Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ του ΚΑΤΣΑΜΠΑ! – Ένας από τους ΣΠΑΝΙΟΤΕΡΟΥΣ ΜΙΝΩΙΚΟΥΣ ΘΡΟΝΟΥΣ και το ΤΡΥΠΗΤΟ ΧΑΡΑΚΙ!

Η ιστορία που αφηγείται ο αρχαιολόγος Νικόλαος Πλάτων το 1951 είναι πραγματικά εντυπωσιακή: Το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς, κατά τη διάνοιξη θεμελίων για την κατασκευή αποθήκης του Ηρακλειώτη ιχθυοπώλη Στεφ. Σαατσάκη, στον Κατσαμπά[1], ήρθαν στο φως μινωικά κτηρια.

Δυστυχώς, σύμφωνα με τον ίδιο τον Ν. Πλάτωνα, τα αρχαία κτίσματα καταστράφηκαν και καλύφθηκαν από τη νέα οικοδομή πριν προλάβει να τα εξετάσει η Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Από τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν αργότερα, τα κτήρια φαίνεται ότι ήταν κατασκευασμένα κατά τον γνωστό μινωικό τρόπο και ανάμεσά τους υπήρχαν και πελεκητοί λίθοι. Επειδή όμως τα θεμέλια είχαν ήδη ανοιχτεί και η οικοδομή είχε προχωρήσει, δεν ήταν πλέον δυνατό να εξακριβωθεί η ακριβής μορφή και η χρήση των κτισμάτων.

Και τότε συνέβη κάτι εκπληκτικό: Όταν η αποθήκη είχε ήδη οικοδομηθεί, ένας εργολάβος ειδοποίησε την Αρχαιολογική Υπηρεσία ότι από τα θεμέλια είχε βγει ένα περίεργο αντικείμενο, «ένα κάθισμα από πέτρα», όπως το περιέγραφε!

Το λίθινο «κάθισμα» είχε αφεθεί έξω από την οικοδομή, δίπλα στον δημόσιο δρόμο που οδηγούσε προς την Ανατολική Κρήτη.

Δεν ήταν όμως ένα απλό πέτρινο κάθισμα: ΗΤΑΝ ΕΝΑΣ ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ!

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΘΡΟΝΩΝ, ΕΔΩ.

Ο θρόνος περισυνελέγη και μεταφέρθηκε στο Μουσείο Ηρακλείου.

Και ο Ν. Πλάτων γράφει κάτι πραγματικά εντυπωσιακό: «Είναι το δεύτερον παράδειγμα θρόνου αναμφισβητήτως ανήκοντος εις την μινωικήν εποχήν».

Μάλιστα, ο θρόνος του Κατσαμπά παρουσίαζε, σύμφωνα με τον Ν. Πλάτωνα, σημαντικές αναλογίες με τον περίφημο Θρόνο της Κνωσού!

• ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΚΝΩΣΣΟΥ, ΕΔΩ.

Η μινωική χρονολόγησή του επιβεβαιωνόταν τόσο από τη μορφή και τις λεπτομέρειες της κατασκευής του όσο και από τα άφθονα όστρακα μινωικής κεραμικής που υπήρχαν στην περιοχή.

Ο θρόνος ήταν κατασκευασμένος από πώρο λίθο και δεν είχε ερεισίνωτο, δηλαδή πλάτη. Στην πρόσθια όψη του υπήρχε τόξο ανάμεσα στα πόδια, με μορφολογικές ομοιότητες προς τον Θρόνο της Κνωσού.

Παρά τις φθορές που υπέστη – μερικές μάλιστα κατά την εξαγωγή του από τα θεμέλια – η γενική κατάσταση διατήρησής του χαρακτηριζόταν από τον Ν. Πλάτωνα ως ικανοποιητική.

ΜΗΠΩΣ ΤΟ ΚΤΗΡΙΟ ΟΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΚΤΗΡΙΟ;

Ο ίδιος ο Ν. Πλάτων προχωρά ακόμη περισσότερο: Υπενθυμίζει ότι ο Κατσαμπάς είχε ήδη αποδώσει σημαντικά λείψανα του μινωικού πολιτισμού και ότι ο Άρθουρ Έβανς είχε αναφερθεί ιδιαίτερα στην περιοχή ως ζώνη του λιμένα της Κνωσού.

Το περίφημο Τρυπητό Χαράκι, αρχαίο μινωικο νεωριο…

Το μινωικό Τρυπητό Χαράκι

Ο Ν. Πλάτων αναφέρει μινωικά κτίρια σε ολόκληρη την έκταση από τη γραμμή του αιγιαλού μέχρι νοτιότερα του δημόσιου δρόμου και μεταξύ του Καιράτου ποταμού και του ρυακιού της Τρυπητής. Αναφέρεται ακόμη στο περίφημο «Τρυπητό Χαράκι», έναν μεγάλο βράχο που, κατά την άποψή του, είχε λαξευθεί και διατρηθεί από ανθρώπινα χέρια, σχηματίζοντας ένα μεγάλο τόξο. Ο Ν. Πλάτων θεωρούσε πιθανό ότι εκεί μπορούσαν να σύρονται έξω από τη θάλασσα και να προφυλάσσονται ακόμη και μεγάλες λέμβοι. Ο Ν. Πλάτων το 1951 θεωρούσε το Τρυπητό Χαράκι πιθανό μινωικό έργο. Χαρακτηριστικά έγραφε: «Το έργον φαίνεται μινωικόν». Και καταλήγει σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα υπόθεση: Το κτηριο από το οποίο προήλθε ο θρόνος ίσως δεν ήταν ένα ασήμαντο οικοδόμημα, αλλά ένα αξιόλογο κτίριο του λιμένα της Κνωσού! Δυστυχώς, όπως έγραφε ήδη το 1951: «Επί του παρόντος αποκλείεται να γίνη εξερεύνησις του χώρου».

Και εδώ αρχίζουν τα δικά μου ερωτήματα:

• Πού ακριβώς βρισκόταν η αποθήκη του Στεφ. Σαατσάκη στον Κατσαμπά;
• Υπάρχει ακόμη το κτήριο ή η θέση του; Και κυρίως,
• Πού εκτίθεται ή φυλάσσεται σήμερα αυτός ο τόσο σπάνιος μινωικός θρόνος που βρέθηκε στον Κατσαμπά το 1951;

ΠΗΓΗ: Μαρ. Τακιτζής, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 13.7.2026.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ Γ. Λεκάκη:

[1] Συνοικία της Νέας Αλικαρνασσού Ηρακλείου, στον 35^ο παράλληλο [35.33748455278988, 25.151926067697072]. Με το ίδιο όνομα υπάρχει οικισμός και στην Σαμοθράκη. Άλλη μια απόδειξις σχέσεως Κρήτης – Σαμοθράκης. Πολλοί λένε ότι το τοπωνύμιο ετυμολογείται από τον κοτσαμπαση, εδρα του οποίου ήταν. Το τοπωνύμιο δεν απαντάται πουθενα αλλού! – ΠΗΓΗ: Γ. Λεκάκης “Σαμοθρακη, ιερα νησος”. Και Γ. Λεκακης “Συγχρονης Ελλαδος περιηγησις”.

ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΣΠΑΝΙΟΤΕΡΟΣ ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ ΤΡΥΠΗΤΟ ΧΑΡΑΚΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΜΙΝΩΙΚΟΙ ΘΡΟΝΟΙ ΚΑΤΣΑΜΠΑ ΣΠΑΝΙΟΣ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΤΡΥΠΙΟ Πλατων 1951 αποθηκη Ηρακλειο ιχθυοπωλης Σαατσακης,  Κατσαμπας μινωικη κτηρια αρχαια κτισματα καταστροφη οικοδομη αρχαιολογικη Υπηρεσια κτηριο κατασκευη μινωικος τροπος πελεκητος λιθος θεμελια μορφη χρηση εργολαβος αρχαιολογια περιεργο αντικειμενο, αρχαιο καθισμα πετρα πετρινο λιθινο αρχαιολογικο Μουσειο Ηρακλειου μινωικη εποχη Κνωσου μινωιτες οστρακο μινωικος πολιτισμος κεραμικη κατασκευη πωρος πωρολιθος ερεισινωτο, πλατη τοξο μορφολογια Κνωσος φθορα λειψανα εβανς λιμενας αιγιαλος Καιρατος ποταμος ρυακι Τρυπητης τρυπιος βραχος αψιδα λαξευση διατρηση ανθρωπινο εργο θαλασσα προφυλαξη λεμβος πλοιο Τρυπητος οικοδομημα, λιμανι συνοικια Νεα Αλικαρνασσος Ηρακλειο 35^ος παραλληλος οικισμος Σαμοθρακη τοπωνυμιο ετυμολογια κοτσαμπασης