Του Γιώργου Λεκάκη
Στην Θεσσαλία, ο Κυάνιππος, γιος του Φάρακα, επιθύμησε / ερωτεύτηκε πολύ την Λευκώνη, μια εξαιρετικά όμορφη κοπέλλα. Αφού την αιτήθηκε / ζήτησε από τους γονείς της, την επήρε γυναίκα του. Ήταν όμως φιλοκύνηγος (= παθιασμένος κυνηγός): την ημέρα κυνηγούσε λιοντάρια και αγριογούρουνα, ενώ την νύχτα γύριζε στο σπίτι τόσο εξαντλημένος, ώστε πολλές φορές αποκοιμιόταν σε βαθύ ύπνο, χωρίς καν να μιλήσει στην γυναίκα του.
Η Λευκώνη, λοιπόν, βασανισμένη από στενοχώρια και λύπη, βρισκόταν σε μεγάλη αμηχανία και προσπαθούσε να ανακαλύψει τι ήταν αυτό που έκανε τον Κυάνιππο να χαίρεται τόσο πολύ την ζωή του στα βουνά. Έτσι, κάποια στιγμή, ζωσμένη ως τα γόνατα και κρυφά από τις θεραπαινίδες / υπηρέτριές της, καταδύθηκε μέσα στο δάσος.
Τα κυνηγόσκυλα του Κυάνιππου κυνηγούσαν ένα ελάφι· επειδή όμως δεν ήταν πλέον ήμερα, αλλά είχαν αγριέψει από το πολύωρο κυνήγι, μόλις μύρισαν την κοπέλλα όρμησαν επάνω της και, χωρίς να βρίσκεται κανείς εκεί κοντά, την κατασπάραξαν ολόκληρη! Έτσι αυτή, από τον πόθο για τον νόμιμο σύζυγό της, βρήκε τέτοιο τέλος. – ΣΧΟΛΙΟ: Την περιέργεια της ερωτευμένης η οποία προξενεί κακό, την βρίσκουμε και στην παραδοσιακή ιστορία του βασιλιά Ανήλιαγου. – ΔΕΙΤΕ την ιστορία του να την διηγείται ο Γ. Λεκάκης, ΕΔΩ.
Αττικός μελανόμορφος σκύφος με σκηνή θυσία στολισμένου ζωου με τιμές (520 – 500 π.Χ.). Αποδίδεται στον “Ζωγράφο του Ερωδιού”. Άγνωστης προέλευσης. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.
Ο Κυάνιππος, όταν έφτασε και αντίκρυσε την Λευκώνη καταξεσχισμένη, κυριεύτηκε από άχος (= μεγάλη θλίψη)[7]. Κάλεσε τότε τους συντρόφους του, ύψωσε νεκρική πυρά και έβαλε επάνω της την νεκρή· έπειτα έσφαξε τα σκυλιά πάνω στην πυρά και, αφού θρήνησε πολύ την κοπέλα, στο τέλος αυτοκτόνησε. – ΑΠΟΔΟΣΙΣ: Γ. Λεκάκης.
Ιδού πώς εξιστορεί την ιστορία αυτή, ο Παρθένιος ο Νικαεύς, στο έργο του “Περὶ ἐρωτικῶν παθημάτων”:
[10.1] Ἐν δὲ Θεσσαλίᾳ Κυάνιππος, υἱὸς Φάρακος, μάλα καλῆς παιδὸς εἰς ἐπιθυμίαν Λευκώνης ἐλθών, παρὰ τῶν πατέρων αἰτησάμενος αὐτὴν ἠγάγετο γυναῖκα. ἦν δὲ φιλοκύνηγος· [καὶ] μεθ᾿ ἡμέραν μὲν ἐπί τε λέοντας καὶ κάπρους ἐφέρετο, νύκτωρ δὲ κατῄει πάνυ κεκμηκὼς πρὸς τὴν κόρην, ὥστε μηδὲ διὰ λόγων ἔσθ᾿ ὅτε γινόμενον αὐτῇ εἰς βαθὺν ὕπνον καταφέρεσθαι. [10.2] ἡ δ᾿ ἄρα ὑπό τε ἀνίας[1] καὶ ἀλγηδόνων[2] συνεχομένη ἐν πολλῇ ἀμηχανίᾳ[3] ἦν σπουδήν τε ἐποιεῖτο κατοπτεῦσαι τὸν Κυάνιππον, ὅ,τι ποιῶν ἥδοιτο τῇ κατ᾿ ὄρος διαίτῃ· αὐτίκα δὲ εἰς γόνυ ζωσαμένη κρύφα τῶν θεραπαινίδων εἰς τὴν ὕλην καταδύνει[4]. [10.3] αἱ δὲ τοῦ Κυανίππου κύνες ἐδίωκον μὲν ἔλαφον, οὖσαι δὲ οὐ πάνυ κτίλοι[5], ἅτε δὴ ἐκ πολλοῦ ἠγριωμέναι, ὡς ὠσφρήσαντο τῆς κόρης, ἐπηνέχθησαν αὐτῇ, καὶ μηδενὸς παρόντος πᾶσαν διεσπάραξαν. καὶ ἡ μὲν διὰ πόθον ἀνδρὸς κουριδίου[6] ταύτῃ τέλος ἔσχε· [10.4] Κυάνιππος δέ, ὡς ἐπελθὼν κατέλαβε λελωβημένην τὴν Λευκώνην, μεγάλου τε ἄχους[7] ἐπληρώθη, καὶ ἀνακαλεσάμενος τοὺς ἀμφ᾿ αὑτόν, ἐκείνην μὲν πυρὰν νηήσας ἐπέθετο, αὐτὸς δὲ πρῶτον μὲν τὰς κύνας ἐπικατέσφαξε τῇ πυρᾷ, ἔπειτα δὲ πολλὰ ἀποδυράμενος τὴν παῖδα διεχρήσατο[8] ἑαυτόν.
ΠΗΓΗ: Γ. Λεκακης “Λεξικο παραδόσεων”. Γ. Λεκάκης “Ελληνικη μυθολογία”. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 4.5.2017.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] ἀνία (η, ιων ἀνίη, αἰολ. ὀνία) = θλῖψις, λύπη, πόνος, στενοχωρία, ἀνησυχία – ΠΗΓΗ: Ομ. Ὀδ. ο,394, Ἡσ. Θ.611, Σαπφ. 1.3, Θέογν. 76.
[2] ἀλγηδών, ἡ = αἴσθημα πόνου, πόνος, ὀδύνη τοῦ σώματος – ΠΗΓΗ: Ἡρόδ. 5. 18, Εὐρ. Μήδ. 24, Πλάτ. Πρωτ. 354Β·
[3] ἀμηχανία (η, ιων, ἀμηχανίη) = ἀπορία, ἔλλειψις μέσω ἢ πόρων, ἔνδεια – ΠΗΓΗ: Ομ. Ὀδ. Ι. 295, Θέογν. 385.
[4] Καταδύνω = καταδύω, κατέρχομαι, καταβαίνω, βυθίζομαι, δύνω / δύω / δύτση («βασιλεύω»), ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἡλίου > ηλιοβασιλεμα.
[5] κτίλος, κτίλον = ἥμερος, πρᾷος, εὐπειθής, ἱερεὺς κτίλος Ἀφροδίτας, ὁ προσφιλὴς ἱερεὺς τῆς θεάς Ἀφροδίτης. – ὡς οὐσιαστ. κτίλος (ὁ) = κριός – ΠΗΓΗ: Ἰλ. Γ.196, Ν.492. Ἡσ. Ἀποσπ. 135 Göttl. Ἐμπεδ. 433. Πινδ. Π. 2.31. Νικ. Θηρ. 452.
[6] Κουρίδιος / κουριδια / κουρίδιον < κοῦρος, κούρη = ἔγγαμος, νομίμως συνεζευγμένος.
[7] ἄχος, τό > ἄγχω = ἐνδόμυχος, σφοδρὰ λύπη, λύπη ἀφωνία θλῖψις τῆς ψυχῆς, ἄχος αἰνόν, ἄλαστον, ἄτλητον, ὀξύ. νεφέλη μέλαινα = ουράνιο άχος – ΠΗΓΗ: Ομ. Ἰλ. Δ.169, Ρ. 591. Ακόμη και σήμερα, τα μαύρα σύννεφα εκλαμβάνονται και παρομοιάζονται παροιμιωδώς από τον ελληνικό λαό, ως στενάχωρη κατάσταση, θλίψη, όπως από την εποχή του Ομήρου!
[8] διαχράομαι = μετ’ αἰτ. προσ. = μεταχειρίζομαι διὰ τέλους, καταναλίσκω, καταστρέφω, φονεύω – μετὰ δοτ. πράγματος, μεταχειρίζομαι συνεχῶς ἢ συνήθως τι, τῇ ἀληθείῃ = ὁμιλῶ τὴν ἀλήθειαν. – ἐπὶ παθητικῶν καταστάσεων = συναντῶ, περιπίπτω, ὑποφέρω, συμφορῇ μεγάλῃ, τοιούτῳ μόρῳ, αὐχμῷ – ΠΗΓΗ: Ἡρόδ. 1. 58. 3.117, 1.167. Θεόκρ. 15.54. Ξεν. Κύρ. 1.5,12.
Αττικος μελανομορφος σκυφος θυσια ζωου 6ος αιωνας πΧ 520 – 500 ζωγραφος του Ερωδιου αγνωστη προελευση εαμ Εθνικο Αρχαιολογικο Μουσειο Αθηνων Κυανιππος Λευκωνη ερωτευμενος φιλοκυνηγος ερωτικη περιεργεια ερωτευμενη συζυγος Λεκακης Κυανος ιππος ερωτας κυνηγος ερως αρχαια Θεσσαλια, Φαρακας, Φαρακος επιθυμια εξαιρετικο ομορφη κοπελλα κοπελα αιτηση γονεις γυναικα παθιασμενος κυνηγος κυνηγι λιονταρι λεων αγριογουρουνο νυχτα εξαντλημενος, υπνος βαθυς στενοχωρια λυπη, αμηχανια ζωη βουνα ζωσμενη γονατα κρυφα υπηρετρια δασος σκυλι ελαφι ημερο αγριο ποθος νομιμος συζυγος κακο παραδοσιακη ιστορια βασιλιας Ανηλιαγος λεκακης καταξεσχισμενη, θλιψη νεκρικη πυρα νεκρη σφαγη σκυλια θρηνος αυτοκτονια κυνηγοσκυλο Παρθενιος Νικαευς Φαραξ μαλα καλη παιδι πατερας λεοντας καπρος νυκτωρ κατηει πανυ κεκμηκως κορη λογος ανια αλγηδονα σπουδη κατοπτευση ποιων ηδοιτο ορος διαιτα αυτικα γονυ κρυφα θεραπαινιδα υλη ελαφος κυνας κτιλος αγριωμενοι, ωσφρησαντο οσφρηση διεσπαραξαν ποθος ανδρας κουριδιον λελωβημενην λελωβημενη λαβωμενη αχος νηησας κυνες επικατασφαξε αποδυραμενος παιδα διεχρησατο εαυτον ιωνικα ανιη, αιολικα ονια θλιψις, πονος, ανησυχια ομηρου οδυσσεια ομηρος ησιοδος Σαπφω Θεογνις αλγηδων, ἡ αισθημα πονου, οδυνη σωματος σωμα ηροδοτος Ευριπιδης Πλατων αμηχανιη απορια, ελλειψις μεσων πορων, μεσο μεσον πορος ενδεια αταδυνω καταδυω, κατερχομαι, καταβαινω, βυθιζομαι, δυνω / δωω βασιλευω ηλιος κτιλος, κτιλον ημερος, πραος, ευπειθης, ιερευς αφροδιτας, προσφιλης ιερεας θεα αφροδιτη κτιλος κριος ιλιας Πινδαρος κουριδιος / κουριδια / κουριδιον < κουρος, κουρη εγγαμος, νομιμως συνεζευγμενος αγχω αγχος ενδομυχος, σφοδρα αφωνια ψυχη αινον, αλαστον, ατλητον, οξυ νεφελη μελαινα ουρανιο διαχραομαι μεταχειριζομαι τελος, καταναλισκω, καταστρεφω, φονευω αληθεια συναντω, περιπιπτω, υποφερω, συμφορα μεγαλη, μορω αυχμω Θεοκριτος Ξενοφων μαυρο συννεφο παροιμια παροιμιωδης φραση ελληνικος λαος
