Υποθαλάσσιο Λασύθι Κρήτης – του Γ. Λεκάκη

Του Γιώργου Λεκάκη

Ο νομός Λασυθίου δεν είναι μόνο πλουσιότατος υπεργεια και υπόγεια, μα και υποθαλάσσια. Μεταξύ άλλων:

• • Ξύλινο σκαρί μινωικού πλοίου – μήκους περίπου 15 μ. – «κοιμάται» σε απόσταση 200 μ. από τα παράλια της νήσου Ψείρας[1], στον όρμο του Μιραμπέλου Αγ. Νικολάου Λασυθίου, σε βάθος 42-50 μ. Ενετοπίσθη για πρώτη φορά το 2003 κατά την διάρκεια συστηματικής έρευνας, υπό την κα Ελπ. Χατζηδάκη.[2] Χρονολογείται στην μεσομινωική ΙΙ περίοδο (1800-1700 π.Χ.). Από το πλήθος των αμφορέων (πολλοί είναι συσσωματωμένοι) και από τον τρόπο που είναι τοποθετημένοι ο ένας πλάι στον άλλο, συμπεραίνεται πως, ίσως, έχουμε να κάνουμε με ναυάγιο, του οποίου σώζεται ολόκληρο το φορτίο! Απεκαλύφθησαν περίπου 25 αγγεία μεταφοράς και αποθηκεύσεως υγρών. Το μέγεθός τους είναι μεγάλο και ασύνηθες, σχεδόν εντυπωσιακό. Για πρώτη φορά οι αρχαιολόγοι πληροφορήθηκαν για το είδος των δοχείων που χρησιμοποιούσαν οι μινωίτες στις θαλάσσιες μεταφορές εμπορευμάτων τους![3] Μεταξύ των ευρημάτων συμπεριλαμβάνονται κομψά τροπιδωτά κύπελλα[4], ραμφόστομες πρόχοι με χαμηλό ράμφος[5] και 8 εντυπωσιακά μεγέθη 150 αμφορέων[6] και αγγείων. Σπάνιο εύρημα αποτελεί ένας κάνθαρος[7]. Τα ευρήματα που έχουν ανασυρθεί από τον βυθό φυλάσσονται στο μουσείο της Σητείας. Είναι το πρώτο εντοπισθέν ναυάγιο των αρχών της 2ας χιλιετίας π.Χ. η ανασκαφή του οποίου – κατά πως φαίνεται – θα επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις στους μελλοντικούς μελετητές της αρχαίας ναυπηγικής… Σπουδαία δουλειά έχει κάνει εδώ η Ελπ. Χατζηδάκη, τ. έφορος εναλίων αρχαιοτήτων. Η υποβρύχια ανασκαφή του ναυαγίου πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2005 – έπειτα από γνωμοδότηση του ΚΑΣ και με χρηματοδότηση από το Ινστιτούτο Αιγαιακής Προϊστορίας Ανατολικής Κρήτης.[8]
  • Υποβρύχια έρευνα στον αρχαίο Ολούντα Κρήτης, βρήκε ευρήματα από τα προϊστορικά χρόνια, βυθισμένα κτηριακά συγκροτήματα, αρχαία λατομεία, κ.ά. ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 31.1.2020. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
  • Μινωική κεραμική, πλήθος οστρέων πορφύρας, αρχαίο βυθισμένο τείχος λιμενοβραχίονα, και αρχαίος δρόμος βρέθηκαν σε υποβρύχια έρευνα στον αρχαίο Ολούντα Λασυθίου Κρήτης – ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, 7.3.2021. Γ. Λεκάκης “Σύγχρονης Ελλάδος περιηγησις”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 8.3.2021. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
  • Αρχαίο ναυάγιο πλοίου, από την Ιβηρική, βρέθηκε στο Παλαίκαστρο Σητείας!!! Και βυθισμένη αρχαία ακτογραμμή, με βυθισμένα μινωικά κτηριακά κατάλοιπα, μεγάλα όστρακα πίθων, βυθισμένο λιμενοβραχίονα, κ.ά. ΠΗΓΗ: ΥΠΠΟΑ, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 16.9.2021. – ΔΙΑΒΑΣΤΕ το ΕΔΩ.
  • Το ναυάγιο του γερμανικού φορτηγού πλοίου SS Nordwind κοντά στην νήσο Ψείρα[1]. Βυθίστηκε το 1942 μετά από επίθεση βρετανικού υποβρυχίου. Βρίσκεται σε βάθος περίπου 35 – 65 μ. Αποτελεί δημοφιλή προορισμό για καταδύσεις.
  • Ναυάγιο αεροσκάφους Messerschmitt Bf 109 στον κόλπο Μιραμπέλου. Πρόκειται για γερμανικό μαχητικό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το αεροσκάφος διατηρείται σε σχετικά καλή κατάσταση στον βυθό και αποτελεί γνωστό καταδυτικό προορισμό για δύτες.
  • Ναυάγιο κοντά στο Κουφονήσι Λεύκη. (Στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του Κουφονησίου έχουν εντοπιστεί αρχαία και νεότερα ναυάγια, και λογικό, αφού το Αφροδίσιον Πέλαγος (νυν Καρπάθιο) ήταν σημαντικός θαλάσσιος δρόμος από την αρχαιότητα. Έχουν βρεθεί αμφορείς, άγκυρες και κατάλοιπα πλοίων.
  • Στους κόλπους Αγίου Νικολάου, Ιεράπετρας και Σητείας, υπάρχουν μικρότερα πολεμικά κατάλοιπα διάσπαρτα, από βυθισμένα αποβατικά, βόμβες, άγκυρες και εξαρτήματα αεροσκαφών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έχουν καταγραφεί από δύτες και αρχαιολόγους.
  • Στην εξ ίσου ενδιαφέρουσα περιοχή Ιτάνου – Ζάκρου έχουν βρεθεί και εντοπισθεί επίσης αρχαία ναυάγια με φορτία αμφορέων.

Όλα προστατεύονται ως ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι και δεν είναι επισκέψιμα χωρίς ειδική άδεια.

• Κρυμμένο κάτω από τα πεντακάθαρα νερά της Σητείας βρίσκεται ένα από τα πιο συναρπαστικά υποθαλάσσια τοπόσημα της Κρήτης – το πλοίο «Volkano» (παραπάνω φωτ.), ένα φορτηγό πλοίο που βυθίστηκε λίγο στα ανοιχτά των ακτών το 1980, ενώ μετέφερε τσιμέντο. Σήμερα, το ναυάγιο βρίσκεται σε ρηχά νερά, όπου έχει μετατραπεί σε έναν ακμάζοντα τεχνητό ύφαλο. Η εύκολη πρόσβαση και η αξιοσημείωτη διατήρησή του το καθιστούν ένα από τα πιο δημοφιλή μέρη κατάδυσης στην ανατολική Κρήτη, προσφέροντας μια αξέχαστη εμπειρία τόσο για αρχάριους όσο και για έμπειρους δύτες. – ΠΗΓΗ: Visit Sitia https://www.facebook.com/visitsitia.gr , ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 9.7.2026. Το παραπάνω είναι στην ακτή / παραλία Σίτα (Sita Beach), στον 35^ο παράλληλο [35.20445179965067, 26.112781248236345].

• Σε χαρτογραφημένο ύφαλο, δυτικά του Κάβο Σίδερο προσάραξε φορτηγό πλοίο MN KOSTAS (3.606 κ.ο.χ.) – παραπάνω φωτ.), το βράδυ της 24 Ιουλίου 2025. Στις 20 Αυγούστου η πρύμνη βυθίστηκε (ή το πλοίο έσπασε στα δυό). Το πλοίο που έφερε σημαία Σιέρα Λεόνε είχε ναυπηγηθεί το 1994, ανήκε σε εταιρία των Νησιών Μάρσαλ. Το διαχειριζόταν η MN SHIPPING SA με έδρα την Σητεία. Προηγουμένως ονομαζόταν SKY VENUS.[9]
• Για ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΔΙΑΒΑΣΤΕ το βιβλίο του Γ. Λεκάκη «Αρχαία και σύγχρονα ιστορικά ναυάγια των ελληνικών θαλασσών και η λαογραφία της θάλασσας», ΕΔΩ.

ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης «Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Η Ψείρα είναι νησίδιο, στον 35ο παράλληλο [35.19192276016131, 25.863614835518913] που η αρχαιολογική σκαπά­νη σε αυτό έφερε στην επιφάνεια έναν σπουδαίο οικισμό της πρωτομινωικής περιόδου! Οι κάτοικοί του ήταν πλούσιοι ναυτικοί, έμπο­ροι, αλιείς και βιοτέχνες, οι οποίοι ασχολούνταν με την επε­ξεργασία σφουγγαριών και πορφυρών. Οι πρώτες ανασκαφές στην Ψείρα έγιναν το 1908 από τον Αμερικανό αρχαιολόγο R. Saeger.

[2] Στην ερευνητική ομάδα μετείχαν και οι αρχαιολόγοι Ε. Φράγκου και Ε. Τσουπάκη, ο αρχιτέκτων Δ. Τιμολόγος οι φωτογράφοι Β. Μετόγιαννης και Ν. Μάρντερ και ομάδα δυτών.

[3] Τα τεκμήρια υπάρξεως πλοίων της εποχής της μινωικής θαλασσοκρατορίας ευρίσκονται – κυρίως – στην εικονογραφία (σφραγιδόλιθοι, αγγεία, τοιχογραφίες).

[4] Γνωστά και από τον μινωικό οικισμό στην Βασιλική Ιεράπετρας.

[5] Γνωστές και από τις ανασκαφές στην περιοχή του Όρμου του Μεραμπέλλου.

[6] Γνωστοί και από τις ανασκαφές στην Κνωσό, την Φαιστό και τον Κόμμο.

[7] Παρόμοιό του σε ασήμι έχει ευρεθεί σε τάφο του ανακτόρου των Γουρνιών.

[8] βλ. σχ. ανακοινώσεις στο 10ο Κρητολογικό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στα Χανιά, το 2006.

[9] ΠΗΓΗ: Α. Bilalis, Shipwrecks Of The Greek Seas, 22.11.2025.

αρχαιο ναυαγιο αρχαια ναυαγια βαθος καταδυτικος τουρισμος καταδυση καταδυσεις ναυαγιο πλοιου ναυαγια πλοιο ναυαγισμενο Υποθαλασσιο Υποβρυχιο Υποβρυχια Υποθαλασσια κρητη αρχαιολογια βυθισμενα βυθισμενο βυθισμενας Λασυθι Κρητης  Λασιθι Κρητικα βορειο κρητικο πελαγος νομος Λασυθιου λασιθιου αρχαιος Ολουντας ολους ευρημα προιστορικα χρονια, βυθισμενο κτηριακο συγκροτημα αρχαιο λατομειο μινωικη κεραμικη οστρεα πορφυρα τειχος λιμενοβραχιονας, δρομος ερευνα Ιβηρικη χερσονησος Παλαικαστρο Σητειας ακτογραμμη μινωικα κτηριακα καταλοιπα, οστρακο πιθος ξυλινο σκαρι μινωικο πλοιο παραλια νησος νησακι μικρονησι Ψειρα ορμος Μιραμπελου Αγιου Νικολαου Μιραμπελο Αγιος Νικολαος πρωτη φορα αρχαιολογικη ερευνας, Χατζηδακη μεσομινωικη ΙΙ περιοδος εποχη 1800 1700 πΧ αμφορεας συσσωματωμενος φορτιο αγγειο μεταφορας μεταφορα αποθηκευση υγρων υγρο υγρα μεγαλο ασυνηθες μεγεθος εντυπωσιακο αρχαιολογος αρχαιολογια ειδος δοχειο μινωιτες θαλασσιες μεταφορες εμπορευμα ευρηματα κομψο τροπιδωτο κυπελλο ραμφοστομη προχους χαμηλο ραμφος αμφορεις αγγεια σπανιο κανθαρος βυθος αρχαιολογικο μουσειο Σητεια πρωτο 2η χιλιετια ανασκαφη ναυπηγικη εφορος εναλιων αρχαιοτητων 2005 ΚΑΣ Ινστιτουτο Αιγαιακης Προιστοριας Ανατολικης Κρητης νερα τοποσημο Volkano φορτηγο 1980, τσιμεντο ρηχα νερα τεχνητος υφαλος, προσβαση σιτα χαρτογραφημενος Καβο Σιδερο προσαραξη 2025 πρυμνη σημαια Σιερα Λεονε ναυπηγηση 1994, εταιρια Νησια Μαρσαλ νησιδιο, 35ος παραλληλος αρχαιολογικη σκαπα­νη οικισμος πρωτομινωικη αρχαιοι κατοικοι κρητικοι κρητες πλουσιοι ναυτικοι εμπο­ροι, αλιεις βιοτεχνες, εμποριο αλιεια βιοτεχνια ασχολια επε­ξεργασια σφουγγαρι ανασκαφες 20ος 1908 αμερικανος  δυτης θαλασσοκρατορια εικονογραφια σφραγιδολιθος τοιχογραφια Βασιλικη Ιεραπετρα Μεραμπελλου Μεραμπελλο Κνωσος Φαιστος Κομμος κομος ασημι ταφος ανακτορο Γουρνιων Γουρνιες Κρητολογικο Συνεδριο Χανια 2006 γερμανικο SS Nordwind 1942 επιθεση βρετανικο υποβρυχιο γερμανια βρετανια αεροσκαφος μεσερσμιτ Messerschmitt Bf 109 μαχητικο Β Παγκοσμιος Πολεμος προορισμος δυτες Κουφονησι Λευκη θαλασσια περιοχη αφροδισιον αφροδισιο Πελαγος Καρπαθιο θαλασσιος εμπορικος δρομος αρχαιοτητα αγκυρα καταλοιπα πολεμικα αποβατικο βομβα εξαρτηματα αεροσκαφων Ιτανος – Ζακρος φορτια προστασια εναλιοι αρχαιολογικοι χωροι επισκεψιμοι ειδικη αδεια εναλιος αρχαιολογικος χωρος