Του Γιώργου Λεκάκη
Οι μελέτες της λιθοτεχνικής οργάνωσης έχουν προχωρήσει πλέον από τις τυπολογικές ταξινομήσεις σε αναλύσεις δυναμικών διαδικασιών παραγωγής, χρήσης και απόρριψης εργαλείων. Αυτές οι αναλύσεις αποκαλύπτουν την περίπλοκη αλληλεπίδραση της συμπεριφοράς του ανθρώπου και της περιβαλλοντικής προσαρμογής του.
Νέα επιστημονική έρευνα διερευνά παλαιολιθική λιθοτεχνία, δίνοντας έμφαση στην διπλή κατεργασία των επιμελημένων και των πρόσφορων τεχνολογιών, εξετάζοντας τις διαφορετικές στρατηγικές, που χρησιμοποιήθηκαν:
- στην απόκτηση πρώτων υλών,
- την παραγωγή εργαλείων και
- την απόρριψη.
Η νέα μελέτη αποκαλύπτει πώς εκείνοι οι αρχαίοι άνθρωποι πέτυχαν εκτεταμένα ταξείδια και άμεση ευρηματικότητα. Εργαλεία οψιδιανού υψηλής ποιότητας μεταφέρθηκαν σε μεγάλες αποστάσεις – ορισμένα προέρχονται από ηφαιστειακές πηγές έως και 200 χλμ. μακριά!
Διερευνά επίσης πώς οι περιβαλλοντικοί, οικονομικοί και οι παράγοντες κινητικότητας αλληλεπιδρούν και διαμορφώνουν τα λιθινα σύνολα.
Εστίασε στο σπήλαιο Ararat-1, στα Αρμενικά Υψίπεδα, στον 39ο παράλληλο [39.851053° N, 44.769062° E] περίπου 2 χλμ. Α. της πόλης Ararat, στα ΒΑ. της λεκάνης του Αραράτ, σε υψόμετρο περίπου 1.034 μ. μια θέση της ύστερης Μέσης Παλαιολιθικής Εποχής (που κατοικήθηκε από κυνηγούς – τροφοσυλλεκτες πριν 52.000 έως και 33.000 χρόνια πριν από σήμερα – MIS 3)[1] που φαίνεται να ήταν μια παλαιολιθική στάση σε έναν κρίσιμο στρατηγικό «σταθμό ανάπαυσης και επισκευών» (κάτι σαν τα γνωστά μας χάνια δηλαδή) κατά μήκος σύνθετων διαδρομών παλαιολιθικών μεταναστεύσεων. Διεξήγαγε μια ολοκληρωμένη τεχνοτυπολογική μελέτη 1,770 λιθινων αντικειμένων, που εκτείνονται σε πέντε στρώματα, προσδιορίζοντας διακριτές στρατηγικές μείωσης πρώτων υλών για τον οψιδιανό και τον πυριτόλιθο.
- ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ περι ΑΡΜΕΝΙΑΣ, ΕΔΩ.
Τα αντικείμενα οψιδιανού παρουσίασαν εστίαση στο ρετούς και την ανακατασκευή τους, ενδεικτικά επιμελημένων τεχνολογιών, που σχετίζονται με υψηλή κινητικότητα κατοίκισης, ενώ ο τοπικός πυριτόλιθος έδειξε ενδείξεις πρωτογενούς μείωσης και παραγωγής, αντανακλώντας πρόσφορες στρατηγικές. Με νέο αναλυτικό πλαίσιο, που παρακολουθεί μικροσκοπικά θραύσματα κάτω των 20 χιλιοστών, οι ερευνητές μπόρεσαν να αναγνωρίσουν αόρατα στοιχεία επισκευής εργαλείων!
Οι λεπίδες εξετάσθηκαν το πλαίσιο Δεικτών Συμπεριφοράς Ολικής Συναρμολόγησης (WABI). Αυτή η προσέγγιση προσφέρει μια εκλεπτυσμένη κατανόηση των λιθινων τεχνολογικών συστημάτων, παρέχοντας πληροφορίες για την κινητικότητα και την λειτουργία μιας θέσης στα Αρμενικά Υψίπεδα.
ΠΗΓΗ: D. Nora, κ.ά. «The role of lithic technology in shaping mobility and decision-making: The case of Ararat-1 Cave», Quaternary Science, αρ: 109524, Vol. 366, ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 15.10.2025.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Sherriff J. E. “Palaeoenvironmental and chronological context of hominin occupations of the Armenian Highlands during MIS 3: Evidence from Ararat-1 cave”, Quaternary Science Advances, Vol. 13, Ιαν. 2024, 100122, https://doi.org/10.1016/j.qsa.2023.100122.
ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ:
[1] Το επιστημονικό περιοδικό ανακοίνωσε ότι σε επόμενο τεύχος θα δημοσιεύσει στοιχεία ανθρώπινου πολιτισμού στην Αρμενία ηλικίας 100.000 χρόνων!
αρχαιοι παλαιολιθικοι σταθμοι χανια πριν 50.000 χρονια Λεκακης αρχαιος παλαιολιθικος σταθμος παλαιολιθικο χανι λιθοτεχνικη οργανωση τυπολογια ταξινομηση αναλυση δυναμικες διαδικασιες παραγωγη χρηση απορριψη εργαλεια περιπλοκη αλληλεπιδραση συμπεριφορα ανθρωπου περιβαλλοντικη προσαρμογη περιβαλλον παλαιολιθικη λιθοτεχνια, διπλη κατεργασια επιμελημενη προσφορη τεχνολογια στρατηγικη χρηση πρωτες υλες εργαλειο ανθρωποι εκτεταμενα ταξειδια ευρηματικοτητα οψιδιανος υψηλη ποιοτητα μεταφορα τουρισμος μεγαλες αποστασεις ηφαιστειο περιβαλλοντικοι οικονομικοι παραγοντες κινητικοτητα αλληλεπιδραση διαμορφωση λιθινα συνολα σπήλαιο Ararat-1, αρμενικα Υψιπεδα, υστερη Μεση Παλαιολιθικη Εποχη κατοικηση κυνηγοι τροφοσυλλεκτες 52.000 33.000 40.000 χρονων σταση στρατηγικος αναπαυση επισκευη διαδρομη μεταναστευση τεχνοτυπολογια λιθινα αντικειμενα οψιανος πυριτολιθος αντικειμενο ρετους ανακατασκευη οικιστικη κινητικοτητα, θραυσμα επισκευη λεπιδα Δεικτες Συμπεριφορας Ολικης Συναρμολογησης WABI κατανοηση λιθινο τεχνολογικο συστημα λειτουργια αρμενια 39ος παραλληλος πολης αραρατ Ararat, λεκανη υψομετρο ανθρωπινος πολιτισμος 100.000 χρονων
