑψέλη
- Ἀφροδίτης πόλις
- Κροκοδείλων πόλις
- Πτολεμαΐς Ἑρμείου
- Ἄβυδος
- Διὸς πόλις ἡ μικρά
- Τέντυρα
- Ἑρμῶνθις
- Λατὼ / Λητὼ πόλις
- Ἀπόλλωνος πόλις ἡ μεγάλη
- Ἀνταιόπολις / Ἀνταίων πόλις
- Πανόπολις
- Λεπιδοτῶν πόλις
- Χηνοβοσκία
- Καινή πόλις
- Κόπτος
- Ἀπόλλωνος πόλις ἡ μικρά
- Διὸς πόλις ἡ μεγάλη
- Εἰληθυίας πόλις
- Ὄμβοι
- Συήνη
- Ἱερὰ Συκάμινος
- Φίλαι
- Μετακομψώ
- Ψέλκις
Αυτά τα ονόματα αντιστοιχούν στην σειρά που φτάνει μέχρι τον πρώτο καταρράκτη και έπειτα στην Δωδεκάσχοινο. Το ελληνικό κείμενο δίνει, μεταξύ άλλων: Πανόπολις (του Πανός), Κοπτὸς ἢ Κοπτὶς πόλις, Διὸς πόλις μεγάλη, Τούφιον, Χνουβίς, Εἰληθυΐας πόλις, Συήνη, Ἱερὰ Συκάμινος, Φίλαι, Μετακομψώ, Ψέλκις.
- Κύριες οάσεις: Αμμωνίου (Άμμωνος Διός – νυν Σίουα / Σίβα – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΟΑΣΗ ΣΙΒΑ, ΕΔΩ), Παραιτωνίου, Ηρακλέους / Ηρακλεώτις (Φαράφρα), Αρσινοΐτις (Μπαχαρία), Αφροδίτης / Αφροδίτις (Δάχλα), κ.ά.
- Η πτολεμαϊκή παράδοση έχει αρκετές ιδιομορφίες και παραλλαγές κατά την μεταγραφή της.
- Φυσικά, υπάρχουν και πάρα πολλές άλλες, που δεν τις αναφέρει ο Κλ. Πτολεμαίος.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.1999.
αρχαιες ελληνικες πολεις αιγυπτο Λεκακης αρχαια ελληνικη πολη πολις αιγυπτου κλαυδιος πτολεμαιος γεωγραφια Γεωγραφικη υφηγηση Κλαυδιος Πτολεμαιος πολη μητροπολη νομος πολεις, κωμη λιμενας λιμην τοπωνυμιο αιγυπτος παραθαλασσια Δελτα αλεξανδρεια κανωβος πηλουσιον πηλουσιο μικρα ερμουπολις μικρη ερμουπολη θεος ερμης ανδρων ανδροπολις ανδροπολη λητους λητωπολη λητωπολις λητω μετηλις βουτος καβασα σαις σαιδα σαιντ ναυκρατις ναυκρατη Χιος νικιου παχναμουνις ξοις ταβα ονουφις αθριβις θμουις σεβεννυτος βουσιρις λεοντοπολις λεοντοπολη πανεφυσις πανεφυση τανις τανη φαρβαιθος ηρακλεους ηρακλεοπολις ηρακλεοπολη φακουσα βουβαστος / Βουβαστις ονου ονοπολις ονοπολη βαβυλων βαβυλωνα ηλιουπολις ηλιουπολη ηρωων ηρωοπολη ηρωπολις ηρωοπολις ηρωπολη μητροπολεις νομοι νειλος Κατω μετηλιτης Φθενοτης Σαιτης Μεση μεμφις μεμφιδα ακανθος Νειλοπολις Νειλοπολη ηρακλεουπολις αρσινοη πτολεμαις πτολεμαιδα αφροδιτοπολις αφροδιτοπολη αφροδιτη αγκουρων αγκουροπολις αγκουροπολη οξυρρυγχος κω / Κως κυνοπολις κυνοπολη ακορις αλαβαστρον αλαβαστρο ερμου μεγαλη φυλακαι φυλακες αντινοου αντινοουπολις αντινοουπολη αντινοοπολις αντινοοπολη θηβαις θηβαιδα λυκοπολις λυκοπολη υψελη αφροδιτης κροκοδειλων κροκοδειλοπολις κροκοδειλοπολη κροκοδειλος πτολεμαις ερμειου αβυδος Διος Διοσπολις Διοσπολη τεντυρα ερμωνθις λατω / Λατωπολις Λατωπολη απολλωνος απολλωνοπολις απολλωνοπολη ανταιοπολις ανταιοπολη ανταιων ανταιοι ανταιοι πανοπολις πανοπολη θεος παν πανας λεπιδοτων λεπιδοτες λεπιδοτοπολις λεπιδοτοπολη χηνοβοσκια Καινη Καινηπολις Καινηπολη κοπτος ειληθυιας ειληθυια ειληθυιαπολις ειληθυιαπολη ομβοι συηνη ιερα Συκαμινος φιλαι φιλες μετακομψω ψελκις ψελκιδα ονοματα ονομα πρωτος καταρρακτης Δωδεκασχοινο Δωδεκασχοινος ελληνικο κοπτις κοπτιπολις, κοπτιπολη Διας ζευς Τουφιον, Τουφιο Χνουβις, οασεις οαση Αμμωνιου αμμωνος Διος αμμων αμμωνας Σιουα / Σιβα Παραιτωνιο Ηρακλης / Ηρακλεωτις Φαραφρα αρσινοιτις Μπαχαρια αφροδιτις Δαχλα πτολεμαικη παραδοση παραλλαγη μεταγραφη
