Του Γιώργου Λεκάκη
Στο βιβλίο Δ΄, κεφ. 5 της «Γεωγραφικῆς Ὑφηγήσεως» ο Κλαύδιος Πτολεμαίος δεν περιέχει μόνο «πόλεις» με την σύγχρονη έννοια, αλλά και μητροπόλεις νομῶν, πόλεις, κώμες, λιμένες και άλλα τοπωνύμια.
Παρακάτω οι ονομασίες – Αἴγυπτος — Δ΄ 5:
Παραθαλάσσια Αἴγυπτος και Δέλτα:
- Ἀλεξάνδρεια
- Κάνωβος
- Πηλούσιον
- Ἑρμούπολις ἡ μικρά
- Ἀνδρών πόλις
- Λητοῦς πόλις
- Μέτηλις
- Βοῦτος
- Κάβασα
- Σαΐς
- Ναύκρατις [και Χίος]
- Νικίου
- Παχναμοῦνις
- Ξόις
- Τάβα
- Ὀνούφις
- Ἀθρίβις
- Θμοῦις
- Σεβέννυτος
- Βουσίρις
- Λεοντόπολις
- Πανέφυσις
- Τάνις
- Φαρβαῖθος
- Ἡρακλέους πόλις ἡ μικρά
- Φάκουσα
- Βούβαστος / Βούβαστις
- Ὄνου
- Βαβυλών
- Ἡλιούπολις
- Ἡρώων πόλις [Ἡρώων / Ἡρώπολις]
Μητροπόλεις και άλλες πόλεις των νομῶν του Δέλτα και της Κάτω Αιγύπτου:
- Μετηλίτης νομός, καὶ μητρόπολις Μέτηλις, Φθενότης νομός, καὶ μητρόπολις Βοῦτος, Σαΐτης νομός, καὶ μητρόπολις Σαΐς και Ναύκρατις πόλις».
Μέση Αἴγυπτος — ἑπτὰ νομοί:
- Μέμφις
- Ἄκανθος
- Νειλόπολις
- Ἡρακλεόπολις
- Ἀρσινόη
- Πτολεμαΐς
- Ἀφροδιτόπολις
- Ἀγκουρῶν πόλις
- Ὀξυρρύγχος
- Κῶ / Κῶς
- Κυνόπολις
- Ἀκόρις
- Ἀλάβαστρον
- Ἑρμοῦ πόλις ἡ μεγάλη
- Φυλακαί
- Ἀντινόου πόλις / Ἀντινοόπολις
Θηβαΐς και Ἄνω Αἴγυπτος:
- Λυκόπολις
- Ὑψέλη
- Ἀφροδίτης πόλις
- Κροκοδείλων πόλις
- Πτολεμαΐς Ἑρμείου
- Ἄβυδος
- Διὸς πόλις ἡ μικρά
- Τέντυρα
- Ἑρμῶνθις
- Λατὼ / Λητὼ πόλις
- Ἀπόλλωνος πόλις ἡ μεγάλη
- Ἀνταιόπολις / Ἀνταίων πόλις
- Πανόπολις
- Λεπιδοτῶν πόλις
- Χηνοβοσκία
- Καινή πόλις
- Κόπτος
- Ἀπόλλωνος πόλις ἡ μικρά
- Διὸς πόλις ἡ μεγάλη
- Εἰληθυίας πόλις
- Ὄμβοι
- Συήνη
- Ἱερὰ Συκάμινος
- Φίλαι
- Μετακομψώ
- Ψέλκις
Αυτά τα ονόματα αντιστοιχούν στην σειρά που φτάνει μέχρι τον πρώτο καταρράκτη και έπειτα στην Δωδεκάσχοινο. Το ελληνικό κείμενο δίνει, μεταξύ άλλων: Πανόπολις (του Πανός), Κοπτὸς ἢ Κοπτὶς πόλις, Διὸς πόλις μεγάλη, Τούφιον, Χνουβίς, Εἰληθυΐας πόλις, Συήνη, Ἱερὰ Συκάμινος, Φίλαι, Μετακομψώ, Ψέλκις.
- Κύριες οάσεις: Αμμωνίου (Άμμωνος Διός – νυν Σίουα / Σίβα – ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ για την ΟΑΣΗ ΣΙΒΑ, ΕΔΩ), Παραιτωνίου, Ηρακλέους / Ηρακλεώτις (Φαράφρα), Αρσινοΐτις (Μπαχαρία), Αφροδίτης / Αφροδίτις (Δάχλα), κ.ά.
- Η πτολεμαϊκή παράδοση έχει αρκετές ιδιομορφίες και παραλλαγές κατά την μεταγραφή της.
- Φυσικά, υπάρχουν και πάρα πολλές άλλες, που δεν τις αναφέρει ο Κλ. Πτολεμαίος.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις». ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.4.1999.
αρχαιες ελληνικες πολεις αιγυπτο Λεκακης αρχαια ελληνικη πολη πολις αιγυπτου κλαυδιος πτολεμαιος
